Vloeren en vloerbedekking

Interieur bank kleed. Vloeren en vloerbedekking.
Ga je aan de slag met je vloer? Met bewuste keuzes voor vloeren en vloerbedekking kun je de milieu-impact beperken. Milieu Centraal zet tips op een rij om lang te genieten van je vloer. Neem dus een kijkje om de juiste vloer te kiezen zodat je kosten bespaart en onnodige milieubelasting voorkomt.

Nog voor hij in je huis ligt, is de meeste milieubelasting van een nieuwe vloer al ontstaan. Er is energie uit nodig voor het winnen en bewerken van grondstoffen en voor het vervoer. Andere milieugevolgen hangen af van het materiaal (grondstof) van de vloer. Bijvoorbeeld aantasting van het landschap, bedreiging van de natuur en bodem- en luchtvervuiling. Daarnaast kan de manier waarop je je vloer onderhoudt milieugevolgen hebben.

Het is niet mogelijk om één vloerbedekking aan te wijzen als de milieuvriendelijkste soort. Vloeren van hernieuwbaar natuurlijk materiaal (biobased), zoals hout of bamboe afkomstig uit duurzaam beheerde bossen en linoleum, zijn vaak een duurzame keus. De laagste milieubelasting ontstaat als de volledige levensduur benut wordt. Dat doe je door de juiste vloerbedekking op de juiste plek te kiezen, bijvoorbeeld een vocht- en vlekbestendige vloer in de keuken en de vloer niet voortijdig vervangt.

Fossiele brandstoffen bevatten koolstof die miljoenen jaren geleden door planten is vastgelegd. Doordat we aardolie, aardgas en kolen nu gebruiken als brandstof komt de koolstof vrij in de atmosfeer als een flinke hoeveelheid extra CO2. De fossiele brandstoffen zijn verantwoordelijk voor de uitstoot van broeikasgassen, en bovendien veroorzaken ze de nodige vervuiling. Lees meer over klimaatverandering

Biobased materialen worden gemaakt van natuurlijke hernieuwbare grondstoffen. Dan kun je denken aan materialen afkomstig van gewassen en bomen zoals bamboe. Omdat je ze kunt laten groeien in de natuur raken ze niet op.

Tips voor vloerbedekking

01

Overweeg een opknapbeurt in plaats van een nieuwe vloer. Houten vloeren kun je met schuurmachine, olie, verf, lak of beits lichter of donkerder maken of een andere kleur geven. Tapijttegels kun je herschikken in een ander patroon, of per stuk vervangen.

02

Leg meteen vloerverwarming aan als je de vloer gaat vernieuwen. Dan hoeft je nieuwe vloer er niet uit voor het einde van de levensduur als je ooit vloerverwarming neemt.

03

Zet op een rij aan welke eigenschappen de vloer moet voldoen. Wat past bij de plek waar je de vloer wilt leggen? Vloerverwarming combineert bijvoorbeeld goed met tegels, maar niet met dik tapijt of massief hout; en parket is gevoelig voor vocht, maar zeil niet. Kijk ook welk onderhoud een vloer nodig heeft, PIT-logo’s kunnen je daarbij helpen.

04

Kies waar mogelijk voor tweedehands. Dat is zeker mogelijk voor houtdelen en sommige andere vloeren of vloerbedekking. Je doet het milieu én je portemonnee een plezier.

05

Weet je welk soort vloerbedekking en ondervloer je wilt, vergelijk dan verschillende varianten. Keurmerken die eisen stellen op gebied van milieu zijn daarbij een goed hulpmiddel.

06

Zorg voor een goede voorbereiding: hout moet eerst acclimatiseren en een betonvloer moet helemaal droog zijn voordat je er een vloer(bedekking) op legt.

07

Ventileer goed na het leggen van een vloer, zeker als deze verlijmd is. Doe dit ook na periodiek onderhoud (oliën, lakken, in de was zetten).

08

Met goed onderhoud voorkom je onnodig snelle slijtage. Kies onderhoudsmiddelen die het milieu niet of minder schaden en bescherm je vloer door bijvoorbeeld meubelviltjes te gebruiken.

09

Is je oude vloerbedekking nog niet versleten, geef hem dan door als tweedehands vloer. Lever afgedankte versleten vloerbedekking in bij de milieustraat van de gemeente of laat het ophalen als grofvuil. Het kan dan eventueel hergebruikt of gescheiden verwerkt worden.

Vloer zo lang mogelijk gebruiken

Zo lang mogelijk doen met de vloer is het beste voor het milieu. De grootste winst voor het milieu ontstaat als je een vloerbedekking pas vervangt als het echt nodig is. Vervang je voor die tijd, dan vergt dat onnodig snel weer materiaal en de bijbehorende milieubelasting van grondstofwinning, -bewerking en transport.

Geschikte vloer

Let bij de keuze uit verschillende soorten vloeren dus vooral op, dat een vloermateriaal geschikt is voor de plek waar je die wilt leggen. Moet het bijvoorbeeld bestand zijn tegen vlekken of vocht, wil je het met vloerverwarming combineren, is een isolerende ondervloer nodig? Vraag advies aan de leverancier.

Ook PIT-symbolen helpen je een vloerbedekking te kiezen met de juiste eigenschappen. Je vindt ze vaak op de rug van tapijt, zeil en linoleum. PIT staat voor Product Informatie Tapijt, dat objectieve productinformatie geeft voor de Nederlandse markt.

Goede ondervloer: halve werk

Een goede ondergrond maakt dat je vloerbedekking langer mee gaat. Vooral bij dunne of flexibele vloerbedekking zoals tapijt of zeil is het belangrijk dat de ondergrond goed vlak is. Egaliseer eventueel de ondergrond voordat je een ondervloer en vloerbedekking legt.

Zorg verder voor een goede ondervloer. De extra milieubelasting hiervan is laag en het voordeel groot, omdat het de levensduur van de vloer(bedekking) verlengt. Kies een ondervloer die bij je situatie past. Een goede ondervloer zorgt dat je vloerverwarming optimaal werkt, dat jij en je buren minder geluid ervaren en dat je vloerbedekking beter beschermd is tegen vocht.

Leg een vloer bij voorkeur zonder lijm ('zwevend'); dan kun je deze bij verhuizing meenemen, een tweede leven geven of goed recyclen. Bovendien kan de lijm schadelijk zijn voor het milieu. Overweeg bij vloeren die verlijmd moeten worden, om deze te laten leggen door een specialist.

Vloerverwarming en vloerbedekking

Combineer vloerverwarming met een vloer(bedekking) die de warmte goed doorlaat en geleidt. Let daarbij op de symbolen die iets zeggen over de en kies een Rd van maximaal 0,15 m2 K/W. Hoe lager de Rd-waarde, hoe beter het materiaal warmte doorlaat. Linoleum, pvc-stroken of steen zijn goed te combineren met vloerverwarming.

Onderstaande PIT-symbolen kom je tegen op vloerbedekking. Het linker logo geeft aan dat de vloer geschikt is voor vloerverwarming. De R zegt iets over de hoeveelheid warmteweerstand (laag is beter) en de λ zegt iets over de warmtegeleiding (hoog is beter).

De 'Rd', ook wel R-waarde, gaat om warmteweerstand. Hoe lager de waarde, hoe minder weerstand het materiaal biedt. En bij minder weerstand laat het materiaal dus meer warmte naar boven door. Lagere waarde is dus in combinatie met vloerverwarming beter. 

Pictogrammen Vloerverwarming

Hout of tapijt laten de warmte slecht door; een dik tapijt of massief houten vloer combineert dus slecht met vloerverwarming. Wil je toch een houten vloer? Kies dan voor samengesteld parket, ook dat laat de warmte van de vloer voldoende door.

Houd rekening met de verwachte levensduur van de vloerverwarming. Past die bij de vloer die je wilt leggen? Een stenen vloer gaat bijvoorbeeld lang mee en kun je niet eenvoudig opnieuw leggen als je vloerverwarming moet worden gerepareerd of vervangen. 

Energie besparen Vloerverwarming Wat je moet weten over vloerverwarming en verwarmen op lage temperatuur Lage temperatuur verwarming

Onderhoud en reserve

Houd na het leggen van de vloer(bedekking) altijd wat tegels of vloerdelen achter de hand voor reparaties. Onderhoud je vloer regelmatig om de levensduur te verlengen en gebruik onderhoudsmiddelen zonder oplosmiddelen (vanwege het vrijkomen van vluchtige organische stoffen, of VOS).

Slijtage en schade aan de vloer beperk je door pantoffels te dragen. Harde vloeren kun je ook beschermen met bijvoorbeeld matten, bureaustoelmatten en viltjes.

Man legt laminaatvloer. Vloeren en vloerbedekking waaronder laminaat en hout.

Hout, laminaat en bamboe

Van de vloeren op basis van hout, heeft een vloer van massief hout de meeste milieuvoordelen. Hij gaat langer mee dan laminaat of lamelparket, omdat je massief hout vele keren kunt schuren. Verder vergt de productie van een massief houten vloer weinig bewerking. Het kost dus weinig productie-energie ten opzichte van lamelparket en laminaat. Ook bamboe of kurk met FSC-keurmerk is een goede keuze.

Een massief houten vloer die zwevend gelegd is, is goed tweedehands te gebruiken. Massief hout is ook beter te recyclen dan de andere vloeren op basis van hout, omdat in laminaat en lamelparket lijm zit. Let op: een massief houten vloer combineert minder goed met vloerverwarming omdat deze minder goed warmte doorlaat.

Kies altijd voor een vloer op basis van gecertificeerd hout uit afkomstig uit duurzaam beheerd bos: FSC of PEFC. Dat geldt niet alleen voor een massief houten vloer, maar ook bij (samengesteld) parket. Tropisch hout is voor een vloer niet nodig, hout uit Europese bossen (zoals eikenhout) biedt ook goede kwaliteit.

Afwerking en onderhoud houten vloer

Kies voor de afwerking en het onderhoud het liefst een watergedragen olie, was of lak. Varianten met oplosmiddel bevatten vluchtige organische stoffen, (VOS) deze dragen bij aan smog en hebben nadelen voor je gezondheid. Bij gebruik van middelen met VOS moet je een maand lang extra ventileren.

Tapijt

Voor tapijt zijn er uiteenlopende materialen beschikbaar. De belangrijkste zijn synthetisch materiaal (nieuw kunststof of ) en natuurlijke materialen als vlas, katoen en wol. Groot voordeel van natuurlijke vezels is dat ze biologisch afbreekbaar zijn. Ze zorgen dus niet voor in water en lucht.

Er zijn ook nadelen: voor de productie van natuurlijke vezels zijn bijvoorbeeld land, en water nodig. Hierdoor hebben deze hernieuwbare producten toch een hoge milieubelasting. Dat geldt vooral voor wol en in mindere mate ook voor katoen. Een tapijt van wol is in het gebruik vergelijkbaar met plantaardige vezels en kunstvezels, maar de productie van wol zorgt voor meer milieubelasting dan kunstvezel- en plantaardige vezeltapijten.

R-pet is kunststof gemaakt van gerecyclede vezels.

Plastic heeft voor de natuur een nare eigenschap: het vergaat niet. In de natuur of in zee valt het langzaam uit elkaar in steeds kleinere stukjes. De kleine plasticdeeltjes worden ook wel microplastics genoemd. In zee drijft veel plastic, van grote stukken op het water tot bijna onzichtbare stukjes (microplastics) onder water. Dit noemen we ook wel de plasticsoep. Lees meer over plastic in zee

Wist je dat... Een dik tapijt is lekker zacht aan je voeten, maar gaat niet goed samen met vloerverwarming.

Linoleum, zeil en pvc

Het verschil tussen linoleum, kurk en zeil is de grondstof: l zijn 'biobased' en zeil (of vinyl) van kunststof (pvc) zijn 'petrobased'. Voor het telen van plantaardig materiaal is veel ruimte nodig en spelen andere milieugevolgen van landbouw een rol. Groot voordeel is dat plantaardige materialen, als ze duurzaam worden verbouwd, hernieuwbaar zijn en dus nooit opraken. Kunststof wordt gemaakt van aardolie, dat een keer opraakt en energie kost om te verwerken. Linoleum of kruk met milieukeurmerk is daarom een betere keus dan kunststof.

Ook kun je letten op andere voor- en nadelen. Pvc-stroken en linoleum lenen zich goed voor combinatie met vloerverwarming. Zeil kan beter tegen vocht (en schoonmaken) dan linoleum. Voordeel van linoleum is dat het ook nog een opknapbeurt kan krijgen met licht schuren en linoleumverf. Ook de levensduur van kurk kun je verlengen met een nieuwe laagje verf. Je hoeft het dus niet altijd te vervangen als je alleen op zoek bent naar een nieuwe look.

Linoleum wordt gemaakt van lijnzaad en jute. 

Kurk wordt gemaakt van de bast van kurkeiken

Steen, beton en tegels

Heb je vloerverwarming, dan is een stenen (tegels) of betonnen vloerbedekking voor jouw woning waarschijnlijk erg geschikt. Stenen en betonnen (gegoten of met cementgebonden tegels) vloeren gaan relatief lang mee. Daar staat tegenover dat een stenen of betonnen vloer relatief veel energie kost bij winning van de grondstoffen, productie en transport. Dit effect is het grootst bij natuurstenen vloeren, (zoals graniet, marmer, of leisteen uit Zuid-Europa en Azië). Een milieukeurmerk helpt je om de meest milieuvriendelijke keus te maken bij een stenen of betonnen vloer. Ook voor tegellijm zijn er milieukeurmerken. 

Wegdoen: apart inleveren of tweede leven

Je doet het milieu een plezier als je houten vloeren - als de kwaliteit het nog toelaat - tweedehands aanbiedt. Ook andere materialen zoals tapijt(tegels), zeil en laminaat zijn soms geschikt voor hergebruik.

Apart inleveren voor recycling of verbranding

Kan je oude vloerbedekking geen tweede leven krijgen, lever het dan in bij de milieustraat van de gemeente. Houten vloerdelen zijn recyclebaar. De meeste andere vloermaterialen niet, omdat er bijvoorbeeld lijm en kunststof in verwerkt is. Die gaan naar de afval-energiecentrale; eventuele schadelijke stoffen die dan vrijkomen, worden gefilterd.