Loden leidingen

Man drinkt water uit glas. Kraanwater is de beste drankkeuze voor het klimaat.
Lood in het milieu komt vooral van uitlaatgassen. Loden leidingen dragen hier nauwelijks aan bij. Water drinken uit loden leidingen is wel een gezondheidsrisico, vooral voor baby’s (ook tijdens de zwangerschap) en kinderen onder de 7 jaar. Heb je loden leidingen? Laat ze vervangen, gebruik flessenwater voor het maken van babyvoeding en drink tijdens de zwangerschap geen water uit de kraan.

Ook kinderen ouder dan 7 jaar en volwassenen kunnen beter geen kraanwater drinken dat uit loden leidingen komt. Zulke leidingen zitten soms nog in oudere huizen. Is je huis na 1960 gebouwd? Dan zitten er geen loden leidingen, en ook de leidingen buiten je huis zijn meestal niet meer van lood.

Lood is een zwaar metaal dat milieuproblemen kan geven. Maar uit loden leidingen komt (via het drinkwater) maar heel weinig lood in het milieu terecht. Via andere bronnen, zoals uitlaatgassen, komt veel meer lood in het milieu.

Tips voor loden leidingen

01

Is je huis van voor 1960? Check of je nog loden leidingen hebt en laat ze vervangen.

02

Heb je nog loden leidingen in huis? Maak flesvoeding voor je baby dan aan met water uit een fles of pak. Jonge kinderen en zwangeren kunnen ook beter niet uit de kraan drinken.

03

Ga je loden drinkwaterleidingen vervangen? Breng de oude leidingen naar de bak voor metalen bij de milieustraat.

04

Tot de hoofdkraan van je huis hebben waterleidingbedrijven vrijwel alle loden leidingen vervangen. Vraag bij twijfel aan je waterbedrijf of de loden dienstleiding is vervangen.

05

Laat je de loden leidingen in je huis vervangen? Check dan meteen bij het waterleidingbedrijf of de buitenleiding en aansluitleiding (dienstleiding) al vervangen zijn.

06

Controleer of de aarding van jouw huis nog in orde is, wanneer je een loden (of koperen) waterleiding vervangt door een leiding van kunststof. Als (een deel van) de aarding via de metalen waterleiding liep, moet daarvoor een aardleiding in de plaats komen.

Loden leidingen en gezondheid

Lood is vroeger algemeen gebruikt voor drinkwaterleidingen. In de leidingen kunnen echter kleine looddeeltjes loslaten en zo in het drinkwater komen. Teveel lood kan leiden tot een (kleine) verlaging van de intelligentie. Vanwege de gezondheidsrisico's mag de concentratie lood in drinkwater maximaal 10 µg (microgram) per liter zijn. Als je onder die norm wilt blijven is het verstandig om je loden leidingen in huis te laten vervangen.

Kinderen zijn gevoeliger

Ongeborenen, zuigelingen en kinderen tot en met 7 jaar zijn veel gevoeliger voor lood dan oudere kinderen en volwassenen. Omdat zij in verhouding tot hun lichaamsgewicht meer drinken, krijgen ze relatief meer lood binnen. Daarom kunnen zwangere vrouwen en kleine kinderen beter geen water uit loden leidingen drinken. En flesvoeding kun je beter aanmaken met water uit een pak of fles als jouw huis nog loden drinkwaterleidingen heeft. Anders lopen kinderen een (klein) risico om te veel lood binnen te krijgen, wat negatieve gevolgen kan hebben voor de ontwikkeling van de hersenen en het zenuwstelsel. Dat kan leiden tot een iets lagere intelligentie en gedragsveranderingen.

Ook voor oudere kinderen en volwassenen is lood een risico. Zo kan een te hoge loodinname leiden tot hart- en vaataandoeningen en chronische nierziekten.

Wie is verantwoordelijk?

De waterleidingbedrijven in Nederland zijn verantwoordelijk voor de vervanging van de loden leidingen tot de voordeur. Vrijwel al deze toevoerleidingen of dienstleidingen zijn inmiddels vervangen. Huiseigenaren zijn zelf verantwoordelijk voor het vervangen van loden drinkwaterleidingen in de woning. Ook voor huurhuizen geldt dat de huiseigenaar verantwoordelijk is voor vervanging. Als je huurt kun je dit dus aan de verhuurder vragen of zelfs afdwingen.

Hoe herken je loden leidingen?

Als je huis van na 1960 is hoef je je sowieso geen zorgen te maken. Woon je in een ouder huis dan kun je het herkennen aan de waterleidingen. Loden waterleidingen hebben een grijze kleur en zijn wat onregelmatig van vorm. Aansluitingen bestaan niet uit koppelstukjes maar uit een verdikking van de leiding zelf. Tikken op een loden leiding geeft een doffer geluid dan op een koperen of ijzeren leiding.

Soms zijn ze onzichtbaar weggewerkt, in de voortuin of onder een stenen vloer in de gang. Om ze te verwijderen kun je dan het beste een erkend installateur inschakelen, bijvoorbeeld een loodgieter.

Als je niet zeker weet of er nog loden leidingen in je huis zitten, kun je ook een meting (laten) doen. Bij een stagnatiemeting wordt het loodgehalte gemeten in water dat een tijdje in de leiding stil heeft gestaan. Check voor het nemen en laten onderzoeken van watermonsters de afspraken met je drinkwaterbedrijf. Je kunt het onderzoek laten doen via verschillende partijen, zoals www.loodinwatertesten.nl, www.water-lab.nl of Aquador.nl.

Tot 1945 was lood gebruikelijk

Tot welk jaar precies loden drinkwaterleidingen werden aangelegd is niet bekend. In huizen met een bouwjaar voor 1945 was lood zeker gebruikelijk. In huizen gebouwd tussen 1945 en 1960 zitten mogelijk ook nog loden binnenleidingen.

Denk aan aardleiding

Ga je een loden (of koperen) waterleiding vervangen door kunststof materiaal? Controleer dan of de aarding van jouw huis nog in orde is. Wanneer (een deel van) de aarding via de metalen waterleiding liep, moet daarvoor een aardleiding in de plaats komen.

Water loodvrij maken?

Er is geen manier om water helemaal loodvrij te maken als het wordt aangevoerd met loden leidingen. Om de loodconcentratie te verlagen moet je de leidingen vervangen. Het is aan te raden om bij loden leidingen de kraan 's ochtends een paar minuten door te laten lopen, voor je het als drinkwater gebruikt. Water dat een tijdje stil heeft gestaan in leidingen kan meer lood bevatten. Doorspoelen is niet afdoende om het drinkwater echt loodvrij te maken.

Bij het koken van water verdwijnt er geen lood; het aanwezige lood komt terecht in minder water, waardoor de concentratie zelfs licht stijgt.

Regels en wetten

In het Waterleidingbesluit (Wlb) staan onder andere de normen waar drinkwater voor menselijke consumptie aan het tappunt aan moet voldoen. Deze normen zijn gebaseerd op de Europese Drinkwaterrichtlijn (98/83/EG). Voor lood in drinkwater geldt een norm van 10 µg per liter.

Meer informatie

  • De Rijksoverheid heeft informatie over drinkwater op haar site staan: Rijksoverheid.
  • Raadpleeg een erkend installateur (loodgieter) voor vragen over het herkennen en saneren van loden leidingen.
  • Vraag je drinkwaterbedrijf om advies en check loodinwatertesten.