Loden leidingen

Man drinkt water uit glas. Kraanwater is de beste drankkeuze voor het klimaat.
Water drinken uit loden leidingen is een gezondheidsrisico, vooral voor baby’s (ook tijdens de zwangerschap) en kinderen onder de 7 jaar. Heb je loden leidingen in huis? Laat ze vervangen, gebruik flessenwater voor het maken van babyvoeding en drink tijdens de zwangerschap geen water uit de kraan.

Ook kinderen ouder dan 7 jaar en volwassenen kunnen beter geen kraanwater drinken dat uit loden leidingen komt. Zulke leidingen zitten soms nog in oudere huizen. Is je huis na 1960 gebouwd? Dan zitten er geen loden leidingen, en ook de leidingen buiten je huis zijn meestal niet meer van lood.

Tips voor loden leidingen

01

Is je huis van voor 1960? Check of je nog loden leidingen hebt en laat ze vervangen.

02

Heb je nog loden leidingen in huis? Maak flesvoeding voor je baby dan aan met water uit een fles of pak. Jonge kinderen en zwangeren kunnen ook beter niet uit de kraan drinken.

03

Ga je loden drinkwaterleidingen vervangen? Breng de oude leidingen naar de bak voor metalen bij de milieustraat.

04

Tot de watermeter van je huis hebben waterleidingbedrijven vrijwel alle loden leidingen vervangen. Vraag bij twijfel aan je waterbedrijf of de loden dienstleiding is vervangen.

05

Laat je de loden leidingen in je huis vervangen? Check dan meteen bij het waterleidingbedrijf of de buitenleiding en aansluitleiding (dienstleiding) al vervangen zijn.

06

Controleer of de aarding van jouw huis nog in orde is, wanneer je een loden (of koperen) waterleiding vervangt door een leiding van kunststof. Als (een deel van) de aarding via de metalen waterleiding liep, moet daarvoor een aardleiding in de plaats komen.

Loden leidingen en gezondheid

Lood is vroeger algemeen gebruikt voor drinkwaterleidingen. In de leidingen kunnen echter kleine looddeeltjes loslaten en zo in het drinkwater komen. Teveel lood kan leiden tot een (kleine) verlaging van de intelligentie. Vanwege de gezondheidsrisico's mag de concentratie lood in drinkwater maximaal 10 µg (microgram) per liter zijn. Als je onder die norm wilt blijven is het verstandig om je loden leidingen in huis te laten vervangen.

Kinderen zijn gevoeliger

Ongeborenen, zuigelingen en kinderen tot en met 7 jaar zijn veel gevoeliger voor lood dan oudere kinderen en volwassenen. Omdat zij in verhouding tot hun lichaamsgewicht meer drinken, krijgen ze relatief meer lood binnen. Daarom kunnen zwangere vrouwen en kleine kinderen beter geen water uit loden leidingen drinken. En flesvoeding kun je beter aanmaken met water uit een pak of fles als jouw huis nog loden drinkwaterleidingen heeft. Anders lopen kinderen een (klein) risico om te veel lood binnen te krijgen, wat negatieve gevolgen kan hebben voor de ontwikkeling van de hersenen en het zenuwstelsel. Dat kan leiden tot een iets lagere intelligentie en gedragsveranderingen.

Ook voor oudere kinderen en volwassenen is lood een risico. Zo kan een te hoge loodinname leiden tot hart- en vaataandoeningen en chronische nierziekten.

Wie is verantwoordelijk?

De waterleidingbedrijven in Nederland zijn verantwoordelijk voor de vervanging van de loden leidingen tot aan de watermeter in huis (de watermeter zit meestal vlakbij de voordeur). Bijna al deze toevoerleidingen of dienstleidingen zijn inmiddels vervangen. Huiseigenaren zijn zelf verantwoordelijk voor het vervangen van loden drinkwaterleidingen in de woning. Ook voor huurhuizen geldt dat de huiseigenaar verantwoordelijk is voor vervanging. Als je huurt kun je dit dus aan de verhuurder vragen. Onderneemt de verhuurder geen actie, dan kan je via de huurcommissie een huurverlaging afdwingen. Daarvoor heb je wel een rapport nodig van een erkend laboratorium waarin staat dat de loodwaarde in het drinkwater in de woning te hoog is. Je kan ook via de rechter afdwingen dat de verhuurder de leidingen vervangt.

Hoe herken je loden leidingen?

Als je huis van na 1960 is hoef je je sowieso geen zorgen te maken. Woon je in een ouder huis dan kun je het herkennen aan de waterleidingen. Loden waterleidingen hebben een grijze kleur en zijn wat onregelmatig van vorm. Aansluitingen bestaan niet uit koppelstukjes maar uit een verdikking van de leiding zelf. Tikken op een loden leiding geeft een doffer geluid dan op een koperen of ijzeren leiding. Bekijk dit filmpje van Waterbedrijf Dunea voor tips.

Soms zijn ze onzichtbaar weggewerkt, in de voortuin of onder een stenen vloer in de gang. Om ze te verwijderen kun je dan het beste een erkend installateur inschakelen, bijvoorbeeld een loodgieter.

Als je niet zeker weet of er nog loden leidingen in je huis zitten, kun je ook een meting (laten) doen. Bij een stagnatiemeting wordt het loodgehalte gemeten in water dat een tijdje in de leiding stil heeft gestaan. Check voor het nemen en laten onderzoeken van watermonsters de afspraken met je drinkwaterbedrijf. Je kunt het onderzoek laten doen via verschillende partijen, zoals www.loodinwatertesten.nl, www.water-lab.nl of Aquador.nl.

Tot 1945 was lood gebruikelijk

Tot welk jaar precies loden drinkwaterleidingen werden aangelegd is niet bekend. In huizen met een bouwjaar voor 1945 was lood zeker gebruikelijk. In huizen gebouwd tussen 1945 en 1960 kunnen ook nog loden binnenleidingen zitten.

Denk aan aardleiding

Ga je een loden (of koperen) waterleiding vervangen door kunststof materiaal? Controleer dan of de van jouw huis nog in orde is. Wanneer (een deel van) de aarding via de metalen waterleiding liep, moet daarvoor een aardleiding in de plaats komen.

Aarding heeft te maken met de elektriciteit in huis. Het zorgt ervoor dat een apparaat niet onder stroom komt te staan als het kapot is, maar voert de stroom af naar de aarde. Tegelijkertijd schakelt de aardlekschakelaar in de meterkast de stroom uit of slaat de stop in de meterkast door. De aarding zorgt er dus voor dat je zelf niet onder stroom komt te staan en dat er geen brand door kortsluiting ontstaat. In oudere huizen loopt de aarding vaak via de metalen waterleiding, omdat metaal de stroom goed geleidt. Vervang je de loden of koperen waterleiding door een kunststof leiding, dan moet je dus zorgen dat de stroom op een andere manier naar de aarde kan. Meer informatie over aarding vind je op energieveilig.nl.

Water loodvrij maken?

Er is geen manier om water helemaal loodvrij te maken als het wordt aangevoerd met loden leidingen. Om de loodconcentratie te verlagen moet je de leidingen vervangen.

Zolang de loden leidingen er nog zitten, is het verstandig om de leiding elke keer even door te spoelen voordat je het als drinkwater gebruikt. Water dat een tijdje stil heeft gestaan in leidingen kan namelijk meer lood bevatten. Een loden waterleiding met een normale dikte bevat per 5 meter ongeveer 1 liter water. Check dus hoe lang de leiding is tussen de watermeter en de keuken- of badkamerkraan. Zet een maatbeker onder de kraan en tap zoveel water af als nodig is. Met dit water kan je trouwens gewoon je handen of groente en fruit wassen. Je kan er ook mee schoonmaken of het aan de planten geven. Doorspoelen is niet afdoende om het drinkwater écht loodvrij te maken: daarvoor moet je de leidingen vervangen.

Bij het koken van water verdwijnt er geen lood, het blijft achter in het kookwater. Meer advies over koken met water uit loden leidingen vind je op de site van het Voedingscentrum.

Er zijn filters te koop die volgens de fabrikant lood uit het water verwijderen, maar helaas is niet goed te zeggen welke filters voldoende werken.

Regels en wetten

In het Waterleidingbesluit (Wlb) staan onder andere de normen waar drinkwater voor menselijke consumptie aan het tappunt aan moet voldoen. Deze normen zijn gebaseerd op de Europese Drinkwaterrichtlijn (98/83/EG). Voor lood in drinkwater geldt een norm van 10 µg per liter.

Lood in het milieu

Lood is een zwaar metaal dat milieuproblemen kan geven. Lees hierover meer op Vervuilende stoffen in de bodem en Luchtvervuiling. Uit loden leidingen komt trouwens maar heel weinig lood in het milieu terecht, het meeste lood in het milieu komt van uitlaatgassen.

Meer informatie

  • De Rijksoverheid heeft informatie over drinkwater op haar site staan: Rijksoverheid.
  • Raadpleeg een erkend installateur (loodgieter) voor vragen over het herkennen en vervangen van loden leidingen. Op QBIS.nl kan je erkende en gecertificeerde loodgieters vinden.
  • Vraag je drinkwaterbedrijf om advies en check loodinwatertesten.