Vloer- en bodemisolatie

Het verminderen van energieverbruik is beter voor het milieu. En vloerisolatie is een effectieve manier om dat te bereiken. Hierdoor verliest het huis namelijk minder warmte en hoeft de verwarmingsketel minder hard te stoken. Dat betekent minder verbruik van aardgas, een fossiele brandstof die een keer op raakt. Minder gas verstoken zorgt voor minder vervuilende stoffen en vermindert de uitstoot van broeikasgassen.

Weinig milieubelasting van materialen: netto winst

De materialen die nodig zijn voor vloerisolatie, veroorzaken zelf milieubelasting. Er zijn namelijk grondstoffen en fossiele brandstoffen nodig voor de productie en het transport van isolatiemateriaal. Dat zorgt voor vervuiling en draagt bij aan klimaatverandering. Maar deze milieubelasting van isolatiemateriaal is zeer klein ten opzichte van de milieuwinst die vloerisolatie met een hoge isolatiewaarde oplevert.

Tussen de isolatiematerialen onderling bestaan wel verschillen in milieubelasting; de netto verschillen zijn echter klein vergeleken met de grote milieuwinst die ze tijdens gebruik opleveren. Thermoskussens met DUBOkeur belasten het milieu het minst; ze bevatten weinig materiaal en zijn lichtgewicht. Daardoor vergen ze weinig grondstoffen en transportbrandstof.

Uit oogpunt van het milieu is het dus vooral belangrijk dat u de vloer isoleert. Van groot belang is dat dit gebeurt met isolatiemateriaal dat geschikt is voor uw type vloer, en dat het goed wordt aangelegd.

Hergebruik

Aan het einde van de levensduur kunnen de meeste soorten isolatiemateriaal worden hergebruikt als isolatiemateriaal of grondstof. Zorgvuldige sloop en scheiding van materialen helpt daarbij.

Er zijn verschillende methoden om de vloer te isoleren. Het aanbrengen van isolatiemateriaal tegen de onderzijde van de vloer is geschikt voor de meeste huizen én het levert zeer goede isolatie op. Op de bodem van de kruipruimte komt dan een dampremmende folie van kunststof (bij voorkeur PE, want PVC bevat vaak schadelijke stoffen). Dit voorkomt dat het isolatiemateriaal vochtig wordt.

Voor kruipruimtes waarin af en toe een laag water staat, is er luchtkussenfolie (zogeheten Mioteen KR4) dat kan drijven; ook een laag piepschuimchips (EPS) bodemisolatiemateriaal kan uitkomst bieden.

Kruipruimte noodzakelijk

Voorwaarde om de onderzijde van de vloer te kunnen isoleren, is dat u een kruipruimte heeft van ten minste 35 centimeter hoog (bij houten vloerbalken: gemeten vanaf de onderkant van de  balken omlaag).

Is de ruimte minder dan 35 centimeter én gaat het bij u thuis om een houten vloer? Ook dan kunt u de onderzijde van de vloer laten isoleren, maar het isolatiebedrijf verschaft zich dan toegang naar de onderzijde door een groot deel van de vloerplanken te verwijderen (in plaats van onder de vloer te kruipen via het kruipluik). Hiervoor moet de kamer worden ontruimd en vloerbedekking verwijderd; dat is bij voldoende kruipruimte niet nodig.

Uitgraven?

Heeft u een te lage kruipruimte onder een betonnen vloer? In sommige gevallen is het dan mogelijk de kruipruimte uit te graven. Dit is wel ingrijpend, en duur als u deze klus uitbesteedt.

Moet er een laag van meer dan 20 cm worden uitgegraven, vraag dan advies aan een bouwkundige. Als de bodem niet ernstig verontreinigd is, en u  minder dan 50 m3 afgraaft, dan is geen goedkeuring nodig. De afgraving moet wel worden gemeld bij de gemeente.

In de meeste huizen met een kruipruimte (in België ook wel kruipkelder genoemd) zit het toegangsluik onder de vloermat van de voordeur of in een hoek van de woonkamer. In huizen met een voor- en achterkamer kan de toegang zitten in de bodem van de kasten die deze kamerdelen scheiden. Soms biedt een deurtje in de kelder toegang tot de kruipruimte.

Als u toch nog twijfelt, vraag dan uw buren of zij een kruipruimte hebben (en waar het luik zit), of kijk op bouwtekeningen van uw woning - daar staat een kruipruimte zeker op vermeld.

Wel kruipruimte maar geen luik? Maken!

Heeft uw huis wel een kruipruimte maar is er geen toegangsluik (meer)? Dan kan dat alsnog in de vloer gemaakt worden. Kijk eerst of het de moeite waard is: controleer of er voldoende hoogte is om vanaf de onderzijde de vloer te laten isoleren. Boor daarvoor eerst een gat op de plek waar u het luik wilt gaan maken; steek een duimstok of lat recht naar beneden door het gat om de hoogte onder de vloer te meten,  of laat in het boorgat een touwtje zakken met een gewichtje eraan om de diepte te meten - u voelt het als het gewichtje de grond raakt.

Is er geen kruipruimte aanwezig, of is die minder dan 20 cm hoog, niet uit te graven en zijn vloerplanken niet verwijderbaar? Dan is vloerisolatie lastiger, maar niet onmogelijk.

Vloer ophogen…

Als kruipruimte afwezig is, blijven er twee varianten van vloerisolatie over. Allereerst kunt u boven op de bestaande (houten of betonnen) vloer een nieuwe geïsoleerde vloer laten plaatsen. Dat is een ingrijpende en kostbare klus, die de vloer verhoogt met minstens 8 centimeter. Daardoor moet u deuren inkorten, er ontstaat mogelijk hoogteverschil met andere ruimten (zoals de hal) en u verliest hoogte in uw (huis)kamer.

Hierbij wordt meestal een Rc-waarde (isolatiewaarde van de vloerconstructie) nagestreefd van 2,5 (in plaats van 3,5 of hoger), omdat anders het isolatiepakket op de vloer erg dik wordt. 

Een nieuwe geïsoleerde vloer plaatsen bovenop de bestaande vloer is werk voor specialisten of zeer ervaren doe-'t-zelvers: de isolatieplaten moeten afgestemd zijn op het type vloer, op eventuele vloerverwarming en meer specifieke eigenschappen van uw huis.

…of vervangen

De andere variant is dat u de bestaande vloer helemaal verwijdert en een nieuwe betonnen vloer laat aanleggen - met isolatiemateriaal erin. Deze ingreep is eveneens zeer ingrijpend, kostbaar en zeker een specialistenklus.

Nog een manier om de onderzijde van het huis te isoleren, is bodemisolatie. Milieu Centraal adviseert deze isolatiemethode alleen als er geen andere mogelijkheden zijn voor vloerisolatie. Bodemisolatie levert namelijk minder energiebesparing op dan de andere vormen van vloerisolatie, zelfs bij een hoge isolatiewaarde. De verbetering van het comfort in huis is minder.

Alleen als u moet kiezen tussen geen isolatie of bodemisolatie, dan is bodemisolatie beter.

Uitvoering

Bij bodemisolatie laat u een bulk isolatiemateriaal in de kruipruimte spuiten, zoals EPS-parels (piepschuimbolletjes), EPS-chips of schuimbeton. Dat gebeurt met een slang via een (tijdelijk) gat in de gevel, of via het kruipluik. Onder een betonnen vloer is hiervoor een kruipruimte nodig van minstens 20 cm; onder een betonnen vloer 25 cm. Onder een houten vloer moet minimaal 10 cm ruimte onder de balken overblijven voor voldoende ventilatie om houtrot te voorkomen.

Andere methoden zijn het plaatsen van zogeheten bodemhygrolatie (voorgevormde zakken of 'matrassen' met EPS-parels), of een dikke laag schelpen. Voor beide is minimaal 40 cm kruipruimte nodig. Met schelpen kunt u vochtproblemen in de kruipruimte te lijf gaan; voor energiebesparing is aanvullende vloerisolatie nodig.

Leidingen

Bodemisolatie is alleen mogelijk als er géén leidingen door de kruipruimte lopen die bereikbaar moeten blijven. Lopen er gasbuizen door de kruipruimte, dan moet daar een (veiligheids)mantel omheen zitten.

Specialistenwerk

Bodemisolatie is altijd een specialistische klus, neem dus een isolatiebedrijf in de arm. Een van de zaken waar het bedrijf op moet letten, is dat de ventilatie van de kruipruimte op orde blijft (zie onder Isoleren altijd samen met ventileren).

Hoe goed vloerisolatie de warmte in huis houdt, hangt vooral af van de isolatiewaarde van de vloerconstructie (dus van de isolatie + vloer + vloerbedekking); dat wordt aangeduid met Rc-waarde. Een Rc-waarde tussen 3,5 en 5 geeft optimaal resultaat. Breng dat ter sprake als u het isolatiebedrijf om een offerte vraagt.

Optimale isolatie = optimaal besparen

Om een Rc-waarde van 3,5 te behalen is isolatiemateriaal nodig met eveneens een specifieke isolatiewaarde (voor materialen heet dat de zogeheten Rd-waarde). De Rd moet minstens 3,3 zijn.

Vloerverwarming: hogere isolatiewaarde nodig

Als u vloerverwarming heeft in de vloer van de begane grond, streef dan naar een Rc-waarde van minstens 5. Aangezien de verwarming in de vloer zit, heeft u meer isolatiemateriaal nodig om warmteverlies via de vloer tegen te gaan.

Wettelijk minimum

Een Rc-waarde van 3,5 ligt boven het wettelijk minimum van 2,5. Maar als u op dit minimum gaat zitten, doet u uzelf te kort. U bespaart dan weinig op materiaalkosten, maar loopt relatief veel comfortverbetering en energiebesparing mis. In een bestaand huis een Rc-waarde nastreven van meer dan 5 is ook niet optimaal: tegenover behoorlijke meerkosten staat maar heel weinig extra energiebesparing en comfortverbetering.

De kosten voor het isoleren van de onderzijde van de vloer zitten in materiaalkosten en (als u het uitbesteedt) in arbeidsloon.

Als een beganegrondvloer van 57 m2 aan de onderkant wordt geïsoleerd (Rd-waarde isolatiemateriaal = 3,3) met PE-folie op de bodem, dan daalt het gasverbruik op jaarbasis met gemiddeld 325 m3. Dat scheelt 190 euro op de jaarlijkse stookkosten (prijspeil 2011).

Kosten: uitbesteden of zelf doen

Bij uitbesteden kost het isoleren van de onderzijde van 57 m2 vloer ongeveer 2.200 euro, inclusief 19 procent btw. Uitgaande van het verlaagde btw-tarief van 6 procent (wegens de subsidieregeling woningisolatie) komt het bedrag op 2.000 euro.

Als u het zelf doet, liggen de kosten rond 700 euro, inclusief 19 procent btw.

Bodemisolatie met dezelfde warmteweerstand (Rd = 3,3) bespaart minder: namelijk gemiddeld 250 m3 gas (145 euro per jaar). Het kost ongeveer 1.400 euro inclusief 19 procent btw (of 1.250 euro bij 6 procent btw).

Bodemhygrolatie kost ongeveer 1.360 euro inclusief 19 procent btw (of 1.200 euro bij 6 procent btw); de besparing is gemiddeld 170 euro per jaar (300 m3 gas).

Uw besparing: hangt af van stookgedrag

Hoe hoog u de verwarming zet en hoe vaak u stookt in huis, hebben invloed op de energiebesparing die u uiteindelijk bereikt. Stel dat u bijna nooit thuis bent en dus nauwelijks stookt. Dan bespaart u netto minder dan wanneer u elke dag thuis bent en altijd de verwarming hoog heeft staan.

Ventilatie is een aandachtspunt als u via de kruipruimte de vloer gaat (laten) isoleren. Het isolatiemateriaal mag de luchtverversing niet blokkeren. Gebeurt dat wel dan kan radongas ophopen, en kunnen vochtproblemen ontstaan - zowel bij een houten als een betonnen vloer.

Afmetingen ventilatiegaten

Bij een betonnen vloer moeten er twee ventilatie-openingen (roosters) zijn met een totaal oppervlak van minstens 100 mm2 per vierkante meter vloeroppervlak - in tegenover elkaar liggende buitengevels.

Bij een houten vloer (of een betonnen vloer met een gasleiding zonder mantelbuis) moeten de openingen groter zijn: totaal minstens 400 mm2 per vierkante meter vloeroppervlak.

• Kijk voor adressen van erkende vloer- en bodemisolatiebedrijven op www.venin.nl.
• Vloerisolatiebedrijven die zijn aangesloten bij Stichting Belangenbehartiging Vloerisolatie Nederland gebruiken alleen isolatiemateriaal met een hoge isolatiewaarde (Rd van tenminste 3.5): www.vloerisolatie.org.
• Ziet u op tegen (financieel) gedoe rond energie besparen? Meer Met Minder werkt samen met Milieu Centraal en geeft praktisch advies. www.meermetminder.nl.
• Wilt u weten wat u nog meer kunt doen om uw huis energiezuiniger te maken? Ga snel naar www.verbeteruwhuis.nl.