De Keurmerkenwijzer en de ECGT-richtlijn
Vanaf 27 september 2026 geldt de Europese richtlijn 'Empowering Consumers for the Green Transition' (ECGT). Deze richtlijn moet de consument beter beschermen tegen greenwashing en andere misleiding. De richtlijn stelt ook nieuwe eisen aan keurmerken en duurzaamheidsclaims. Lees op deze pagina welke gevolgen deze eisen hebben voor de Keurmerkenwijzer.
De Keurmerkenwijzer bestaat sinds 2016. De website geeft onafhankelijke informatie over keurmerken (en eerder ook over andere logo's) op voedingsmiddelen en non-foodproducten. De Keurmerkenwijzer helpt consumenten om te begrijpen wat een keurmerk betekent. Zo kunnen zij duurzamere keuzes maken.
Wat verandert er in de Keurmerkenwijzer?
De ECGT-richtlijn verandert het keurmerkenlandschap. Daarom past kenniscentrum voor duurzaam leven Milieu Centraal de Keurmerkenwijzer aan. Vanaf medio oktober 2026:
- verdwijnen de scores en toelichting voor betrouwbaarheid en transparantie
- worden keurmerken die niet aan de ECGT-criteria voldoen uit de Keurmerkenwijzer gehaald
- verdwijnt het predicaat 'Topkeurmerk'
De Keurmerkenwijzer blijft informatie geven over de betekenis en de duurzaamheidsambitie van keurmerken.
Europese eisen voor keurmerken
Met de ECGT-richtlijn stelt de Europese commissie voor het eerst voorwaarden aan hoe een keurmerk is georganiseerd:
De eisen van een keurmerk moeten openbaar beschikbaar zijn
Partijen die aan de eisen kunnen voldoen, moeten onder transparante, eerlijke en niet-discriminerende voorwaarden kunnen deelnemen
Bij het ontwikkelen van het eisenpakket moeten deskundigen en belanghebbenden betrokken zijn
Een onafhankelijke en bekwame partij moet de naleving controleren volgens een objectieve procedure
Er moeten procedures bestaan voor het aanpakken van niet-naleving, inclusief de mogelijkheid om het gebruik van een keurmerk te schorsen of in te trekken
Deze voorwaarden zorgen voor een minimumniveau voor de governance van keurmerken.
Waarom verdwijnen de scores voor betrouwbaarheid en transparantie?
Milieu Centraal beoordeelde voorheen in de Keurmerkenwijzer onder andere de betrouwbaarheid en transparantie van keurmerken. Een belangrijk deel van de criteria die hiervoor werden gebruikt, wordt met de ECGT-richtlijn wettelijk geregeld. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) houdt toezicht op de naleving van deze regels. Daarom is het niet meer nodig dat het kenniscentrum deze aspecten afzonderlijk beoordeelt. Dit zou leiden tot een dubbele beoordeling. Vanaf medio oktober 2026 verdwijnen de scores en toelichting voor betrouwbaarheid en transparantie uit de Keurmerkenwijzer.
Waarom verdwijnen de Topkeurmerken?
Het Topkeurmerk is in het leven geroepen om consumenten te helpen kiezen uit het grote aantal keurmerken op voedingsmiddelen. Het predicaat werd toegekend aan keurmerken die minimaal score 4 (uit 5) scoorden op betrouwbaarheid en transparantie én op minimaal één duurzaamheidsaspect. De nieuwe Europese regels moeten ervoor zorgen dat zwakke keurmerken verdwijnen óf hun organisatie en controle verbeteren. Hierdoor wordt het keurmerkenlandschap naar verwachting overzichtelijker. En daarmee verdwijnt de functie van het Topkeurmerk.
Wat blijft de Keurmerkenwijzer beoordelen?
De ECGT-richtlijn stelt eisen aan de governance van keurmerken. Maar de richtlijn zegt niet hoe ambitieus de duurzaamheidseisen van een keurmerk moeten zijn. Een keurmerk moet bovenwettelijke eisen stellen. Daarbij kan de mate waarin die eisen bijdragen aan bijvoorbeeld milieu, dierenwelzijn of mens & werk verschillen. Milieu Centraal blijft daarom de relatieve duurzaamheidsambitie van keurmerken beoordelen binnen een productgroep. De Keurmerkenwijzer blijft hiervoor scores geven op:
- milieu
- dierenwelzijn
- mens & werk
Overgang naar de nieuwe situatie
De ECGT-richtlijn treedt op 27 september 2026 in werking. Het zal daarna enige tijd duren voordat voor alle keurmerken duidelijk is of zij aan de nieuwe criteria voldoen. Sommige keurmerken zijn bezig hun governance aan te passen. Daarnaast gaat de ACM eerst met keurmerken in gesprek te gaan wanneer zij niet aan de nieuwe regels voldoen. Pas daarna gaat de ACM handhaven. Milieu Centraal volgt daarom de beoordeling en handhaving door de ACM. Is duidelijk dat een beeldmerk niet aan de ECGT-criteria voldoet? Dan verwijdert het kenniscentrum het beeldmerk uit de Keurmerkenwijzer.