Het KNMI heeft berekend dat de hoeveelheid neerslag de afgelopen 60 jaar met 20 procent is gestegen. Het KNMI voorspelt dat het aantal hoosbuien door de klimaatverandering zal toenemen.

Het riool kan al dat regenwater niet altijd aan. Als de riolen overlopen, kan het vuile rioolwater op straat terechtkomen. Of het stroomt naar sloten en kanalen en veroorzaakt daar vissterfte. Gemeentes en waterschappen proberen wateroverlast te beperken of voorkomen, maar het rioolsysteem aanpassen aan hoosbuien is onbetaalbaar. Gelukkig vangen ook parken, perken en groene tuinen regenwater op. Tuinbezitters met een groene tuin zijn daarom onmisbaar bij het voorkomen van wateroverlast. Zij kunnen zorgen dat regenwater zo min mogelijk in het riool komt.

Dit kan door de sponswerking van de tuin te vergroten. Dat is het vermogen van je tuin om water vast te houden als het nat is en weer af te geven in drogere periodes. Denk hiervoor aan het opvangen van regenwater in borders met beplanting, in vijvers, gootjes, regentonnen, wadi's, swales, infiltratiekratten onder de grond of door hoogteverschillen in de tuin aan te brengen. Maar ook minder maaien, bodemverbetering en groene daken aanleggen hebben effect. Hoe meer groen in de tuin, hoe beter. Een handige vuistregel: bedek niet meer dan 15 m2 van je tuin met (half)verharding. Als je tuin groter is dan 15 m2, zorg dan dat de rest van de tuin voor minstens 80% uit groen bestaat.  

Tips voor een watervriendelijke tuin

Veel groene opties

Als je tegels wilt vervangen door groen, heb je verschillende opties. Wil je tijdens warme periodes ook graag schaduw? Dan kun je kiezen voor hoge struiken, een pergola of (fruit)bomen. Als lage begroeiing zijn bodembedekkers een goede optie. Deze nemen ook wat regenwater op en voorkomen in droge periodes dat de grond uitdroogt. Een groene haag is ideaal om je houten of stenen schutting te vervangen. De wortels van een haag zorgen dat de bodem waterdoorlatend blijft en het regenwater makkelijker weg kan zakken. De bladeren van een heg verdampen water, dit draagt bij aan een koelere tuin. 

Bij alle soorten planten is het belangrijk om goed na te denken over de plek die de planten krijgen in je tuin. Komen ze in de volle zon of de schaduw? Is de grond droog of juist nat? Als je planten en bomen de juiste plek in je tuin geeft, blijven ze langer gezond. Kies voor inheemse planten, die van oorsprong in Nederland voorkomen. Deze zijn aangepast aan het lokale ecosysteem. Op planten en bomen kiezen lees je meer tips voor het kiezen van groen.

Voldoende compost voor je bodem

Compost is goed voor de gezondheid en de waterhuishouding van je bodem. Als je wat compost door zandgrond schept, kan die het water beter vasthouden. Heb je kleigrond, dan zorgt compost voor een lossere structuur, zodat plantenwortels beter bij het water kunnen.

Leg zo weinig mogelijk tegels in je tuin

Door tegels en bestrating kunnen riolen forse regenbuien niet altijd verwerken.

Door je tuin zo weinig mogelijk te bestraten en voor planten te kiezen, help je de druk op het riool verminderen. Hemelwater kan dan gewoon in de grond zakken en daar worden opgeslagen. Zo heb je minder last van grote plassen. Een tussenvorm waarbij regenwater wel de grond in kan zakken, is halfverharding of waterdoorlatende bestrating. Denk aan schelpen of boomschors. 

In veel gemeenten kun je subsidie krijgen voor regenwateropvang en het vergroenen van je tuin. Check via de Groene subsidiewijzer of je subsidie aan kunt vragen. 

Vang regenwater onder de grond op

Infiltratiekratten zorgen voor extra wateropslag in je tuin. De kratten zitten onder de grond en vangen het regenwater op. In de loop van de dagen na een bui geven de kratten het water weer af aan de omliggende grond. Dit kan ook onder een terras. Daarnaast kun je kiezen voor een grindkoffer: een met geotextiel beklede kuil waar je grind in stort. Dit heeft een vergelijkbaar effect.

Opvangen in regenvijver, wadi of swale

Woon je in een gebied met kleigrond of met een hoge grondwaterstand waar water moeilijk de grond in zakt, leg dan een buffervijver aan. Zo’n regenwatervijver vangt regenwater op en laat het langzaam wegzakken in de grond. Een regenwatervijver heeft wisselende waterstanden: vol na een regenbui en bijna leeg als het lang droog blijft. Oeverplanten zuiveren het water en helpen mee om de tuin in de zomer koel te houden. Een wadi of swale op kleigrond kan regenwater niet snel genoeg verwerken.  

Woon je in zandgrondgebied, waar het regenwater gemakkelijk wegzakt, dan kun je ook kiezen voor een wadi of swale. Dit zijn met gras of planten begroeide, lagergelegen delen van de tuin die hevige regenval kunnen verwerken. Het verschil tussen een wadi en een swale is de vorm.    

Op de foto's hieronder zie je een net aangelegde wadi en het effect. Op de foto links ligt een bodempje water in de wadi, op de foto rechts is de wadi goed gevuld na een regenbui. Het regenwater trekt vervolgens langzaam de bodem in.  

Drainagegaten in de tuin

Loopt het water in jouw tuin slecht weg en is het niet mogelijk een wadi aan te leggen of infiltratiekratten te plaatsen, dan kun je drainagegaten boren. Dit zijn gaten van zo'n 50 cm diep, gevuld met grind of drainagezand.  

Hoogteverschillen: leid water weg

Als je hoogteverschil in je tuin aanlegt, stroomt het regenwater naar lager gelegen en onverharde delen van de tuin (of naar je wadi, swale of regenvijver). Hier kan het water even blijven staan en geleidelijk wegzakken zonder dat je er hinder van ondervindt. De hoogteverschillen en natte en droge gedeelten bieden plek voor verschillende planten en dieren.

Gratis hemelwater in de regenton

Een regenton kun je eenvoudig aansluiten op de regenpijp. Ze zijn er in alle soorten, maten en prijzen; je koopt ze op internet of bij tuincentra. De regenton slaat het regenwater op. Via een kraantje kun je dit gratis water op elk gewenst moment aftappen en in je tuin gebruiken. Zo helpt de regenton niet alleen bij het verminderen van wateroverlast, maar kan je jaarlijks honderden liters drinkwater besparen. Meer tips lees je op water besparen in de tuin.

Tip: leg een goed afsluitende deksel op de regenton zodat muggen geen eitjes in het water kunnen leggen.

Let op! Sommige regenpijpen zijn gemaakt van asbestcement, daar mag je niet in zagen.

Groen dak: tuin op je dak

Een groen dak kan veel water opvangen. De grootste waterbufferende werking hebben groene daken met een dikke substraatlaag en een dikkere laag begroeiing. Door de substraatlaag opgevangen regenwater kan vervolgens verdampen via de planten. Een groen dak zorgt al snel dat ongeveer 45% van het regenwater jaarrond wordt verdampt en dus niet direct het riool in stroomt. In veel gemeentes kun je subsidie krijgen als je een groen dak aanlegt. Niet ieder huis is geschikt voor een groen dak. Lees meer op groen dak.

Groen balkon, geveltuin of groene gevel

Heb je geen tuin? Ook planten op je balkon, in een geveltuintje of tegen de muur helpen mee tegen wateroverlast. Voor een geveltuin vervang je een aantal tegels langs de gevel voor verse aarde en planten.

Op een balkon kun je verticaal tuinieren. Bijvoorbeeld met pallets of door plantenbakken te stapelen of op te hangen. Zo creëer je meer groen op jouw balkon. 

Tips voor een waterbestendige woning

Naast je tuin, is het ook belangrijk dat je woning beter bestand is tegen hevige regenval. Met deze tips loop je geen of minder schade op bij wateroverlast. 

Meer informatie

Kijk voor informatie over woningaanpassingen ook op wachtnietopwater.nl.