Reis per trein door Centraal-Europa

Bernina Express Jeroen Winckers
In Centraal-Europa maak je prachtige treinreizen door kronkelende riviervalleien en over hoge bergpassen. De beroemde Zwitserse Bernina-spoorlijn en de Semmering-spoorlijn in Oostenrijk staan zelfs op de UNESCO Werelderfgoedlijst.

Vanuit Nederland kun je veel Europese bestemmingen met de trein bereiken. Hoe reis je naar en door Zwitserland, Duitsland en Oostenrijk? Je vindt tips voor het plannen van je reis, met onder andere een voorbeeld stappenplan, en inspiratie voor de mooiste treinreizen in Centraal-Europa.

Reizen naar en in Zwitserland

Trein Mc 1033

Zwitserland is hét treinland bij uitstek, met een uitgebreid en betrouwbaar spoorwegnet. Steden als Montreux, Luzern, Basel en Zürich, maar ook elk piepklein Alpendorp is bereikbaar per spoor. De gemiddelde Zwitser reist jaarlijks 2.400 kilometer per trein – meer dan welk ander volk ook ter wereld. Hier worden meer goederen per spoor vervoerd (71%) dan over de weg. Wereldberoemde treinen als de Glacier Express en Golden Pass zijn populair bij toeristen van over de hele wereld.

Naar Zwitserland: hoe kom je er?

De nieuwste en misschien wel leukste manier is de NightJet: deze vertrekt vanaf december 2021 ’s avonds rond acht uur uit Amsterdam (via Utrecht en Arnhem) en arriveert ’s morgens rond acht uur in Zürich. Wie vroeg boekt, heeft al een stoel in deze trein voor nog geen € 30. Wil je liever een privé-slaapcoupé? Dat kan al voor minder dan € 100, inclusief een opgemaakt bed en ontbijt.

Er zijn meer treinen die naar Zwitserland leiden. Overdag rijdt een rechtstreekse ICE in nog geen zeven uur van Amsterdam naar Basel. Daar stap je over naar bijvoorbeeld Genève, Zürich, Luzern of Lugano. Elke Zwitserse bestemming is vanuit Nederland binnen ongeveer tien uur bereikbaar. Boek op tijd en je betaalt nog geen € 40 voor een enkele reis.

In Zwitserland: binnenlandse reizen

Voor verreweg de meeste Zwitserse treinen is reserveren niet nodig. Er is een wijd netwerk van intercity’s, sneltreinen en stoptreinen, maar vanwege het bergachtige landschap met alpentoppen tot 4500 meter rijden er nauwelijks hogesnelheidstreinen. De ICN haalt zijn topsnelheid van 200 kilometer per uur alleen in de 57 kilometer lange Gotthard-basistunnel, de langste en diepst gelegen spoortunnel ter wereld. De reis van Luzern naar Lugano speelt zich grotendeels in het donker af.

Daar komen de vele treintoeristen niet voor naar Zwitserland. Wel voor beroemde panoramische treinen als de Bernina Express en Glacier Express, waar wél voor gereserveerd moet worden. Op die trajecten rijden ook veel gewone treinen, waarvoor je niet hoeft te reserveren. Naast die langere treinreizen die meerdere kantons of half Zwitserland doorkruisen, zijn er ook bergtreintjes die via kronkelend spoor hoge alpentoppen bedwingen. Vanwege de hoge exploitatiekosten zijn de tickets vaak prijzig en sommige bergtreinen zijn héél toeristisch. Maar het is het waard: vanaf de 3089 meter hoge Gornergrat is het uitzicht op de Matterhorn onvergetelijk.

Voor ieder wat wils in Zwitserland

Handig om te weten

Je reis plannen en tickets kopen doe je in Zwitserland via de website of app van SBB

Met de Swiss Travel Pass van Swiss Pass reis je 3, 4, 8 of 15 dagen, naar keuze aaneengesloten of binnen 1 maand, vanaf € 186. De Swiss Travel Pass is geldig voor alle treinen van de SBB en alle particuliere spoorwegmaatschappijen (uitgezonderd museumtreinen en toeristische bergtreintjes). Daarnaast kun ook reizen met alle veerboten en postbussen in Zwitserland. Het hele netwerk waarvoor de pass geldig is zie je op de kaart op de site van Swiss Pass.

Met de Zwitserlandpas van Interrail reis je 3, 4, 5, 6 of 8 dagen binnen 1 maand, vanaf € 127. Interrail is geldig in alle treinen van de SBB en een 30-tal particuliere spoorweg maatschappijen.
Daarnaast zijn er treinpassen voor verschillende regio’s, zoals de Jungfrau, Graubünden of Berner Oberland.

De tot 70% goedkopere Sparbillette en Sparbillette International van SBB zijn beperkt beschikbaar. Alleen geldig voor de gekozen treinverbinding en bij oponthoud of het missen van de trein kan je geen geld terugkrijgen. Met de kortingspas Swiss Half Fare Card (ruim € 110) reis je een maand lang voor de halve prijs met trein, bus, boot en stadsvervoer.

Reizen naar en in Duitsland

Puzzel 1005

In Duitsland ligt tien keer zoveel spoor als in treinland Zwitserland: bijna 40.000 kilometer, het grootste spoorwegnet van Europa. Niet alleen de omvang, ook de variatie is groot: je kunt hier kiezen uit hogesnelheidslijnen, lokale boemeltjes, bergspoorwegen en eilandtreinen.

Zo reis je van chique kuuroorden aan de Oostzee via hippe steden als Hamburg en Berlijn langs de kastelen in het Rijnland naar de Beierse Alpen.

Naar Duitsland: hoe kom je er?

Bijna elke bestemming in Duitsland is vanuit Nederland rechtstreeks of met één of twee overstappen te bereiken. Zuid-Duitsland is soms sneller bereikbaar via Brussel of Luik. Plan je reis via de Nederlandstalige DB-site of in de app DB Navigator.

Citytrip naar Berlijn: minder CO2, meer comfort

Citytrip naar Berlijn: met de trein is je CO2-uitstoot 300 kilo lager dan met het vliegtuig

In Duitsland: binnenlandse reizen

Per trein door Duitsland reizen is een feest. Het spoorwegnet is uitgebreid, het materieel is modern en comfortabel, en in veel langeafstandstreinen is een restaurantrijtuig aanwezig. Reserveren is voor de meeste treinen niet verplicht (al is het voor langeafstandstreinen wel aanbevolen, vooral in de spits). Bij 1e klas-tickets is de zitplaatsreservering inbegrepen bij de ticketprijs.

Ook kun je er meestal op vertrouwen dat je stipt op tijd op je bestemming aankomt. Deutsche Gründlichkeit is een cliché, maar het klopt.

Deutsche Bahn (DB) is de nationale spoorwegmaatschappij. Ook andere vervoerders zijn hier actief, zoals Flixtrain, Veolia en NS-dochter Abellio, maar dat is op relatief kleine schaal. Daarnaast zijn er kleine particuliere maatschappijen die meestal één lijn exploiteren, zoals de Borkumer Kleinbahn, Erfurter Bahn en Usedomer Bäderbahn. Veel van deze lokale lijntjes zijn leuk, maar het gros van je tijd zul je vermoedelijk doorbrengen in de hogesnelheidstreinen (ICE), intercity’s (IC) en regionale treinen (RB, RE, IRE, S-Bahn) van DB.

Handig om te weten

Je reis plannen en tickets kopen kan via de Nederlandstalige site van Deutsche Bahn of de app DB Navigator.

Met de German Rail Pass van Interrail reis je 3, 4, 5, 7, 10 of 15 dagen, naar keuze aaneengesloten of binnen een periode van 1 of 2 maanden, vanaf € 146. Deze pas loont. Duitsland heeft het grootste spoorwegnet van Europa, dus je haalt je pas er al snel uit. Let op: de German Rail Pass van Deutsche Bahn heeft dezelfde naam, maar is níet beschikbaar voor Europeanen.

Check voordat je een treinpas koopt of je met losse tickets goedkoper uit bent. Deutsche Bahn heeft scherpe tarieven voor vroegboekers, zowel voor binnenlandse als internationale treinreizen. De beschikbaarheid is beperkt; door de band genomen zijn deze supervoordeeltickets van drie maanden tot drie weken voor vertrek te boeken.

Soms loont zelfs een kortingsabonnement. Met de Probe Bahncard 25 van Deutsche Bahn krijg je voor nog geen € 20 drie maanden lang 25% korting op reguliere én kortingstickets voor binnenlandse treinreizen. Het rekensommetje is simpel: ga je meer dan € 72 aan tickets spenderen, dan ben je voordeliger uit. De proefpas is vooral bedoeld om Duitsers voordelig kennis te laten maken met de BahnCard, maar hij is beschikbaar voor iedereen. Let op: zes weken van tevoren opzeggen, anders ga je automatisch een jaarabonnement aan tegen het reguliere tarief. Het abonnement is niet te koop via de Nederlandstalige site, wel via de Duitstalige DB-site, of in het Engels via de app DB Navigator.

Met een Quer-durchs-Land-Ticket reis je een dag lang met regionale treinen heel Duitsland door voor ruim vier tientjes, en voor elke medepassagier betaal je 7 euro extra. Alleen geldig in de 2de klas, op weekdagen na 09:00 uur en in het weekend de hele dag. Ook zijn er dagkaarten voor elk van de 16 Duitse deelstaten, kijk op de DB-site voor een overzicht.

Reizen naar en in Oostenrijk

Oostenrijk is minder bekend als treinreisbestemming. Toch ligt hier meer spoor dan in Zwitserland. En net als het buurland heeft Oostenrijk óók een spoorlijn die op de Werelderfgoedlijst staat: de spectaculaire Semmeringbahn. Terwijl andere spoorwegmaatschappijen stopten met slaaptreinen, herintroduceerde de Oostenrijkse ÖBB ze juist, zodat Wenen nu een heus knooppunt van internationale slaaptreinen is.

Naar Oostenrijk: hoe kom je er?

Sinds mei 2021 rijdt er weer dagelijks een slaaptrein van Nederland naar Oostenrijk. De NightJet vertrekt rond acht uur ’s avonds uit Amsterdam en arriveert rond negen uur ’s morgens in Wenen. Zo begin je uitgeslapen aan een stedentrip in Wenen.

De trein is erg populair; met name de privé-slaapcoupés zijn vaak al weken van tevoren volgeboekt. Wie vroeg boekt, betaalt nog geen €90 voor een plek in een gedeelde vierpersoonscoupé. Voor ruim €200 heb je een bed in een privécoupe voor één persoon.

Je kunt ook met de nachttrein van Green City Trip reizen naar Innsbruck of Wenen. Dan boek je een steden- of skitrip van 5 dagen.

Reis je liever overdag? Neem dan ’s morgens in Amsterdam, Utrecht of Arnhem de ICE naar Frankfurt en stap over op de ICE naar Wenen, die in de avond aankomt. Boek op tijd, dan kost een ticket minder dan €90.

In Oostenrijk: binnenlandse reizen

Vanuit hoofdstad Wenen zijn andere Oostenrijkse bestemmingen als Melk, Baden en Salzburg goed bereikbaar per trein. Langeafstandstreinen kun je tot zes maanden voor vertrek boeken tegen het voordelige Sparschiene-tarief. Reserveren is niet verplicht, maar wel aanbevolen voor populaire verbindingen, zoals Salzburg-Wenen. Voor regionale treinen is de prijs gebaseerd op de afstand; deze hoef je niet van tevoren te boeken noch te reserveren.

Handig om te weten

Je reis plannen en tickets kopen doe je via de app of website van ÖBB.

Met de Oostenrijkpas van Interrail op je smartphone reis je 3, 4, 5, 6 of 8 dagen binnen 1 maand, vanaf € 127. Met de papieren European East Pass reis je 5 tot 10 dagen binnen 1 maand door Oostenrijk, Tsjechië, Slowakije en Hongarije, vanaf € 186.

De voordelige Sparschiene-tickets van ÖBB zijn vanaf 6 maanden voor vertrek beschikbaar en kosten vanaf 10 to 30 euro voor binnenlandse tickets, internationale reizen en slaaptreinen. Vergelijk de prijzen die je vindt op de site of in de app van ÖBB altijd met die van Deutsche Bahn – daar vind je soms dezelfde trein voor de halve prijs.

Tip: Het nieuwe knooppunt voor internationale treinen

Wenen is is zowel overdag als ’s nachts goed bereikbaar per trein vanuit Nederland. Het is een leuke bestemming voor een stedentrip en de ideale uitvalsbasis voor de rest van Oostenrijk, maar Wenen is ook een handig overstapstation. Hier vertrekken internationale treinen in alle richtingen: per dagtrein ben je zo in Brno, Bratislava, Krakau, Ljubljana en Triëst, en slaaptreinen rijden naar Warschau, Boedapest, Livorno, Venetië en Rome.

Boekingsvoorbeeld: online tickets voor de Bernina Express

Stel, je wilt op reis met de Bernina Express. Hoe pak je dat aan? Er zijn verschillende opties met elk hun eigen haken en ogen.

01

Boek via de website van de Rhätische Bahn (RhB), de particuliere spoorwegmaatschappij die de Bernina Express exploiteert.

Het grote voordeel: je boekt meteen je verplichte zitplaatsreservering bij (€ 10-16) en kiest je stoel. Maar er zijn ook nadelen. Betalen kan alleen met een creditcard. De RhB toont alléén de op toeristen gerichte panoramatreinen, niet de goedkopere regionale treinen die elk uur rijden, dezelfde route volgen en waarvoor je niet hoeft te reserveren. De gunstigste tarieven zijn hier niet te vinden. En je kunt hier alléén de Bernina Express boeken, dus niet ook de aanreis van Zürich naar Chur, en daardoor ben je vaak ook duurder uit.

02

Boek via de website van de nationale spoorwegmaatschappij SBB.

Voordelen: zo lang de voorraad strekt zijn hier wél de kortingstarieven ‘Saver Day Pass’ en ‘Supersaver’ te vinden, je kunt één ticket boeken voor je hele reis, dus bijvoorbeeld inclusief de reis van Zürich naar Chur.

Maar er zijn nadelen. Betalen kan op de site alleen met een creditcard. Heb je een iPhone, dan kun je in de app SBB Mobile ook betalen met Apple Pay. Wil je reizen met de panoramatrein, dan is het niet mogelijk om de verplichte zitplaatsreservering meteen bij te boeken – daarvoor moet je dan weer naar de RhB.

03

Boek via de site of de app van Trainline. Voordelen: je kunt kiezen uit zowel de panoramatrein als de regionale treinen, één ticket voor je hele reis boeken en betalen op verschillende manieren, waaronder iDeal. Nadeel: je betaalt 5% commissie, je reis is daardoor dus duurder.

04

Ga je meerdere treinreizen in Zwitserland maken, dan ben je vaak voordeliger uit met een Swiss Travel Pass. De Bernina Express is hierbij ook inbegrepen. Reis je met de reguliere treinen, dan kun je gewoon instappen. Wil je met de panoramatrein reizen, dan moet je nog even een zitplaats reserveren.

Tip: doe alsof je in Duitsland instapt

Net zo makkelijk, maar mogelijk nog voordeliger: boek via de site van Deutsche Bahn of in de app DB Navigator een ticket naar Tirano vanaf een Duits vertrekstation – bijvoorbeeld Freiburg of Lindau. Soms is het even puzzelen voordat je de juiste tijden en aansluitingen hebt gevonden. Als je vroeg boekt, is de kans groot dat je op deze manier een Super Sparpreis Europa-ticket kan boeken voor de helft van het goedkoopste SBB-ticket.

Vervolgens mág je met dat ticket in Freiburg instappen en via Basel naar Chur reizen, om daar over te stappen op de Bernina Express. Maar het hóeft niet – je kan ook gewoon in Chur instappen. Dan moet je nog wel de verplichte zitplaatsreservering boeken als je met de panoramatrein wil reizen.

Reizen naar en in Tsjechië

Praag Treinstation BS 293939083

Tsjechië heeft op één na dichtste spoorwegnet van Europa. Vanuit ’s lands grootse toeristentrekker, hoofdstad Praag, maak je prachtige treinreizen langs kronkelende rivieren van de ene naar de andere zwierige kuurstad of door de Boheemse bossen naar eeuwenoude stadjes als Kutna Hora en Cesky Krumlov.

Naar Tsjechië: hoe kom je er?

Praag is dichterbij dan je denkt: stap ’s ochtends in Nederland in de trein en je wandelt ’s avonds over de Karelsbrug. Neem in om vroeg in de ochtend de IC Berlijn en stap in Berlijn over op de EuroCity die in de avond aankomt in Praag. Beide treinen beschikken over een restauratierijtuig. Vanaf Dresden is het een fijne panoramische treinreis door het schilderachtige Elbedal – reserveer een stoel aan de linkerkant voor het beste uitzicht. De totale reisduur is 12½ uur, een ticket koop je vanaf € 38 via NS International, DB of de Tsjechische spoorwegen Ceske Drahy (CD).

Sinds 2021 rijdt er (weer) een rechtstreekse slaaptrein van Nederland naar Tsjechië. Deze is van een particuliere vervoerder: bij GreenCityTrip boek je een kant-en-klare vijfdaagse city trip. Je vertrekt ’s avonds uit Amsterdam en rijdt in zo’n 13 uur naar Praag. Opstappen kan ook in Utrecht. Let op: De slaapwagens zijn pakweg een halve eeuw oud en vooral de goedkoopste Economy-slaapplaatsen zijn naar huidige maatstaven krap en benauwd – geef liever wat meer uit aan een comfortabelere reis.

Opstappen kan ook in Hilversum, Amersfoort, Apeldoorn, Deventer, Almelo en Hengelo.

CZ GCT 211016 0903 C0727 LR
CZ GCT 211016 0747 C0317. Lrjpg

In Tsjechië: binnenlandse reizen

Met 9.567 kilometer spoor op een oppervlakte van 79 duizend km2 heeft Tsjechië na Zwitserland het dichtste spoorwegnet van Europa. Zelfs het kleinste gehucht op de hoogste heuveltop of in het verste dal is per trein bereikbaar. Via de website en app nationale spoorwegmaatschappij Ceske Drahy (CD) kun je eenvoudig tickets kopen voor zowel binnenlandse als internationale treinreizen.

Het hoofdstation van Praag is het centrale spoorwegknooppunt; hiervandaan vertrekken treinen in alle windrichtingen. Treinkaartjes zijn relatief goedkoop: zo kost een enkeltje voor de EuroCity van Praag naar Brno iets meer dan een tientje, terwijl het toch een reis is van 300 kilometer en ruim drie uur. Voor de SuperCity-hogesnelheidstrein (Pendolino) op de lijn Cheb-Plzen-Praag-Ostrava is reserveren wel verplicht.

Handig om te weten

Je reis plannen en tickets kopen doe je via de website van CD, de Tsjechische spoorwegen, of hun app. De reisplanner op de website en in de app toont in de zoekresultaten altijd de voordeligste optie. Met een dagkaart reis je onbeperkt per spoor door een bepaalde regio (vanaf €7) of het hele land (€25). Tickets voor een specifieke treinverbinding zijn voordeliger dan normale Flexi-tickets waarmee je met elke trein kan reizen. Blijf je lang in Tsjechië? Met een ‘IN 25’-kaart, verkrijgbaar aan het loket en online, krijg je voor €7,70 drie maanden lang 25% korting op tickets.

Met de Tsjechië-pas van Interrail reis je 3, 4, 5, 6 of 8 dagen binnen een maand voor een vast bedrag door het hele land, vanaf €80. Check wel of je met een treinpas echt voordeliger uit bent, want normale tickets zijn goedkoop en er zijn talloze kortingsmogelijkheden.

Reizen naar en in Slowakije

Trein Slowakije BS 205143025

Slowakije mag dan minder bekend en bemind zijn dan buurlanden Oostenrijk en Tsjechië, het land heeft veel moois te bieden: zilverstad Banska Stiavnica, kuuroord Piestany en de schilderachtige hoofdstad Bratislav. En met de trein kom je overal.

Naar Slowakije: hoe kom je er?

De meest praktische en comfortabele optie is de dagelijkse Nightjet van Amsterdam via Utrecht en Arnhem naar Wenen. Een enkele reis kan al vanaf een paar tientjes. Deze nachttrein is razend populair, dus boek zo vroeg mogelijk (het kan tot zes maanden van tevoren). Vanuit Wenen is het nog maar een uurtje naar Bratislava; treinen vertrekken eens per uur, reserveren is niet nodig en een ticket kost rond de 10 euro. Overdag reizen kan ook: neem dan in om vroeg in de ochtend de ICE richting Basel, stap in Frankfurt am Main over op de ICE naar Wenen en neem daar de trein naar Bratislava, waar je ’s avonds aankomt.

In Slowakije: binnenlandse reizen

In Slowakije kun je voor de meeste treinen gewoon op de dag zelf een kaartje kopen. Zeleznicna Spolocnost Slovensko (ZSSK) is de Slowaakse spoorwegmaatschappij. Voor een SuperCity-, EuroCity- of EuroNight-trein is reserveren verplicht of aanbevolen, dat is niet het geval voor de sneltrein (Rýchlik, R), regionale sneltrein (Regionálny Rýchlik, RR) of regio-expres (Regionálny Expres, REX).

Handig om te weten

Je reis plannen en tickets kopen doe je via de website van ZSSK, de Slowaakse spoorwegen. De app van de spoorwegen is alleen in het Slowaaks beschikbaar. Met Klasik Railplus krijg je voor € 35 een jaar lang 25% korting op bijna alle tickets. Deze kortingspas is alleen verkrijgbaar op grotere stations.

Met de Slowakije-pas van Interrail reis je 3, 4, 5, 6 of 8 dagen binnen een maand voor een vast bedrag door het hele land, vanaf €51. Check wel of je met een treinpas echt voordeliger uit bent, want normale tickets zijn hier al relatief goedkoop.

Opstappen kan ook in Utrecht en Arnhem.

De 6 mooiste treinreizen van Centraal-Europa