Mensen die hinder hebben gehad van de warmste zomer sinds het begin van de metingen, zijn vaker bereid om klimaatvriendelijker te gaan leven. Tegelijk zegt 41 procent van hen dat ze bij informatie over klimaatverandering vaak een concrete eerste stap missen die ze zelf kunnen zetten. Dit blijkt uit onderzoek van Motivaction in opdracht van Kenniscentrum Duurzaam Leven.
6 oktober 2026
Kenniscentrum Duurzaam Leven is de nieuwe naam van Milieu Centraal. Het is het onafhankelijke kenniscentrum dat mensen in Nederland helpt om duurzamer te leven. Sinds 1998 zoekt het uit welke dagelijkse keuzes echt verschil maken, en wat mensen daarbij motiveert en belemmert. Die kennis vertaalt het kenniscentrum naar betrouwbaar en toepasbaar advies.
Voor 59 procent van de Nederlanders leidde de hitte van afgelopen zomer – de warmste ooit – tot hinder. Mensen voelden zich bijvoorbeeld opgesloten in huis. Of ze moesten afspraken afzeggen. Ook zagen ze hun tuin verdorren. Van wie hinder ondervond van de hitte, is 46 procent bereid klimaatvriendelijker te leven. Ook ziet 24 procent hitte, droogte en bosbranden als een (zeer) grote bedreiging voor zichzelf en de directe omgeving.
Dit komt naar voren door een representatief onderzoek dat Motivaction hield in opdracht van Kenniscentrum Duurzaam Leven, eerder Milieu Centraal. Daaruit blijkt ook dat door de hitte bijna één op de tien Nederlanders ernstige lichamelijke klachten zoals duizeligheid of misselijkheid kreeg. 9 procent had meer last van de luchtwegen. En 8 procent kreeg de woning overdag niet meer koel. Daardoor konden ze niet meer in de eigen woning blijven.
Deze ervaringen laten sporen na: van de mensen die minstens één van de gevolgen meemaakten, voelt 92 procent zich inmiddels in meer of mindere mate ongerust, onveilig of machteloos als het gaat om de gevolgen van klimaatverandering in Nederland. “Onlangs bevestigden internationale wetenschappers met een nieuw rapport opnieuw dat zeven van de negen grenzen van wat de aarde aankan zijn overschreden”, zegt Ika van de Pas, directeur van Kenniscentrum Duurzaam Leven “Wat mensen deze zomer zagen, past in dat beeld. Het is niet meer een ver-van-mijn-bedshow. En juist nu is het belangrijk om mensen niet alleen te vertellen waarom duurzamer leven nodig is, maar vooral waar zij zelf kunnen beginnen. Als Nederlanders minder en bewuster consumeren en minder energie verbruiken, maakt dat samen echt verschil. En daar staan veel mensen voor open.”
Tegelijk blijken veel mensen moeite te hebben om die motivatie om te zetten in concrete stappen. Onder mensen die hinder van de hitte hebben ervaren, mist 41 procent bij informatie over klimaatverandering een concrete eerste stap. Hoewel zes op de tien Nederlanders aangeeft te weten welke stappen zij kunnen zetten, lijkt de vertaalslag naar het dagelijks leven vaak lastig. Vooral betaalbare en makkelijk toegankelijke duurzame alternatieven zouden mensen helpen om daadwerkelijk in actie te komen. Juist die informatie over stappen die mensen zelf kunnen zetten, vinden ze op de website van Kenniscentrum Duurzaam Leven. De bereidheid is het grootst bij stappen dicht bij huis: minder energie gebruiken, kapotte apparaten laten repareren en minder nieuwe spullen kopen.
Nederlanders zien daarbij niet alleen een taak voor zichzelf: 70 procent vindt bedrijven (zeer) sterk verantwoordelijk voor het tegengaan van klimaatverandering, 66 procent de overheid en 50 procent burgers. Een meerderheid (57 procent) vindt dat de overheid meer moet doen om klimaatverandering tegen te gaan.
Judith Roumen, senior gedragsonderzoeker bij Kenniscentrum Duurzaam Leven: “De cijfers laten zien dat persoonlijke ervaring met gevolgen van klimaatverandering samengaat met gevoelens van urgentie. Mensen die de gevolgen van hitte zelf hebben ervaren, maken zich meer zorgen en zijn vaker bereid om in actie te komen. Opvallend is dat ook gevoelens van machteloosheid daarbij niet per se belemmerend werken. Integendeel: mensen die zich machtelozer voelen, blijken juist vaker bereid om iets te doen. Zo'n gevoel hoeft dus niet te verlammen. Zolang maar duidelijk is welke concrete stappen iemand kan zetten."
Hoewel veel Nederlanders de gevolgen van hitte en droogte ervaren, zien zij die vaker als een bedreiging voor Nederland dan voor zichzelf. Vooral de natuur en volksgezondheid vinden zij kwetsbaar. Maar slechts een minderheid ziet de gevolgen van klimaatverandering als een grote bedreiging voor de eigen leefomgeving. Klimaatverandering wordt steeds minder gezien als een probleem van de verre toekomst. Bijna de helft (47 procent) is het oneens met de stelling dat het nog lang duurt voordat de gevolgen merkbaar zijn. Van de Pas: “92 procent van de mensen die de hitte zelf voelden, voelt zich ongerust, onveilig of machteloos. Dat gaat niet over later of over ver weg, maar over je eigen huis, vandaag. En dat nemen we serieus. Een huis dat koel blijft, begint vaak met eenvoudige keuzes, zoals de warmte buiten houden en ’s nachts ventileren.”
In hoeverre zijn Nederlanders bereid om duurzamer te leven? Kenniscentrum Duurzaam Leven onderzocht in de Monitor Duurzaam Leven 2025 wat Nederlanders al doen, en wat (nog) niet lukt. Bekijk de belangrijkste inzichten en download het volledige onderzoeksrapport.
Als je je huis koel wil houden tijdens een warme zomer doe je er goed aan twee plannen te maken met slimme én energiezuinige oplossingen. Het langetermijnplan helpt om oververhitting van je woning in de toekomst zoveel mogelijk tegen te gaan. Dit doe je door te investeren in de 'vier keer eren-maatregelen': zonweren, isoleren, ventileren en groen integreren. Komt er een hittedag aan? Wapen je dan met je kortetermijnplan en gebruik ons handige geheugensteuntje: 'Hang op, Doe dicht, Lucht door'.
In een energiezuinige woning is het prettig wonen. Warm in de winter, langer koel in de zomer en met altijd voldoende verse lucht in huis. Besparen is de basis: energie die je niet nodig hebt, hoef je ook niet op te wekken of in te kopen. Maar hoe maak je je huis energiezuinig en waarom zou je hierin investeren? Wij helpen je verder.
