Fanny Blaauwendraad houdt wel van een rondje hardlopen. En haar jonge kinderen spelen graag buiten in de speeltuin. Maar deze normale bezigheden zijn voor het gezin niet vanzelfsprekend. Zijzelf, haar zoon en haar dochter hebben namelijk allemaal aandoeningen aan de luchtwegen. Het maakt dat Fanny dag en nacht alert is op houtrook in haar omgeving.
Zoals zovelen heeft ook Fanny goede herinneringen aan het stoken met een houtkachel. Bij haar ouders thuis was het heel normaal, al werd de kachel vooral functioneel gebruikt.
“Toen ik klein was, maakte mijn moeder op de dagen dat we vrij waren de houtkachel aan. Dan werd het hele huis warm. Aan die tijd heb ik warme herinneringen, alleen was ik wel vaak ziek. Ik heb chronische astmatische bronchitis. Achteraf gezien kan dat best verergerd zijn door de houtkachel. Maar dat wisten we in die tijd niet.”
Zelf heeft Fanny alleen last van haar aandoening als ze verkouden is. Voor haar zesjarige zoon is dit wel anders: hij heeft astma. Zowel haar zoon als zevenjarige dochter hebben een ernstige vorm van pseudokroep gehad toen ze jonger waren.
“Dat gaat gelukkig over rond je zesde. Het is een reactie van de luchtpijp op een virus, maar kan getriggerd worden door prikkelende stoffen. Zoals rook of schoonmaakmiddel. De luchtpijp knijpt samen en je krijgt de bekende zeehondenhoest.”
Helaas hebben allebei haar kinderen een heftige aanval gehad toen ze heel klein waren. “Alle twee hebben meerdere malen in de ambulance gelegen met zo’n aanval, omdat ze bijna stikten. De longarts in het ziekenhuis vertelde dat in beide gevallen de aanval direct gelinkt was aan houtrook. Bij de één door een open haard, dat was in de winter, bij de ander door een heleboel barbecues die op hetzelfde moment aanstonden.”
De gebeurtenissen zorgden bij Fanny voor een wake-upcall. Ze verdiepte zich in wat een aanval kan uitlokken en ontdekte hoe schadelijk het fijnstof dat vrijkomt tijdens houtstook is. De gedachte die tegenwoordig bij haar opkomt zodra ze houtrook ruikt? “Paniek, letterlijk paniek.”
Ze vertelt dat ze in een wijk woont waar veel wordt gestookt, ze schat tien stokers binnen 500 meter van haar woning. Daarom houdt ze ’s winters alle ramen dicht. “Gisteravond had ik alle ramen gesloten, maar ik rook het toch. Het rooster van de badkamer stond nog open. Dan vlieg ik mijn bed uit om het dicht te zetten. Ik ben er continu mee bezig, vooral in de winter.”
Wat ook niet zomaar kan, is een rondje hardlopen, wat Fanny graag doet. Ze rent ’s morgensvroeg, omdat dan de grootste kans is dat er nog niet wordt gestookt. Voor haar zoon is buitenspelen in de wijk geen vanzelfsprekendheid.
“Als iedereen aan het stoken is in het weekend, vooral als het windstil is, kan mijn zoontje niet buitenspelen. Er zijn bij ons in de buurt best wel speeltuintjes. Maar als ik houtrook ruik, gaan we met de auto ergens naartoe waar we geen houtrook ruiken. Het is erg dat je je eigen woonplaats soms moet ontvluchten voor frisse lucht.”
Als iedereen aan het stoken is in het weekend, vooral als het windstil is, kan mijn zoontje niet buitenspelen.
Fanny Blaauwendraad
Ze maakt zich grote zorgen over haar kinderen, maar ziet het ook breder. Want voor iedereen, ook als je niet ziek bent, is houtrook slecht voor de gezondheid. Fanny sloot zich aan bij het Longfonds en is zich ervan bewust dat het fijnstof in houtrook juist voor kinderen grote gevolgen kan hebben.
“Met name voor kinderen is het erg schadelijk, ze kunnen er allerlei ziektes door ontwikkelen. Want een kind, zeker als het buitenspeelt, ademt veel sneller en dieper dan wij. Plus de longen zijn nog in aanleg, dus de schade die de rook dan toebrengt is nog groter.”
Vandaar dat Fanny graag haar steentje bijdraagt om meer ruchtbaarheid aan dit onderwerp te geven. Juist omdat veel mensen zich niet realiseren hoe ongezond het nu precies is. En je huis kun je net zo goed gezellig maken zonder kachel of open haard, zegt ze.
“Ik vind mijn huis sowieso gezellig, daar hoef ik niet per se een houtvuurtje voor te hebben. Wil je per se iets met vuur? Dan kun je ook een tv-meubel met sfeerhaard erin kiezen.”
Bart Lindeboom is al jarenlang COPD-patiënt. Ook was hij tien jaar lang een fervent houtstoker in zijn eigen huis. Dat veranderde toen hij verhuisde en een buurman kreeg die graag de kachel aansteekt. Pas op dat moment ontdekte Bart hoeveel overlast de houtrook hem bezorgt. “Als ik de rook ruik, kriebelt mijn keel meteen.”
Veel mensen vinden een houtkachel of open haard gezellig. Maar wat veel mensen niet weten, is dat de rook ongezond is. Want in die rook zit fijnstof. De keuze om wel of niet te stoken is aan jou. Maar het is belangrijk dat je weet welke risico's jij en anderen lopen. Zodat je een goede keuze kan maken. Wel zo eerlijk, toch?
Wegverkeer, huishoudens, de industrie en de landbouw zijn in ons land de belangrijkste bronnen van luchtvervuiling. Van alle ongezonde deeltjes in de lucht veroorzaken fijnstof, stikstofdioxide (NO2) en ozon (zomersmog) de meeste schade aan de gezondheid.
