Slakken

Een gewone wegslak (Arion Ater) kruipt over stenen en gras
Slakken worden vaak gezien als plaag, maar de meeste slakkensoorten in Nederland vinden jouw planten niet interessant. Zij houden je tuin juist schoon door verrotte plantenresten op te eten. Milieu Centraal geeft tips tegen slakken die wél overlast veroorzaken.

Huisjesslakken eten alleen dode bladeren en doen geen kwaad in je tuin, behalve de segrijnslak (je herkent hem aan het slangachtige motief op zijn huisje, zie de video hieronder). Verder zijn het vooral naaktslakken (bijvoorbeeld de wegslak en de gevlekte akkerslak) die wél graag van levende plantenbladeren eten. Sommige grote naaktslakken eten dagelijks wel de helft van hun lichaamsgewicht.

Voor deze slakkensoorten moet je oppassen:

Tips tegen slakken

01

Kies voor planten waar slakken een hekel aan hebben, zoals akelei, goudsbloem, anjer, geranium, viooltjes, varens, Oost-Indische kers, lavendel en kruiden als salie, tijm en knoflook.

02

Sproei 's ochtends in plaats van 's avonds en zet kwetsbare planten niet in de buurt van vochtige plekken zoals de composthoop.

03

Lok natuurlijke vijanden zoals egels, padden en vogels naar je tuin: zij eten graag slakken.

04

Leg barrières van koffiedik, cacaodoppen of eierschalen om kwetsbare planten. Let op: cacaodoppen zijn giftig voor honden.

05

Maak een val of creëer een slakkenverzamelplek, zodat je ze elders kunt uitzetten.

06

Door grondbewerking in het voorjaar breng je slakkeneitjes naar boven waardoor ze uitdrogen. Hetzelfde geldt voor zelfgemaakte compost: laat die drogen in de zon voor je het aanbrengt.

Video: zo pak je slakken aan

Houd slakken op afstand

Je voorkomt dat de slijmerige diertjes jouw tuin opzoeken als je planten kiest die goed bestand zijn tegen slakken. Voorbeelden zijn akelei, goudsbloem, anjer, geranium, viooltjes en varens. Ook Oost-Indische kers, lavendel en kruiden als salie, tijm en knoflook houden slakken op een afstand.

Niet bij de composthoop

Slakken houden van vochtige plekken, zoals hoopjes tuinafval, stapels tegels of jouw composthoop. Zet kwetsbare planten daar liever niet in de buurt en ruim tuinafval snel op. Ook 's avonds sproeien is geen goed idee; dan blijft je tuin de hele nacht vochtig. 

Natuurlijke vijanden

Egels, vogels en spitsmuizen eten graag slakken. Je lokt deze natuurlijke vijanden van slakken naar je tuin door ze een schuilplaats te bieden onder struiken of stapels takken. Ook padden en kikkers vinden een slak een lekker maaltje.

egel eet slak
Foto: Sander Lassche

Je kunt ook aaltjes kopen bij een tuincentrum of op internet. Dit zijn ultrakleine wormpjes, die slakken infecteren met een (alleen voor hen) dodelijke bacterie. Je giet de wormpjes uit op plekken met veel slakken. De aaltjes gaan daarna zelf zoeken naar naaktslakken in de bodem. De bodem moet wel langere tijd goed vochtig blijven en niet te koud worden, willen de aaltjes overleven.

Alle slakken verzamelen

Slakken kun je het eenvoudigst bestrijden door bladeren regelmatig te controleren en de beestjes eraf te plukken. Je kunt ze ook naar één plek lokken. Maak daarvoor een slakkenschuilplaats van dakpannen, vochtige planken, koolbladeren of een halve citrusvrucht. Slakken kruipen hier ’s morgens in – het zijn nachtdieren – waarna je ze er alleen maar uit hoeft te halen. Zet de verzamelde slakken op ruime afstand elders uit, in ieder geval een kilometer van je tuin vandaan.

Grote tuinschoonmaak

Elke lente de grond goed omwoelen helpt ook. Door de grond te bewerken maak je overwinterende slakken en hun eieren kapot. Zo kun je de slakkenpopulatie flink terugdringen.

Bouw barrières

Planten die snel aangevreten worden door slakken, kun je beschermen door rond de plant een rand van 5 cm met koffiedik, cacaodoppen of fijngemaakte eierschalen aan te brengen. Let wel op met cacaodoppen. Chocolade is giftig voor honden, en cacaodoppen dus ook.

Zout: een afrader

Slakken kunnen absoluut niet tegen zout, maar het doden van slakken met zout is een bijzonder dieronvriendelijke oplossing omdat de slak langzaam wordt weggevreten. Uiteindelijk blijft er een hoop groen slijm over. Het is bovendien verboden, omdat het geen toelating heeft als middel om slakken te doden. Als zout in de bodem komt, is het ook schadelijk voor planten en zorgt het voor verzilting van het water.

Wanneer slakken in huis binnendringen kun je wel (als tijdelijke oplossing) zout strooien op de plaats waar ze het huis binnenkomen, omdat ze dit zullen vermijden. Als je in de buurt van zee woont, is een milieuvriendelijke oplossing het neerleggen van zeewier rondom je planten. De zoute bladeren van het wier houden de slakken ook op afstand.

Koperringen of plastic flessen

Koper is giftig voor slakken: een koperen ring of koperhoudende tape rond een pot of plant houdt de slakken weg. Haal de koperen barrières weg zodra je geen slakken meer ziet en laat ze niet onnodig zitten. Bij grotere planten kan kippengaas om de stam helpen. Zijn de plantjes nog jong, bescherm ze dan tegen slakken met een huls die je maakt door de boven- en onderkant van een plastic drankfles af te snijden. Steek deze zo’n 5 centimeter in de grond. Je kunt de bovenste rand naar buiten vouwen of gekarteld maken, om het de slakken nog moeilijker te maken.

Zelf maken: slakkenval met bier

Een goede slakkenval maak je zelf door een (jam)potje of kommetje met bier of druivensap te plaatsen: de slakken kruipen erin en verdrinken. Graaf de val niet helemaal in, anders dood je ook andere dieren; slakken klimmen wel tegen het potje op. Bekijk de video met een bierval voor slakken.

Chemische bestrijdingsmiddelen

Er zijn verschillende middelen te koop om slakken te bestrijden. Let op dat je alleen middelen met een toelating koopt en goed de gebruiksaanwijzing volgt. Dat is veiliger en beter voor het milieu. Lees meer over gebruik van bestrijdingsmiddelen. Wist je bijvoorbeeld dat je restanten moet inleveren bij het klein chemisch afval?

Slakkenkorrels op basis van ferrifosfaat zijn giftig voor slakken maar onschadelijk voor andere dieren. Nadeel: ze doden álle slakken, ook de soorten die onschadelijk zijn voor jouw tuin. 

Giftig voor huisdieren

Metaldehyde, een chemisch bestrijdingsmiddel dat je als particulier mag gebruiken tegen slakken, is erg giftig voor alle zoogdieren, dus ook voor mensen. Let daarom goed op dat dit middel buiten het bereik van kinderen blijft. Metaldehyde mag alleen in de kas gebruikt worden. Honden schrokken het middel graag naar binnen, en elk jaar belanden er honden met vergiftigingsverschijnselen bij de dierenarts. Ook egels, die slakken eten, worden geregeld het slachtoffer van middelen met metaldehyde.