Schutting en haag

Hoe groener hoe beter. Een haag is uit het oogpunt van het milieu een betere keus dan een schutting. De haag is een groen product, kost weinig materiaal en geeft beschutting aan vogels en andere dieren.

De meeste tuinen hebben als erfafscheiding een houten schutting of een haag. Voor het milieu is een haag de beste keus: er is weinig materiaal voor nodig, hagen bieden leefruimte voor dieren en vangen fijn stof af. Een schutting is minder goed voor het milieu omdat er materialen voor nodig zijn. De impact op het milieu hangt onder meer af van materiaalsoorten, herkomst en energiegebruik.

Tips

De milieuvriendelijkste, stormbestendige en goedkope afscheiding is een natuurlijke begroeiing, zoals een haag.
Houtig snoeiafval van de haag kan beter niet op de composthoop. Het duurt namelijk lang voordat het composteert. Het mag wel bij het gft-afval.
Kiest u voor een houten schutting, dan zijn hardhouten schuttingen met FSC-keurmerk, of Keurhout-duurzaam label, en schuttingen van gemodificeerd hout (bijv Plato of Accoya) de milieuvriendelijkste keuzen.
Kiest u voor het goedkopere geïmpregneerde hout, vraag dan bij de leverancier naar het KOMO-keur, dat garandeert dat de schadelijke metaalzouten niet met de regen uit het hout spoelen.
Schuttingen van organische materialen als bamboe en wilgentenen zijn een milieuvriendelijke optie, als de schutting minder lang hoeft mee te gaan.

Een groene haag

Een haag is voor het milieu de beste keuze. Het kost weinig productie-energie en materialen. Daarnaast biedt een haag voedsel-, schuil-, en nestelgelegenheid voor vogels en andere dieren. Verder vormt het een mooie achtergrond voor accessoires. Een nadeel kan zijn dat het enige tijd duurt voordat de haag voldoende privacy biedt. Ook neemt een haag ruimte in en is regelmatig onderhoud noodzakelijk.

Een haag kiezen

Voor elk type tuin is een haag te vinden. Bij een beperkte ruimte bieden roosters waar klimplanten tegenaan groeien uitkomst. In onderstaande tabel vindt u een aantal heesters die voor hagen geschikt zijn. De meest gangbare soorten zijn bij het tuincentrum of een boomkwekerij verkrijgbaar.

Bladhoudende coniferen	Leylandii-conifeer Thuja Taxus
Bladhoudende heesters	Laurierkers (Prunus) Hulst (Ilex aquifolium) Buxus
Half-bladhoudende heesters	Liguster Beuk (Fagus) Haagbeuk (Carpinus)
Bladverliezende heester	Spaanse aak (Acer campestre) Meidoorn (Crataegus)
Klimplanten	Klimroos Klimop (Hedera) Passiflora Kamperfoelie (Lonicera) Clematis

Milieu Centraal heeft plantenlijsten samengesteld voor groene afscheidingen, met goede klimplanten en haagheesters.

Onderhoud

Een langzaamgroeiende haag als taxus heeft eens per jaar een snoeibeurt nodig. Bij een haag van snelgroeiende heesters zoals liguster is dat minimaal tweemaal per jaar. Laat de haag aan de onderkant breder dan aan de bovenkant. Zo krijgt de gehele haag voldoende licht.

Plagen in de heg zijn zelden zo ernstig dat maatregelen nodig zijn. Meestal is het voldoende de groei te bevorderen door te bemesten met compost of ander organisch materiaal.

Schutting

Schuttingen zijn vaak van hout, maar combinaties van verschillende materialen, zoals betonnen staanders met houten schermen komen ook voor. Houten schuttingen zijn het populairst, de meeste zijn van geïmpregneerd naaldhout of tropisch hardhout.

Een schutting staat met palen in de grond. Dit kunnen houten, kunststof of betonnen palen zijn. Kunststof en beton hebben een lange levensduur. De uiteinden van houten palen zuigen veel vocht op, een kapje of plankje beschermt het hout. Met paalhouders voorkomt u dat het hout in contact komt met de grond en verlengt u de levensduur van palen.

Houten schutting

Het milieu is het meest gebaat bij hergebruik van materialen. Een schutting van tweede hands planken is daarom de beste keuze. Als u toch nieuw koopt, kunt u het beste kiezen voor verantwoord gewonnen hout dat voorzien is van een milieukeurmerk voor hout zoals FSC en PEFC. Gebruik niet meer materiaal dan nodig is. Let bij aankoop ook op de gewenste levensduur van het hout: Bij een schutting die lang blijft staan (min. 15 jaar) is hardhout een goede keuze; voor een tijdelijke schutting is het echter verspilling van duurzaam materiaal.

Kies liever gemodificeerd hout dan geïmpregneerd hout. Bij gemodificeerd of verduurzaamd hout is de chemische structuur veranderd. Hierdoor is het minder gevoelig voor vocht, schimmels en insecten en gaat het langer mee. Geïmpregneerd naaldhout is ook behandeld om langer mee te gaan, maar dat bevat schadelijke stoffen die in het milieu terecht kunnen komen. De kans hierop verkleint u door geïmpregneerd hout te kiezen dat voorzien is van het KOMO-keurmerk. Bewerk of verzaag geïmpregneerd hout niet. Lever het bij het vervangen van de schutting de oude delen gescheiden in bij de milieustraat van uw gemeente.

Onbehandeld hout beschermt u door het regelmatig te schilderen. Kies bij voorkeur een verf of beits met weinig vluchtig organisch oplosmiddel. Door zorgvuldig te schilderen en de verf- of beitslaag goed te onderhouden, gaan het hout en de beschermlaag langer mee. Beschermen is niet nodig bij geïmpregneerd of gemodificeerd hout.

Andere natuurlijke materialen

Uit Nederland afkomstige wilgentenen gecombineerd met kastanjehouten palen is een erg milieuvriendelijke keuze, vooral omdat de grondstof gemakkelijk weer aangroeit, en er weinig brandstof nodig is voor transport, vergeleken met geïmporteerde materialen. Ook bamboe en riet groeien gemakkelijk weer aan, maar voor het transport is meer brandstof nodig. Nadeel van riet en vergelijkbare materiaal is de beperkte levensduur, en de kwetsbaarheid van het materiaal.

Steen en metaal

Betonnen schuttingen hebben een zeer lange levensduur. Metaal kost veel energie en grondstoffen om te produceren, en is daarom voor een schutting een minder goede keuze. Het is echter wel nuttig in onderdelen die de levensduur helpen verlengen, zoals metalen paalvoeten.
Onderhoud

Hout kunt u preventief beschermen, bijvoorbeeld door het regelmatig te schilderen. Kies bij voorkeur een verf of beits met weinig vluchtig organisch oplosmiddel. U kunt het schuttinghout een kleur geven met allerlei afwerkproducten, zoals houtolie, tuinbeits of eventueel ecoleum en bruinoleum. Die geven het hout enige bescherming, maar wel minder dan verf of houtverduurzaming doen. Door zorgvuldig te schilderen en de verf- of beitslaag goed te onderhouden, gaan het hout en de beschermlaag langer mee.

Groene aanslag is soms een probleem op de schutting. Schoonmaken gaat goed met warm water en soda, of met schoonmaakazijn.
Meer informatie
- Kijk voor adressen van houthandelaren die verantwoord hout aanbieden, op www.goedhoutdatabank.nl.
- Leveranciers van hagen met Eko-keurmerk staan in de Bio-Gids op www.biogids.nl.
- Een aantal boomkwekerijen is in het bezit van het Milieukeur. Zie www.milieukeur.nl.
- Hoveniers die werken met milieuvriendelijke materialen kunt u vinden via hoveniersvereniging www.wildeweelde.org.