Alles over energie en milieu in het dagelijks leven

Kookplaat en keukenapparaten

Of koken voor jou een hobby is of een dagelijkse sleur: het kost altijd gas of elektriciteit. Net als de koffie of thee na de maaltijd. Milieu Centraal geeft handige tips om energieverspilling rond etenstijd tegen te gaan.

koken-inductie-282x212.jpg

Met een zuinige kookplaat, oven en andere apparaten in de keuken gebruik je minder gas en stroom en beperk je dus de negatieve invloed op het milieu.

Nederland gaat tussen nu en 2050 stap voor stap van het aardgas af, omdat verbranding van aardgas bijdraagt aan klimaatverandering. Elektriciteit (nu nog grotendeels opgewekt door fossiele brandstoffen te verbranden) zal duurzamer worden. Door deze ontwikkelingen is de verwachting dat elektrisch koken de toekomst heeft.

Tips keukenapparaten

  • 1

    Wil je elektrisch koken, dan is een inductiekookplaat de zuinigste keuze. Gas- of inductiekookplaten ontlopen elkaar nu nog nauwelijks op CO2-uitstoot. Als de stroom duurzamer wordt, wint de inductiekookplaat het van het gas.

  • 2

    Kies een apparaat dat qua formaat past bij jouw gebruik, en let bij aankoop op een zo laag mogelijk elektriciteitsverbruik. Kies een oven of afzuigkap met een goed energielabel.

  • 3

    Een goede, voldoende grote combimagnetron met heteluchtfunctie is zuiniger met energie dan alleen een oven.  Wil je een grote oven, kies dan voor een oven met een zo goed mogelijk energielabel (de beste elektrische ovens hebben een A+++ label).

  • 4

    Doe zuinige (led)lampen in de afzuigkap en was of vervang de filters regelmatig.

  • 5

    Zet niet onnodig veel koffie en zet het koffiezetapparaat op tijd uit.

Zuinig koken

Koken zorgt maar voor een klein deel van je energieverbruik in huis. Gemiddeld verbruikt een gaskookplaat jaarlijks 37 m3 gas per jaar. Een inductiekookplaat gebruikt 175 kWh per jaar. Een keramische elektrische kookplaat maakt ongeveer 225 kWh stroom op.

Inductie: zuinige elektrische kookplaat

Van de elektrische kookplaten is een inductiekookplaat het minst belastend voor het milieu, want die gebruikt 20 procent minder energie dan een keramische of halogeen kookplaat.

Gas versus elektra

Elektrisch koken heeft de toekomst, omdat aardgas gaat verdwijnen. In sommige wijken blijft er misschien een gasnet met groen gas.

Koken op een elektrische inductiekookplaat zorgt met de huidige stroomvoorziening voor ongeveer evenveel CO2-uitstoot als koken op aardgas. Maar stroom zal de komende jaren duurzamer worden, onder andere door meer windmolens. Koken op een inductieplaat zal dan minder CO2-uitstoot veroorzaken.

Nieuwe keuken? Even opletten

Vaak komt een nieuwe kookplaat en oven mee bij de aankoop van een nieuwe keuken. Het lijkt misschien alsof je dan minder te kiezen hebt, dan wanneer je deze apparaten los koopt. Maar dat is niet per se zo: je kunt je eigen keuzes maken. Let daarbij op bovenstaande tips.

Koken zonder energieverspilling

Hoeveel energie je uiteindelijk verbruikt tijdens het koken, is vooral afhankelijk van de manier waarop je de kookplaat gebruikt, en minder van het soort kookplaat.

Juiste pan

Kies om te beginnen pannen die passen bij jouw kookplaat. Voor een inductieplaat moet de bodem van de pan magnetisch te maken zijn. Een pan van alleen aluminium werkt niet op een inductiekookplaat. Voor alle andere elektrische kookplaten is een platte bodem van belang, zodat die goed contact maakt met het hete oppervlak. Zorg ook dat de pan niet kleiner is dan de kookzone, anders gaat er warmte verloren.

Zuinig: snelkookpan, grote pan en deksel

En of je nu elektrisch kookt of op gas, sommige tips gelden voor beide kookplaten. Zo besparen snelkookpannen altijd energie. En zorg dat de pan goed past bij het formaat van de gaspit oof kookzone. Liever een te grote pan, dan en te kleine. Ook geldt voor koken op gas en op elektriciteit dat je de pit lager kunt draaien als er een deksel op de pan ligt. Een deksel voorkomt driekwart van het warmteverlies als het eten staat te sudderen.

Energiezuinig water koken

Verwarm niet meer water dan je nodig hebt. Een waterkoker met een venster met peilschaal maakt dat makkelijker. En maak het water niet heter dan nodig: voor bijvoorbeeld flesvoeding hoeft het water niet te koken. Ontkalk je waterkoker op tijd: een verkalkt verwarmingselement geeft zijn warmte minder snel af aan het water.

Koop liever geen waterkoker met een lampje of display dat altijd aan blijft: dat kost per jaar 4 tot 8 kWh extra stroom. Kies verder liever een kleine dan een grote waterkoker: dan kun je ook een kleine hoeveelheid water efficiënt koken. Let er ook op dat een waterkoker kleine hoeveelheden tegelijk kan verwarmen. Dan is het wel handig als ook bij minder dan een halve liter goed af te lezen is hoeveel water er in de waterkoker zit. Een verwarmingselement in de bodem heeft de voorkeur boven een spiraal als verwarmingselement.

Kokendwaterkraan

Een kokendwaterkraan kost per jaar 92 tot 280 kWh aan stand-by verbruik (20 tot 55 euro, prijspeil 2017). Toch kan een kokendwaterkraan energie(kosten) besparen. Dit is alleen het geval als je meerdere keren per dag kleine hoeveelheden water kookt (bijvoorbeeld één kopje) én je dus regelmatig wat meer water kookt dan je gebruikt. Als je meestal thee zet per pot, of als je altijd precies opwarmt wat je gebruikt, dan kost de kokendwaterkraan meer energie.

Koop je een kokendwaterkraan, kies dan zeker een goed geïsoleerd model met een zo laag mogelijk verbruik in stand-by (10 watt). De minder zuinige modellen zijn doorgaans juist de meest energieverslindende manier om water te koken.

Heb je al een kokendwaterkraan die sowieso aan staat? Gebruik hem dan altijd als je kokend water nodig hebt - en nergens anders voor. Het is energieverspilling om de vaat te spoelen met kokend water, of meer kokend water te tappen dan je nodig hebt.

Ben je een tijd van huis, dan kun je het apparaat het best even uit zetten. In drie weken scheelt dit 5 tot 15 kWh stroom.

Oven energiezuinig kiezen en gebruiken

Gasovens en elektrische ovens gebruiken ongeveer evenveel energie. Een gasoven werkt minder zuinig dan een elektrische, maar bij het opwekken van elektriciteit gaat veel energie verloren. Daarom maakt het voor het energieverbruik dus weinig uit of je kiest voor gas of elektrisch. Als je een elektrische oven kiest, neem dan liever een heteluchtoven. Die is zo´n 15 procent zuiniger dan een gewone elektrische, doordat hij met een lagere temperatuur hetzelfde bakresultaat bereikt. Heteluchtovens zijn bovendien sneller.

Energielabel 

Bij aanschaf van een nieuwe oven is het zinvol om te letten op het energielabel. Op het energielabel vind je informatie over de energie-efficiëntie en het energieverbruik in kWh/MJ per cyclus. Het pictogram geeft aan of het gaat om een elektrische oven (snoer met stekker) of een gasoven (gasvlammetje). De meeste nieuwe elektrische ovens en gasovens hebben een energielabel A. De zuinigste elektrische ovens hebben energieklasse A+++.

In de winkel kun je bij elektrische ovens naast het nieuwe energielabel ook nog het oude energielabel tegenkomen. Bij het oude label loopt de schaal van G tot en met A en bij het nieuwe energielabel van D tot en met A+++. Het oude energielabel A hoeft niet overeen te komen met het nieuwe energielabel A. Een oven met een oud label A is soms energiezuiniger zijn dan een oven met een nieuw energielabel A+. 

Passend formaat

Ook loont het om een geschikt formaat te kiezen. Een grote oven verbruikt ongeveer twintig procent meer energie om een gerecht te bereiden, dan een middelgrote oven. Wil je ovens met elkaar vergelijken, kijk dan naar het energieverbruik per cyclus.

Tips energiezuinig gebruik oven

  • 1

    Laat eten van tevoren op temperatuur komen en sla het voorverwarmen van de oven over. Dat is meestal niet nodig, en de oven is dan onnodig lang warm. Bovendien hoef je de deur van de hete oven niet te openen, zodat er geen warme lucht ontsnapt. Wel moet je de baktijd iets verlengen.

  • 2

    Gebruik, als je kunt kiezen, de heteluchtfunctie.

  • 3

    Zet de oven al uit voordat de bereidingstijd om is. De oven blijft nog een poosje warm en zo gaart je gerecht vanzelf na.

  • 4

    Kook bij voorkeur meerdere gerechten achter elkaar en kook grotere hoeveelheden in één keer.

  • 5

    Haal de bakplaat weg als die niet nodig is, en leg geen folie over de ovenroosters: dat belemmert de luchtstroming.

  • 6

    Heeft jouw oven een zelfreinigende functie, gebruik die dan met mate: die verbruikt veel energie.

Stoomoven met hoge druk bespaart energie

De zuinigste manier om je eten te bereiden is met een hogedrukstoomoven. Deze oven gebruikt stoom en hoge druk om het eten te verhitten in plaats van stralingswarmte of hete lucht. Het voordeel van een stoomoven is dat je er meerdere gerechten tegelijk in kunt bereiden, bijvoorbeeld aardappels, groente en vis. Andere stoomovens gebruiken alleen stoom en zijn zuinig als je er minimaal drie gerechten tegelijk in klaar maakt. In tegenstelling tot elektrische en gasovens is er geen energielabel voor stoomovens.

Magnetron: energie besparen via keuze en gebruik

Het voordeel van een magnetron is dat deze vrijwel alleen het voedsel opwarmt, dus niet de ovenschaal, de lucht in het apparaat en de wanden. Het rendement is daardoor hoger dan dat van een elektrische oven.

Het maximale vermogen heeft geen invloed op het energieverbruik. Bij een oudere oven is het ingebouwde klokje wel van invloed. Dat kan wel 25 tot veertig procent van het jaarlijkse stroomverbruik voor zijn rekening nemen. Bij nieuwe producten mag zo'n klokje nog maar heel weinig stroom gebruiken.

Liever een combimagnetron

Combimagnetrons hebben naast de magnetronfunctie ook een ovenfunctie. Heb je nog geen oven en gebruik je een gewone oven relatief weinig, dan is een passend formaat combimagnetron de milieuvriendelijkste aanschaf. Een combimagnetron met heteluchtfunctie is het milieuvriendelijkst: deze bespaart energie doordat hij de warmte efficiënter gebruikt.

Heeft jouw keuken al een moderne oven en ga je de magnetron alleen gebruiken om maaltijden te ontdooien en opwarmen zonder dat daarbij een bruin korstje gewenst is, dan is een 'solomagnetron' prima.

Door je magnetron slim te gebruiken, kun je veel besparen op het jaarlijkse energieverbruik.

Tips energiezuinig gebruik magnetron

  • 1

    Roer tussentijds het gerecht door en gebruik bij ontdooien een laag vermogen.

  • 2

    Als je de magnetron niet gebruikt, haal dan de stekker uit het stopcontact. Bij een ouder model kan dat 25 - 40 procent van het jaarlijkse stroomverbruik schelen.

Koffie zetten en energie besparen

Voor het energieverbruik maakt het weinig uit of je koffie uit een filterapparaat, een padapparaat of een espressomachine komt. Wel is het belangrijk om de hoeveelheid koffie af te stemmen op wat nodig is. Weggooien is verspilling van energie en koffiepoeder. Ben je de enige in huis die koffie drinkt, overweeg dan een koffiezetapparaat dat één kopje maakt.

Een filterapparaat met een thermoskan verbruikt een stuk minder energie dan de apparaten met een warmhoudplaat, omdat hij uit gaat als de koffie klaar is.

Bij oudere espresso- en padmachines zit het venijn qua energieverbruik vooral in de 'ready'-stand. Nieuwe apparaten die na 1 januari 2015 op de markt komen, gaan automatisch naar standby of uit. 

Tips energiezuinig koffie zetten

  • 1

    Gebruik je een filterapparaat? Pas de hoeveelheid koffie dan aan op wat nodig is. Naar schatting wordt 30 procent van de koffie weggegooid en dat is verspilde energie. 

  • 2

    Zet het koffiezetapparaat uit als je zeker weet dat je niet nog een tweede kopje neemt. Het kost relatief veel stroom om een padapparaat of espressomachine aan te laten staan. Dat geldt ook voor filterapparaten met een warmhoudplaatje. Gebruik liever een thermoskan om de overgebleven koffie warm te houden.

Afzuigkap: energiezuinige keuze

Er zijn afzuigkappen met en zonder motor. Welke type in jouw huis past, hangt af van je ventilatiesysteem. Heeft jouw huis een mechanisch ventilatiesysteem, koop dan een afzuigkap zonder motor. Tijdens het koken zorgt de motor van het ventilatiesysteem voor de luchtstroom door de afzuigkap. Is er geen mechanisch ventilatiesysteem, dan heb je een afzuigkap met motor nodig.

Vanaf 2015 is een energielabel op nieuwe afzuigkappen verplicht, waarbij energieklasse A de zuinigste klasse op de schaal is.

Tips energiezuinig gebruik afzuigkap

  • 1

    Schakel het licht van de afzuigkap uit als je een tijdje weg bent bij het fornuis, of als de keuken al licht genoeg is.

  • 2

    In veel bestaande afzuigkappen zit 40 tot 80 watt aan ingebouwde verlichting. Vervang (indien mogelijk) deze verlichting door spaar- of led-lampen. Zo bespaar je zo’n 80 procent op het elektriciteitsgebruik van deze verlichting. 

  • 3

    Was of vervang de filters regelmatig. Een dichtgeslibd filter blokkeert de luchtstroom, verslechtert de werking van de afzuigkap en kan zelfs brand veroorzaken.

Terug naar boven