Alles over energie en milieu in het dagelijks leven

Verantwoord hout kiezen

Hout is een milieuvriendelijk materiaal, als je het juiste hout gebruikt en het goed onderhoudt. Kies in elk geval voor hout uit duurzaam beheerde bossen. Tweedehands hout is de beste keuze voor het milieu.

Hout zagen 400x267.jpg

Hout is in principe zeer milieuvriendelijk: je kunt steeds opnieuw bomen planten en er zijn relatief weinig fossiele brandstoffen (olie, kolen, gas) nodig om hout te kappen, vervoeren en bewerken. Met de juiste zorg gaat hout ook lang mee. Verder is hout goed te hergebruiken, en is het volledig biologisch afbreekbaar (tenzij het geïmpregneerd is). Er zijn wel een paar voorwaarden: hout is alleen milieuvriendelijk als het uit duurzaam beheerde bossen komt en zo lang mogelijk meegaat.

Tips verantwoord hout kiezen

  • 1

    Kies een houtsoort die geschikt is voor jouw klus. In huis kun je vaak prima vuren- of grenenhout gebruiken. Voor buiten zijn hardere soorten als lariks, douglas, robinia, eiken of kastanje geschikt. Hardhout uit Europa is voor het milieu een betere keuze dan tropisch hardhout.

  • 2

    Zorg dat het hout lang meegaat. Maak een goede constructie en onderhoudt het goed. Pas op voor vocht: zet schuttingpalen bijvoorbeeld op een betonnen voet en bescherm ze met een 'paalmutsje' of afdeklat.

  • 3

    Let bij nieuw hout op het FSC- of PEFC-keurmerk. Dit garandeert dat het hout uit duurzaam beheerde bossen komt. Vraag je aannemer gerust om hout met dit keurmerk te gebruiken.

  • 4

    Let bij geïmpregneerd hout op het KOMO-keurmerk: dan is het hout op een verantwoorde manier behandeld met chemische middelen die verrotting tegengaan.

  • 5

    Tweedehands of gerecycled hout is het milieuvriendelijkst. Houten producten met het FSC-Recycled label zijn gemaakt van minimaal 85% gerecycled hout.

Welk hout is geschikt?

Voor sommige klussen is zacht naaldhout (zoals vuren en grenen) heel geschikt, op andere plekken kun je beter (tropisch) hardhout kiezen. Er is ook verduurzaamd hout, maar dat is niet altijd een goede keuze.

Hout voor binnen

Binnen kun je voor veel dingen prima grenen- of vurenhout gebruiken, bijvoorbeeld voor deuren, deurposten, de binnenkant van kozijnen of een houten plafond. Het hout kan iets minder goed tegen vocht, maar dat is in huis meestal geen probleem. Vuren en grenen zijn zachte houtsoorten en komen van bomen die snel groeien. De opbrengst per hectare is daardoor hoger en er is minder land voor nodig. Grenen en vuren zijn bovendien minder zwaar en komen meestal uit Europa, waardoor het transport minder energie kost. Als je grenen- en vurenhout goed lakt of schildert, blijft het hout mooi en gaat het lang mee.

Op sommige plekken zijn hardere houtsoorten beter, bijvoorbeeld voor een vloer, drempels en meubels die zwaar belast worden. Kies dan bijvoorbeeld voor beuken, eiken of essen, dit zijn Europese soorten hardhout.

Hout voor buiten

Voor buitenkozijnen, tuinmeubels of schuttingen kun je beter houtsoorten gebruiken die bestand zijn tegen vocht: die gaan langer mee. Het meest vochtbestendig is tropisch hardhout. Maar de kap van tropisch hardhout zorgt voor milieuproblemen. Kies daarom liever voor hardere Europese soorten zoals eiken, kastanje of robinia. Deze zijn ook goed bestand tegen vocht. Neem als dat kan hout met het FSC- of PEFC-keurmerk: dat garandeert verantwoord bosbeheer en houtwinning. Vooral als je tropisch hout koopt is deze garantie waardevol.

Kijk ook eens of er een alternatief is voor hout. Voor een schutting kun je bijvoorbeeld ook wilgenmatten gebruiken, of een rooster waar je klimplanten tegenaan zet. Een heg of haag is altijd milieuvriendelijk. Lees meer op Schuttingen en hagen.

Verduurzaamd hout

Verduurzaamd hout is geïmpregneerd of gemodificeerd, waardoor het hout beter tegen vocht kan: het rot minder snel weg. Zacht naaldhout en minder ‘harde’ loofhoutsoorten zoals populier kunnen op die manier toch geschikt worden gemaakt om buiten te gebruiken. Hout voor schuttingen en schuurtjes is vaak geïmpregneerd: je herkent het vaak aan de groen-grijze kleur, die na verloop van tijd weg gaat. Net als tropisch hardhout hoef je dit hout niet meer te lakken of behandelen en blijft het toch lang goed.

Komo-keur.png (1)

Geïmpregneerd hout is behandeld met bestrijdingsmiddelen. Die middelen zijn schadelijk, en kunnen uit het hout weglekken en in de bodem terechtkomen. Geïmpregneerd hout met KOMO-keur is getest op fixatie van de bestrijdingsmiddelen in het hout (oftewel: de bestrijdingsmiddelen blijven in het hout) en heeft dus de voorkeur boven geïmpregneerd hout zonder dit keurmerk.

Gemodificeerd hout bevat geen giftige stoffen. De eigenschappen van het hout zijn verbeterd door het bijvoorbeeld in een bad met kokend water te dompelen of met azijn te bewerken. Daardoor is het hout beter bestand tegen vocht. Gemodificeerd hout bevat in tegenstelling tot geïmpregneerd hout geen milieuvreemde stoffen en kan hergebruikt worden.

Geïmpregneerd hout niet altijd beter

Een voordeel van geïmpregneerd hout is dat daardoor minder tropisch hardhout nodig is, wat de druk op tropische bossen vermindert. Een nadeel van geïmpregneerd hout is dat de schadelijke stoffen in de bodem terecht kunnen komen. De kans daarop is het kleinst als je het hout niet in de grond zet, maar bijvoorbeeld op een betonnen voet. Een ander nadeel is dat geïmpregneerd hout niet gerecycled kan worden. Het gaat na gebruik naar de afvalverbranding (die er elektriciteit van maakt).

Onderhoud verlengt levensduur

Goed onderhoud verlengt de levensduur van het hout en spaart dus bomen. Het onderhoud hangt af van de toepassing: kozijnen moet je eens per jaar afnemen met een doekje om algaanslag te verwijderen. Ook verven verlengt de levensduur, maar verf is wel milieubelastend. Kies liefst een goede verf op waterbasis, die gaat lang mee. Lees meer op Schilderen van hout. Tuinmeubels kun je 's winters beter binnen zetten of afdekken met een plastic hoes. Zorg dat ze zo droog mogelijk blijven.

Hout verantwoord weggooien

  • Hout dat nog goed is (bijvoorbeeld deuren, vloerplanken of een eiken meubel) kun je naar een kringloopwinkel of handel in tweedehands bouwmaterialen brengen.
  • Slecht hout (zoals sloophout) kun je naar de milieustraat brengen. Schoon hout (zonder impregneermiddel, lijm, houtrot of schimmel) gaat vervolgens naar de spaanplaatindustrie of wordt verbrand in energiecentrales. Geverfd of geïmpregneerd hout gaat naar de afvalverbranding. Daar wordt er ook energie mee opgewekt. De schadelijke stoffen uit het hout (bijvoorbeeld zware metalen) blijven bij de afvalverbranding in de as achter en worden apart verwerkt.
  • Kleine stukjes hout mag je gewoon in de vuilnisbak gooien.

Gevaarlijk: zelf verbranden

Geverfd of geïmpregneerd hout, of hout met een coating of een kunststoflaagje, mag je niet verbranden in je houtkachel of vuurkorf. Het is gevaarlijk omdat er schadelijke en milieuvervuilende stoffen bij vrijkomen.

Milieugevolgen houtkap

Er is bijna 4 miljard hectare bos op de wereld: ongeveer een voetbalveld per wereldbewoner. Jaarlijks verdwijnt daarvan een oppervlak zo groot als 20 keer Nederland. Onverantwoorde houtkap kan het bos zo ernstig beschadigen dat waardevolle planten- en diersoorten verdwijnen en vruchtbare grond wegspoelt. Dit probleem speelt vooral in tropische bossen. Bos dat verdwijnt, kan bovendien geen CO2 meer opnemen: houtkap versterkt zo de klimaatverandering. Verder is het nadelig als ‘echte’ natuur moet wijken voor productiebossen.

Verantwoorde houtkap en keurmerken

FSC-groen.gif PEFC.jpg

Gelukkig is er ook hout dat op een goede manier geproduceerd wordt. In duurzaam beheerde bossen wordt selectief gekapt en voor elke gekapte boom wordt er een nieuwe geplant. Hout met het FSC- of PEFC-keurmerk komt uit verantwoord beheerde bossen. De bosbeheerder moet een goed beheersysteem hebben, zich laten controleren door een onafhankelijke organisatie én zorgen dat hout uit 'zijn' bos onderweg niet vermengd raakt met hout uit andere bossen. Lees meer over FSC en PEFC in de Keurmerkenwijzer.

Leverancier verantwoord hout vinden

Leveranciers van hout uit verantwoord beheerd bos vind je via:

Meer informatie

  • Verkoopadressen van tweedehands hout vind je op Kringloopnet.
  • Op Houtinfo vind je informatie over allerlei houtsoorten en waar je ze voor kunt gebruiken.
  • Meer weten over hout met een keurmerk? Kijk bij FSC en PEFC.
Terug naar boven