Alles over energie en milieu in het dagelijks leven

Milieuvriendelijke verpakking kiezen

Bier in blik of in een statiegeldflesje? Een papieren zakje voor je appels of toch liever plastic? Welke verpakking kies jij als je in de winkel staat?

Een product in de winkel kan in allerlei verpakkingen zitten. Sinaasappelsap kan bijvoorbeeld in een kartonnen pak, glazen fles of plastic fles zitten. Veel mensen vragen zich af welke verpakking het milieuvriendelijkst is. Dat is helaas niet goed te zeggen: er spelen heel veel factoren mee. En vaak zijn er te weinig gegevens om een goede vergelijking te maken.

In het algemeen geldt dat de impact van de verpakking meestal laag is, zeker als hij na gebruik goed gerecycled wordt. Kies dus het product van je voorkeur en gooi de verpakking in de juiste bak.

Een paar afwegingen die je kunt maken

Voor een paar verpakkingen en producten kan Milieu Centraal wel vuistregels geven. Statiegeld wint van eenmalige verpakkingen en plastic wint vaak van glas, omdat het materiaal veel lichter is. 

  • Papier of plastic?

    Papier lijkt een milieuvriendelijker verpakkingsmateriaal dan plastic, omdat het een hernieuwbare grondstof is. Een kilo papier veroorzaakt minder broeikasgassen en uitputting van grondstoffen dan een kilo plastic. Maar voor papier heb je wel productiebossen nodig en die nemen veel ruimte in beslag.

    Bovendien verschillen de eigenschappen van de materialen nogal. Papier is bijvoorbeeld minder sterk dan plastic. Voor een papieren tas is dus meer materiaal nodig dan voor een plastic tas waar hetzelfde gewicht in kan. Allebei de materialen kunnen goed gerecycled worden. Plastic heeft wel één groot nadeel: als het als zwerfafval in zee belandt, draagt het bij aan de 'plastic soep'.

    Verder hangt de materiaalkeuze vaak af van het te verpakken product: vloeistof kun je bijvoorbeeld niet in papier verpakken. En koekjes blijven langer vers in luchtdicht afgesloten plastic.

  • Drinken thuis en onderweg

    Onderweg even een flesje water of blikje drinken kopen: we doen het allemaal wel eens. Voor het milieu kun je er beter een gewoonte van maken om zelf een hervulbaar flesje drinken mee te nemen. Als we dat allemaal doen, scheelt dat alleen al bij water 1 miljoen flesjes per dag! En wist je dat je je eigen koffie- of theebeker kunt meenemen naar het koffietentje op het station? Ook dat scheelt enorm veel afval. Meer tips vind je op Afval voorkomen.

    Liever kraanwater dan bronwater

    Kraanwater is beter voor het milieu dan bronwater, en veel goedkoper. Het is bovendien net zo veilig en lekker

    Liever groot dan klein

    Eén grote verpakking is vaak milieuvriendelijker dan meerdere kleine verpakkingen. Maar dat geldt alleen als je de hele inhoud opmaakt. Moet je een deel weggooien omdat de prik eruit is, je er geen zin meer in hebt, of het bedorven of niet meer lekker is, dan doe je het voordeel vaak weer teniet.

  • Bier in blik of flesje?

    Een glazen statiegeldflesje is de meest milieuvriendelijke verpakking voor bier. Een statiegeldflesje kan wel 40 keer gevuld worden: dat spaart nieuwe grondstoffen, energie en afval. Voor onderweg kun je een blikje kiezen: staal is dan beter dan aluminium. Eenmalige glazen flesjes scoren het slechtst.

  • Statiegeld wint van eenmalige flessen

    Flessen met statiegeld - zoals PET-flessen en bierflesjes - zijn milieuvriendelijker dan flessen zonder statiegeld. Hervulbare statiegeldflessen zoals bierflesjes zijn wel wat dikker (en bevatten dus meer materiaal) dan wegwerpflessen, omdat ze tegen een stootje moeten kunnen. Maar als een hervulbare statiegeldfles lang genoeg meegaat, valt de klimaatbelasting lager uit dan die van een eenmalige fles. Dat geldt zelfs als je de CO2-uitstoot door schoonmaak en vervoer van de flessen meetelt. Het aantal keer dat een fles opnieuw gevuld kan worden, bepaalt mede de milieubelasting: hoe vaker, hoe beter voor het milieu. Bierflesjes worden tot 40 keer hervuld en gaan zo’n 8 jaar mee. Aan het einde van hun levensduur wordt het materiaal van de flesjes gerecycled. Dit geldt ook voor niet-hervulbare statiegeldflessen zoals grote PET-flessen: na inzameling worden ze versnipperd en weer omgesmolten tot nieuwe flessen.

    Een statiegeldverpakking vervangen door een wegwerpverpakking levert geen milieuvoordeel op. Daarbij maakt het niet uit om wat voor materiaal het gaat.

  • Eenmalige PET-fles of glazen fles?

    Eenmalig PET (plastic) is in veel gevallen beter voor het klimaat dan eenmalig glas. Of dat zo is, hangt af van het gewichtsverschil tussen de verpakkingen: als de PET-verpakking minstens 6 keer lichter is dan glas, is PET beter voor het klimaat. Dat blijkt in veel gevallen zo te zijn. Verpakkingen waar je dan aan kunt denken zijn olie, pindakaas, soep en mayonaise.

  • Gewoon plastic of bioplastic?

    Bioplastic is gemaakt zijn van planten zoals aardappels, mais of rietsuiker. Dat zijn hernieuwbare grondstoffen: je kunt ze steeds opnieuw aanplanten. Dat is meteen ook het voordeel ten opzichte van gewoon plastic: dat is gemaakt van aardolie, een grondstof die opraakt. De productie van sommige bioplastics heeft ook een wat lagere CO2-uitstoot dan gewoon plastic, maar gerecycled plastic scoort ook niet slecht op grondstofgebruik en energiegebruik. En bioplastic wordt vooralsnog niet gerecycled.

    Een nadeel van bioplastic is dat er landbouwgrond nodig is voor de productie. Goede landbouwgrond wordt wereldwijd steeds schaarser. En het concurreert ook met de productie van voeding, hout, katoen, veevoer en biobrandstoffen. 

    Geen oplossing voor zwerfafval

    Vaak wordt als voordeel van bioplastic genoemd dat het composteerbaar is. Maar bioplastic levert geen compost op: het valt uiteen in water en CO2. Het levert hooguit een beetje energie op als het vergist wordt. In de natuur of op straat vergaat bioplastic maar heel langzaam. Bioplastic is daarom geen oplossing voor het zwerfafvalprobleem.

    Lees meer op Milieu-impact van verpakkingen.

Terug naar boven