Vraatinsecten in de tuin

Lieveheersbeestje Bladluizen (2)
Verschillende insecten(larven) zien jouw tuinplanten als een lekker hapje. Je bestrijdt ze het makkelijkst door natuurlijke vijanden, zoals lieveheersbeestjes, vogels en egels naar je tuin te lokken.

Tips tegen vraatinsecten

01

Maak je tuin aantrekkelijk voor de natuurlijke vijanden van plagen, zoals lieveheersbeestjes, egels en vogels. Zorg voor gevarieerde beplanting, nestkastjes en schuilplaatsen.

02

Verwijder aangetaste takken of bladeren met bijvoorbeeld bladluis. Gooi die niet op je composthoop, maar bij het gft-afval. Anders breng je de beestjes later zelf weer terug in je tuin. Insecten op jonge scheuten kun je met de hand verwijderen of met een stevige waterstraal.

Veelvoorkomende vraatbeestjes

Symptomen Insect
Ronde happen uit de bladrand Taxuskever (gegroefde lapsnuitkever)
Kleine ronde gaatjes aan blad en stengelvoet van kruidachtige plant Aardrups (larve van diverse nachtvlinders)
Gazon: verdord gras en losse zoden Engerling (larve van meikever en junikever)
Gazon: ronde kale plekken en verkleuringen Emelt (larve van langpootmug)
Slordige gaten en beschadigingen aan nieuwe scheuten Wants
Rhododendron bloeit niet; gele plekjes bovenzijde blad en bruine roestachtige vlekken aan de onderzijde Japanse vlieg (soort wants)
Buxus: dode blaadjes, kale takjes, bladskeletten en spinsels Buxusmot

Luizen

Je herkent luizen aan de vieze, plakkerige plekken op een plant. De beestjes leven namelijk van plantensappen. De suiker (honingdauw) die daarin zit, scheiden ze af als een plakkerig goedje. Groene en zwarte luizen zitten vaak op jonge scheuten, andere luizen eten bij voorkeur van de stam of takken.

Mijten

Mijten laten doffe bladeren achter, soms met spinseldraden aan de onderkant. Het zijn kleine spinachtige beestjes die veel voorkomen op coniferen en lindebomen.

Handige sites (met plaatjes) om te ontdekken welk insect jouw tuin onveilig maakt: biokennis.org en 123kamerplanten.com.

Lieveheersbeestjes en krielkippen

Luizen staan op het menu van lieveheersbeestjes en gaasvliegen. Komen deze nuttige insecten niet vanzelf op jouw tuin af, koop dan zakjes met larven en hang ze in de aangetaste struik of plant. Ze zullen zich snel verspreiden op zoek naar een luizenmaaltijd. Per dag kan een larve tot tachtig bladluizen eten! De larvenzakjes zijn vooral zinvol kort nadat je de eerste luizen hebt gesignaleerd.

Taxuskevers

Rupsen kun je makkelijk met de hand weghalen. Taxuskevers schuilen aan de onderkant van planken. Als je een paar planken tussen de aangetaste planten legt, kun je de kevers 's ochtends verzamelen. Krielkippen lusten graag taxuskevers, maar ook jonge aanplant: laat ze dus alleen los in een tuin met volwassen planten. Tot slot kun je deze kevers op natuurlijke wijze bestrijden met speciale aaltjes, die te koop zijn in tuinwinkels en via internet.

Aaltjes versus engerlingen

Andere aaltjes zijn goede plaagbestrijders als je last hebt van aardrupsen, emelten of engerlingen. Emelten (larven van langpootmuggen) in jouw gazon krijgen weinig kans als je het gras kort maait en niet besproeit als de langpootmuggen hun eitjes leggen; dat is eind augustus/begin september. Ook verticuteren of gaten prikken helpt tegen emelten en engerlingen: de beestjes kunnen slecht tegen verstoring. Je leest hier meer over bij gezond gazon.

Buxusmot

De rupsen van de buxusmot eten buxusstruiken kaal voor ze ontpoppen. De mot is afkomstig uit Azië en veroorzaakt in Nederland steeds meer schade. Behandelen met bestrijdingsmiddelen is meestal geen succes en gevaarlijk voor bijen. Let vanaf april goed op om nog tijdig actie te kunnen nemen en je buxus te beschermen.

Rups Buxusmot

Wees alert op signalen zoals spinsels, uitwerpselen, wormen of rupsen in je buxus. Kijk diep in de plant bij de onderste stammen en pols bij buren met een buxus of zij al problemen hebben. Een vroege behandeling vergt minder bestrijdingsmiddel en heeft meer garantie op succes. Je bent meestal te laat als je dode blaadjes, kale takjes en bladskeletten met spinsel ziet.

Verwijder rupsen en poppen met de hand en knip de spinsels eruit. Zwaar aangetaste delen van de struik kun je beter volledig verwijderen of afknippen. Voer de takken af in een afgesloten zak of container maar gooi de aangetaste buxus niet bij het gft. De rups, of de vlinder als de bak maar lang genoeg staat, kan dan namelijk ontsnappen, en voor je het weet verspreidt het beestje zich naar andere locaties.

Brandnetels tegen vraatinsecten

Met een brandnetelextract kun je fruitbomen en groenten beschermen tegen vraatinsecten zoals luizen, vlooien en spintmijt. Het middel is officieel goedgekeurd en je hebt in een paar stappen genoeg brandnetelsoep om plagen in je moestuin milieuvriendelijk te verwijderen. Meng 75 gram jonge brandnetelblaadjes met 1 liter drinkwater en laat het 3-4 dagen trekken bij 20°C. Verdun het middel 5 keer voor je het gebruikt. Welk brandnetelrecept bij welke plaag het beste werkt, kun je vinden in deze instructie van het Ctgb (pdf).

Chemische bestrijding

Als bovenstaande tips en trucs niet werken, kan je kiezen voor chemische bestrijdingsmiddelen. Koop alleen middelen met een toelating! Waarom dat belangrijk is, lees je hier. Door exact de gebruiksaanwijzing te volgen, voorkom je milieuschade.

In de kas tegen witte vlieg

Alleen in de kas mag je tegen witte vlieg op tomaat, komkommer en sierteelt een insecticide op basis van het micro-organisme Paecilomyces fumosoroseus gebruiken. Het bevat schimmelsporen die zich hechten aan de insectenhuid, kiemen, binnendringen en daar verder groeien. Na ruim een week zijn de vliegen dood. Het middel werkt het best als het warm en vochtig is.

Pyrethrine: natuurlijk insecticide

Pyrethrinen zijn natuurlijke insecticiden, gemaakt van chrysantenblaadjes. De stof werkt op het zenuwstelsel van insecten die er mee in aanraking komen en leidt al snel tot verlamming. In de zon breken pyrethrinen snel af en kunnen daardoor uitgewerkt zijn voordat het insect is uitgeschakeld. Voor het milieu is dat een voordeel: het verkleint de kans dat nuttige insecten eronder lijden, maar het maakt de stof minder effectief. Daarom wordt de stof vooral verkocht in de volgende varianten:

  • Pyrethrine met koolzaadolie. Hierbij maakt de olie het pantser van het insect week om het pyrethrine sneller te laten inwerken. Het wordt gebruikt tegen onder meer spintmijt, trips en bladluis. Om te voorkomen dat insecten resistent worden, mag je het niet vaker dan 4 keer per jaar gebruiken.
  • Pyrethrine met piperonylbutoxide. Deze stof remt het afbraakmechanisme in het lichaam van insecten en versterkt daardoor de werking van de pyrethrine. Maar hierdoor wordt ook het risico op schade voor nuttige insecten vergroot.
  • Pyrethroïden zijn de kunstmatige imitatievorm van pyrethrinen. De kunstmatige vorm wordt minder snel afgebroken. Een voorbeeld hiervan: deltamethrin. Het mag alleen tegen bladetende kevers, rupsen en bladluis gebruikt worden, maximaal 2 keer per jaar. Het is giftig voor waterleven, dus gebruik het niet in de buurt van vijvers of sloten. Alle pyrethrinen en pyrethroïden zijn contact-insecticiden. Ze schaden alleen insecten die er direct mee in contact komen. Pas dus bij toepassing op dat je er geen nuttige insecten als bijen en hommels mee raakt.

Milieurisico dimethoaat en abamectine

Dimethoaat (in luizensticks), en abamectine (in combinatie met pyrethrine; het mag alleen in huis of in de kas gebruikt worden) zijn giftige stoffen die de Milieukeur op een risicolijst heeft staan voor het keurmerk Planet Proof, omdat ze een verhoogd milieurisico hebben.