Groente-, fruit- en tuinafval kun je in de gft-bak doen, maar je kunt het ook zelf composteren, in de tuin of op je balkon. Doe je dit op de juiste manier, dan bespaar je energie en verklein je de afvalberg. Als beloning krijg je gratis goede bodemverbeteraar voor de tuin. Tips voor je eigen composthoop of wormenbak.
Zelf composteren begint bij een goede inzameling van gft. Verdiep je dus ook in alle ins en outs van de gft-bak!
01
Bekijk welk compostsysteem bij jouw tuin past. Dit hangt vooral af van de grootte van je tuin, de hoeveelheid te composteren afval en de verhouding tussen tuin- en keukenafval.
02
Plaats een composthoop minimaal 5 meter van een oppervlaktewater vandaan (zoals een sloot). Zo voorkom je vervuiling van het oppervlaktewater door uitspoelende meststoffen uit de compost.
03
Zorg voor voldoende doorluchting, vochtigheid en variatie van de composthoop. Dan krijg je geen last van ongewenste gassen en stank.
04
Niet alles wat in de gft-bak mag, kan ook op de composthoop. Let daarom goed op wat je wel en niet op de composthoop kunt gooien.
Het is niet bekend of zelf composteren beter is voor het milieu dan grootschalige compostering van groente-, fruit- en tuinafval (gft). Duidelijk is wel dat zelf composteren een milieuvriendelijke optie kan zijn, omdat het afval dan niet vervoerd en verwerkt hoeft te worden. Dit geldt echter alleen als je goed composteert en je de compost ook gebruikt; anders verandert een eventueel milieuvoordeel in een nadeel.
Zelf composteren spaart energie. Je verwerkt ter plekke het organische afval uit je huishouden: de kringloop blijft klein. Bovendien levert het een nuttig eindproduct op. Compost is humusrijk en daarom bruikbaar als bodemverbeteraar voor je tuin.
Composteren is een rottingsproces: bacteriën, schimmels en andere bodemorganismen zetten groente-, fruit- en tuinafval om in compost met behulp van zuurstof. Bij verkeerd composteren, vindt het rottingsproces plaats zonder zuurstof (anaëroob), waardoor methaan of lachgas ontstaan. Beide zijn schadelijke broeikasgassen.
Ga je zelf composteren, dan kun je kiezen uit verschillende systemen. Welke jij kiest, hangt vooral af van de grootte van je tuin, de hoeveelheid te composteren afval en de verhouding tussen tuin- en keukenafval. Als je geen tuinafval hebt, is een gesloten systeem het meest geschikt; dit kan ook op het balkon of in de keuken staan.
Voor een composthoop zijn enkele vierkante meters buitenruimte nodig. Een vrij liggende hoop moet bij de opzet minimaal 1,5 meter hoog, breed en lang zijn. De composthoop zal later inzakken door het composteringsproces. De composthoop kan los op de grond gelegd worden, of in een bak van hout, gaas, takken of wilgentenen. Maar je kunt de bodem beter afdekken met bijvoorbeeld tegels. Als je de composthoop dan afgraaft, is duidelijk waar de bodem begint. Plaats een composthoop minimaal 5 meter van een oppervlaktewater vandaan (zoals een sloot). Zo voorkom je vervuiling van het oppervlaktewater door uitspoelende meststoffen uit de compost.
In tuinen met weinig ruimte zijn gesloten houten of plastic compostvaten geschikter. Deze kun je in de meeste tuincentra kopen.
In de keuken, op je balkon of een binnenplaatsje kun je ook keukenafval composteren. Daarvoor bestaan verschillende kleinere systemen, zoals de composteertrommel en de wormenbak.
Besteed de nodige aandacht aan de composthoop of het -vat. Dan voorkom je dat er broeikasgassen ontstaan.
Tuincoach Vlaanderen laat je de basis zien om zelf compost te maken
Niet alles wat in de gft-bak mag, kan ook op de composthoop. Dit komt doordat de omstandigheden in de composthoop anders zijn dan die in een professionele composteerinrichting. De vochtigheid en de temperatuur zijn lager. Een vuistregel is: hoe opener het systeem, hoe minder er in mag.
Heb je een wormenbak of wormenhotel? Dan kun je beter uitgaan van de wel/niet lijst voor wormenhotels.
Wel bij het compost | Niet bij het compost |
Aardappelschillen |
|
Bagger uit plastic regengoot of tuinvijver | Bagger uit zinken regengoot of sloot |
Bladeren (goed mengen) | Botjes |
Citrusschillen (beperkt, tenzij biologisch) | Brood |
Coniferen, hulstblad, dennennaalden (goed mengen) | Etensresten (gekookt), broodbeleg |
Doppen van pinda's en noten | Houtskool |
Eierschalen | Kaas- en kaaskorsten |
Fijngemaakt hout en takken | Kattenbakkorrels |
Grasmaaisel (goed mengen) | Koffiepads en theezakjes |
Rauwe groenteschillen, loof, stronken | Papier |
Houtas (goed mengen) | Peuken, sigarettenas |
Koffiefilters en koffiedik | Poep van katten en honden |
Mest van kleine, plantenetende huisdieren (duiven, konijnen) | Stofzuigerzak en inhoud |
Noten en pitten | Vet (gestold) |
Onkruid (beperkt) | Visgraten |
Plantenpotten van organisch materiaal (kokosvezel, olifantsgras) | Wol, watten, vodden |
Stro (beperkt) | Composteerbare kunststof (met kiemplant- of OK Compost-logo) |
Theebladeren | Zieke planten |
Tuinaarde, potgrond, zand, turfmolm (beperkt) |
|
Verlepte bloemen en kamerplanten |
|
Zaagsel (beperkt) |
|
In bovenstaande tabel betekent 'beperkt': niet vaker dan eens per week een portie toevoegen. Waarom mogen restanten wel of juist niet op de composthoop?
Gekookte etensresten zijn vaak zout en vet. Daardoor composteren ze moeilijk. Bovendien trekken ze muizen en ratten aan. Ook jus, vet (vloeibaar) en plantaardige olie trekken ongedierte aan en composteren slecht. (Oud) brood is te droog en gaat schimmelen. Deze schimmels remmen het composteringsproces.
Schillen van niet-biologische citrusvruchten bevatten vaak chemische middelen (kiemremmers of bestrijdingsmiddelen). Deze middelen kunnen schadelijk zijn voor organismen in de composthoop en zo het composteringsproces belemmeren.
Kattenbakkorrels mogen niet op de composthoop, omdat ze vaak uit gebakken klei of mineralen bestaan en die composteren niet. Ook kan de poep in de korrels gevaarlijke ziekteverwekkers bevatten (toxoplasmose).
Poep en urine bevorderen het composteringsproces. Maar om hygiënische redenen mogen alleen uitwerpselen van planteneters op de composthoop, zoals oud stro of zaagsel uit het caviahok. Gooi er geen uitwerpselen op van vleeseters (hond of kat).
Voeg grasmaaisel en bladeren van kastanje, es, esdoorn, vlier, els, linde, wilg en magnolia alleen in kleine hoeveelheden toe. Dat geldt ook voor stro, zaagsel en houtas. Omdat dit zo droog is, moet je er niet te veel van in het compostvat gooien en het goed mengen met ander materiaal.
Onkruiden die zaden hebben of via hun wortels uitlopen, zijn ook niet welkom in het compostvat. En gooi zieke planten liever in de gft-bak. Gft-afval wordt op hoge temperatuur gecomposteerd en doodt de meeste ziektekiemen.
Sommige planten(resten) mogen niet op de composthoop en ook niet in de gft-bak. Ondanks de hoge temperatuur bij het composteren van gft-afval kan de plaag dan namelijk toch nog verspreiden. De buxusstruik met buxusmot of Japanse Duizendknoop moeten in het restafval of mag je in een gesloten zak naar de milieustraat brengen. Plantenresten met de schimmel Phytophthora (o.a. aardappelziekte) mag je alleen afdanken via het restafval. Lever deze plantenresten ook niet in bij de milieustraat omdat dan niet zeker is dat de schimmel onschadelijk wordt gemaakt.
Theezakjes en koffiepads horen in de gft-bak, maar mogen niet op de eigen composthoop. De zakjes en pads kunnen namelijk composteerbare plastics bevatten. Een professionele composteerinstallatie kan deze plastics goed verwerken, maar de temperatuur op de eigen composthoop wisselt sterk en is vaak te laag voor een goede compostering van het afbreekbaar plastic.
Laatst gewijzigd: 24 juni 2026
Koffieprut, appelschillen, uitgebloeide tulpen: een flink deel van ons afval is groente-, fruit- en tuinafval (gft). Het is goed om dit gescheiden in te leveren: van gft kan compost en biogas gemaakt worden. Gooi etensresten, zoals schillen en botjes, en klein/fijn snoeiafval daarom in de groene bak (de gft-bak).
Vooral in de zomer kun je last krijgen van een stank en ongedierte bij je gft-bak (biobak). Wat kun je doen tegen de geur van rottende etensresten of een madenplaag rond je bak? Vind bruikbare tips en ontdek welke oplossingen niet goed zijn voor het gft-afval.
Soms groeien er in je tuin planten op plekken waar je ze niet wilt hebben. Deze ongewenste planten noemen we onkruid. Welke planten onkruid zijn, is voor iedereen verschillend: wat de één onkruid vindt, is voor de ander een aanwinst. Wil jij bepaalde planten liever niet in de tuin, dan kun je er verschillende dingen tegen doen.
Natuurlijk tuinonderhoud begint bij een gezonde bodem. In een rijke, luchtige voedingsbodem groeien en bloeien jouw planten goed. Hoe gezonder en sterker planten zijn, hoe minder vatbaar ze zijn voor ziekten en plagen. Zo voorkom je onnodig gebruik van bestrijdingsmiddelen.
