Alles over energie en milieu in het dagelijks leven

Verpakkingen

Een Nederlander opent dagelijks gemiddeld zeven verpakkingen. Dat zorgt voor een hoop afval. Toch kunnen verpakkingen ook goed zijn voor het milieu.

verpakkingen 282x212.jpg

Het maken van verpakkingen levert milieubelasting op door energie- en grondstoffengebruik. Maar verpakkingen zijn vaak ook nuttig. Ze verbeteren de houdbaarheid van voedingsmiddelen en bieden producten bescherming tegen beschadiging tijdens transport en opslag.

De voedselgerelateerde milieubelasting van huishoudens zit voor ruim tien procent in verpakkingen, vijftien procent in voedselverlies en voor de rest in de aankoop van producten. Er is dus meer milieuvoordeel te halen door aandacht te besteden aan voedselverspilling dan aan verpakkingen.

Tips

  • 1

    Bij het Meldpunt Verpakkingen kun je ideeën en suggesties kwijt over het milieuvriendelijker maken van verpakkingen. Ook vind je hier antwoord op jouw vragen over verpakkingen en milieu.

  • 2

    Voorkom voedselverspilling. Dit is belangrijker dan besparen op verpakkingsmateriaal.

  • 3

    Vermijd onnodige verpakkingen, gebruik bijvoorbeeld een boodschappentas zodat je in winkels eenmalige tasjes kunt weigeren.

  • 4

    Als je voldoende consumeert om van grootverpakkingen niets weg te hoeven gooien, vermijd dan kleinverpakkingen (één- of tweepersoons).

  • 5

    Lever zoveel mogelijk materiaal gescheiden in.

  • 6

    Koop statiegeldbierflesjes voor thuisconsumptie.

Verpakkingen en het milieu

Ongeveer de helft van de weggegooide verpakkingen in ons land komt van huishoudens. De andere helft gaat om bedrijfsverpakkingen, zoals houten pallets en krimpfolie om dozen. De productie en het transport van deze verpakkingen kosten grondstoffen en energie. Dit versterkt milieuproblemen zoals Klimaatverandering. Bij de afvalverwerking kunnen bovendien stoffen vrijkomen die schadelijk zijn voor het milieu.

Toch heeft het gebruik van verpakkingen ook grote voordelen. Verpakkingen voorkomen verspilling en bederf van producten. Ze verbeteren de houdbaarheid van voedingsmiddelen en bieden diverse producten bescherming tijdens transport en opslag.

Door verbeterde technieken en aandacht voor afvalpreventie, zijn verpakkingen de afgelopen decennia lichter geworden, waardoor ze minder grondstoffen kosten en minder afval veroorzaken. Hergebruik door gescheiden inzameling en nascheiding in de afvalverbrandingsinstallatie vermindert de milieubelasting van de productie van verpakkingsmateriaal.

Milieu Centraal krijgt vaak de vraag wat beter is: een papieren of plastic verpakking. Papier lijkt een milieuvriendelijker verpakkingsmateriaal omdat het een hernieuwbare grondstof is. Een kilo papier veroorzaakt minder broeikasgassen en uitputting van grondstoffen dan een kilo plastic. Voor papier heb je echter wel land nodig voor productiebossen. En de eigenschappen van de materialen verschillen nogal. Zo heb je meer papier nodig voor een verpakking met dezelfde sterkte als met plastic. Plastic heeft echter wel als nadeel dat wanneer het als zwerfafval in zee belandt, daar kan bijdragen aan de problematiek van de 'plastic soep'. Verder hangt de materiaalkeuze vaak af van het te verpakken product: vloeistoffen kun je bijvoorbeeld niet in papier verpakken. En koekjes blijven langer vers in luchtdicht afgesloten kunststof.

Gun verpakkingen een tweede leven

blikafval_dranken 282x212.jpg

De meeste verpakkingen zijn gemaakt van papier, kunststof, metaal of glas. Composteerbare verpakkingen zijn in opkomst. Het leeuwendeel van de verpakkingen is voor hergebruik geschikt.

Gescheiden ingezameld glas en oudpapier dienen bijvoorbeeld als grondstof voor nieuw glas of papier. Sinds 2010 wordt kunststof verpakkingsafval ingezameld en hergebruikt als grondstof voor nieuwe verpakkingen of andere producten.

In de meeste gemeenten kunnen inwoners plastic verpakkingsafval in de speciale Plastic Heroes-bak deponeren. Andere gemeenten zorgen voor een ophaaldienst aan huis. Er zijn ook gemeenten die kiezen voor scheiden achteraf, dan wordt kunststof voorafgaand aan de afvalverbranding uit de afvalberg gehaald en hergebruikt of dient het samen met het er eveneens uitgehaalde papier als brandstof voor elektriciteitscentrales of cementovens. Blik mag gewoon bij het huisvuil. In de afvalverbrandingsinstallaties wordt het met magneten (staal) of wervelstroomscheiding (aluminium) weer grotendeels uit het afval gehaald.

Kijk voor specifiekere verpakkingsinformatie op BlikDrankverpakkingenGlasPapier en karton, Kunststof en Composteerbaar kunststof.

Beleidsregels voor verpakkingen

In de Europese Verpakkingsrichtlijn is vastgelegd dat landen in de Europese Unie moeten voldoen aan de minimumeisen voor het voorkomen van afval en het bevorderen van hergebruik. Nederland heeft deze eisen opgenomen in het Verpakkingenbesluit (2006) en gaat met haar landelijke recyclingpercentages van verpakkingen verder dan Europa: 70 procent tegenover 55 procent.

Eind 2012 hebben de Nederlandse overheid, het verpakkende bedrijfsleven en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten aanvullende afspraken gemaakt in een Raamovereenkomst. Hierin is onder meer afgesproken dat er een Kennisinstituut Duurzaam Verpakken komt, dat een verduurzamingsagenda vaststelt met concrete doelen. Ook is er een Meldpunt Verpakkingen ingesteld waar Milieu Centraal vragen van consumenten over verpakkingen en milieu beantwoordt. Consumenten kunnen hier suggesties aandragen voor het verbeteren van de milieuvriendelijkheid van verpakkingen, en deze suggesties worden doorgegeven aan de betreffende fabrikanten. Verder is daar in vastgelegd dat bedrijven het statiegeld op grote PET-flessen mogen afschaffen als er aan een aantal voorwaarden wordt voldaan.

Statiegeld zorgt voor veel en schoon plastic

Statiegeld op grote PET-flessen zorgt ervoor dat ze bijna allemaal weer ingeleverd worden. Bovendien is het materiaal hierdoor relatief schoon. Van het overige verpakkingsplastic wordt tot nu toe ongeveer een derde gescheiden ingezameld. Om de milieubelasting die het afschaffen van het statiegeld met zich meebrengt te compenseren, is door de overheid met het bedrijfsleven afgesproken dat:

  • er meer plastic ingezameld wordt;
  • er meer Plastic Heroes bakken komen;
  • alle PET-flessen voor minstens een kwart uit gerecycled materiaal worden gemaakt;
  • PVC als verpakkingsmateriaal verdwijnt;
  • gratis plastic draagtassen worden afgeschaft of vervangen door een duurzamer alternatief en
  • er een proef komt met gescheiden inzameling van drankkarton.

Meer informatie

  • Bij het Meldpunt Verpakkingen kun je ideeën en suggesties kwijt over het milieuvriendelijker maken van verpakkingen. Ook vind je hier antwoord op jouw vragen over verpakkingen en milieu.
  • In het Recycling Netwerk zetten diverse milieuorganisaties zich in voor het hergebruik van verpakkingen. Kijk voor meer informatie op: www.recyclingnetwerk.nl.
  • Via het Afvalfonds Verpakkingen voeren bedrijven gezamenlijk het Verpakkingenbesluit uit. Meer hierover op www.afvalfondsverpakkingen.nl.
  • Zie www.nedvang.nl voor een leuk filmpje over hergebruik van kunststof. Je vindt hier ook per bedrijf informatie over welke maatregelen het neemt.
Terug naar boven