Bart Lindeboom is al jarenlang COPD-patiënt. Ook was hij tien jaar lang een fervent houtstoker in zijn eigen huis. Dat veranderde toen hij verhuisde en een buurman kreeg die graag de kachel aansteekt. Pas op dat moment ontdekte Bart hoeveel overlast de houtrook hem bezorgt. “Als ik de rook ruik, kriebelt mijn keel meteen.”
Tien jaar woonde Bart met zijn vriendin in een bosrijke omgeving tussen Ede en Lunteren. Bomen die omwaaiden door een storm, werden door Bart in stukken gezaagd om in zijn eigen kachel op te stoken. “Ik was een enorme houtstoker binnenshuis. Alle dagen van de week stookte ik hout. Dat was wel genieten, want het huis was echt ontzettend warm.”
Het ging zo ver, dat hij met behulp van bruinkoolbriketten de kachel aanhield als ze sliepen of als ze overdag van huis waren. “Die dingen zijn zo smerig hè. Maar goed, die deed ik erbij, want dan brandde de kachel de volgende morgen nog. Ook overdag werd de kachel gevuld met briketten. En als ik na het werk met de auto thuiskwam en ik rook die geur, was ik gewoon blij. Of ik zag een kringeltje rook uit de schoorsteen komen en dacht: ha, fijn, ik kom thuis en het is lekker warm.”
Inmiddels, ruim vijf jaar later, weet Bart wel beter. Bijvoorbeeld dat fijnstof, dat ook in houtrook zit, ongezond is. Voor iemand zoals hij met COPD, maar mogelijk ook voor mensen in zijn omgeving.
“Dit is dus waar de spijt zit. De boel rookte en het stonk. Een bos klinkt alsof ik daar helemaal alleen woonde, maar dat was niet zo. Naast ons lag een chaletpark. En als de wind uit het westen kwam, dan weet ik heel zeker: dat was niet lekker voor die mensen. Alleen heb ik me dat op dat moment nooit gerealiseerd, daar was ik helemaal niet mee bezig.”
Hoewel Bart al COPD had voordat hij in het bos ging wonen, is hij ervan overtuigd dat de ziekte daar is verergerd. “Als ik hout ging zagen, moest ik een mondkapje voor omdat het stof van het hout al irriteerde. Die COPD heb ik al jaren, maar het is daar in het bos wel heel veel erger geworden.”
De omslag kwam toen Bart en zijn vriendin verhuisden naar Aalten. Hoewel hij voornemens was een pelletkachel te installeren, zag Bart daarvan af toen zijn buurman naast hem kwam wonen. Zodra de buurman zijn kachel aandoet, komt er rook uit de schoorsteen op de aanbouw waar Bart op uitkijkt.
“Ik heb wel een schoorsteen voor een pelletkachel op mijn dak laten maken, maar toen begon de buurman te stoken en viel bij mij het kwartje. Dus die pelletkachel is er nooit gekomen. De rook komt zelfs naar binnen. Als ik het ruik, kriebelt mijn keel meteen.”
Hij ging in gesprek met de buurman, vertelde over zijn COPD. De buurman stookt nu minder vaak. Bart: “Ik hoop niet dat hij gaat stoken komende winter, want dat is echt een hel. Het huis ruikt naar rook, je kunt de was niet buiten hangen en ik word er hartstikke benauwd van. Ik hoest de hele tijd en ik krijg er hoofdpijn van. Ik denk dat dat aan de stoffen ligt die in de rook zitten.”
Als mijn buurman stookt, hoest ik de hele tijd en krijg ik hoofdpijn. Ik denk dat dat aan de stoffen ligt die in de rook zitten.
Bart Lindeboom, COPD-patiënt
De stokende buurman was voor Bart aanleiding om zich te verdiepen in wat hout stoken inhoudt en welke stoffen erbij vrijkomen. De schadelijke gevolgen van fijnstof werden hem steeds duidelijker. “Mensen vinden het vooral leuk en gezellig. Maar je woont wel ergens met allemaal mensen om je heen en die doe je wat aan.”
Er zijn prima alternatieven, oppert hij. “Als je graag een bron wilt hebben die warmte straalt; ik heb een paar infraroodpanelen, die stralen als de mieter, dat is net een houtkachel. Als je dat ongezellig vindt en je wilt vlammen zien; daar heb je van die lampjes voor of een tv-schermpje. Dan zie je vlammetjes en daar heeft niemand last van.”
Fanny Blaauwendraad houdt wel van een rondje hardlopen. En haar jonge kinderen spelen graag buiten in de speeltuin. Maar deze normale bezigheden zijn voor het gezin niet vanzelfsprekend. Zijzelf, haar zoon en haar dochter hebben namelijk allemaal aandoeningen aan de luchtwegen. Het maakt dat Fanny dag en nacht alert is op houtrook in haar omgeving.
Veel mensen vinden een houtkachel of open haard gezellig. Maar wat veel mensen niet weten, is dat de rook ongezond is. Want in die rook zit fijnstof. De keuze om wel of niet te stoken is aan jou. Maar het is belangrijk dat je weet welke risico's jij en anderen lopen. Zodat je een goede keuze kan maken. Wel zo eerlijk, toch?
Infraroodpanelen (ir-panelen) kunnen een goede keuze zijn als bijverwarming in de woonkamer en in ruimtes die je weinig gebruikt. Als hoofdverwarming zijn infraroodpanelen minder geschikt, behalve als je huis zeer goed geïsoleerd is. Wij zetten op een rij welke soorten infraroodverwarming er zijn, en wanneer het een goed idee is.
Wegverkeer, huishoudens, de industrie en de landbouw zijn in ons land de belangrijkste bronnen van luchtvervuiling. Van alle ongezonde deeltjes in de lucht veroorzaken fijnstof, stikstofdioxide (NO2) en ozon (zomersmog) de meeste schade aan de gezondheid.
