Alles over energie en milieu in het dagelijks leven

Eieren

Nederlanders eten gemiddeld 3 à 4 eieren per week, vers of verwerkt in producten als koekjes, cake en mayonaise. Milieu Centraal zet op een rij hoe duurzaam de productie van eieren is.

eieren dooier

De milieu-impact van eieren wordt voornamelijk veroorzaakt door de uitstoot van ammoniak en fijnstof en de mest van de kippen. Verder is er energie nodig om de stallen te verwarmen en het voer te produceren. En er is land nodig om kippenvoer te verbouwen.

Daarnaast is dierenwelzijn belangrijk voor de vraag hoe duurzaam eieren zijn. Bijvoorbeeld: hoeveel leefruimte heeft een kip, kan ze een stofbad nemen en kan de kip naar buiten. Verse eieren in de supermarkt komen van scharrelkippen (met of zonder uitloop naar buiten). Maar eieren in koekjes en sauzen komen vaak nog uit legkooien. Sinds 2012 zijn traditionele legbatterijen ('gangbare kooien') in de EU verboden. Maar kippen mogen nog steeds in - iets ruimere - kooien gehouden worden ('verrijkte kooi' of 'kolonie'). Ook mogen legbatterij-eieren nog geïmporteerd worden.

Tips voor eieren

  • 1

    Kies in de supermarkt voor eieren met een topkeurmerk: het Europese keurmerk voor biologisch, EKO, Demeter, Milieukeur of Beter leven 2 of 3 sterren. Je vindt ze in de Keurmerkenwijzer.

  • 2

    Op verse eieren staat een eicode. Daaraan kun je zien hoe de kip gehouden wordt (0=biologisch, 1=vrije uitloop, 2=scharrel of 3=kooi).

  • 3

    Koop je een product waar eieren in zijn verwerkt? Kijk dan op het etiket of het scharreleieren zijn.

  • 4

    Vind je dierenwelzijn belangrijk, dan kun je het beste kiezen voor biologische eieren of eieren met het Beter Leven Keurmerk 3 sterren.

Zo kies je een diervriendelijk ei

Eicode op verse eieren

Op verse eieren die voor de verkoop bedoeld zijn, staat een code (rode stempel). Deze code begint met een getal dat aangeeft hoe de kippen gehouden worden. Dan komt het land van herkomst en een code van de kippenboerderij.

De code op verse eieren geeft aan hoe de kippen gehouden worden: 0 is biologisch, 1 is vrije uitloop, 2 is scharrel en 3 is kooi.

Cijfers over legkippen

In Nederland zijn ruim 36 miljoen legkippen (2016). Al deze kippen leggen zo'n 11 miljard eieren. Ongeveer drie kwart van die eieren gaat naar het buitenland - maar daar staat tegenover dat we ook weer zo'n 3 miljard eieren importeren.

15 procent van de legkippen in Nederland wordt in een kooisysteem gehouden, 64 procent van de legkippen mag scharrelen, 16 procent beschikt over een vrije uitloop en 5 procent wordt biologisch gehouden. De klassieke legbatterijen zijn sinds 2012 verboden, maar tot 2021 mogen er nog wel kippen in zogeheten 'verrijkte kooien' worden gehouden.

Eieren en milieu

Kippen scharrelen 327.jpg

De milieu-impact van eieren hangt vooral af van het soort voer en de manier waarop de kippen worden gehouden (kooi, scharrel, vrije uitloop of biologisch). Voor biologische eieren is de meeste ruimte nodig (voor de kippen zelf maar ook om het voer te verbouwen), voor kooi-eieren de minste. Scharreleieren en vrije-uitloopeieren zitten hier tussenin. Kippen die kunnen scharrelen, zorgen voor meer fijnstof dan kooikippen, omdat bij het scharrelen zand en stof opstuift. Fijn stof dat via het ventilatiesysteem van de stallen de omgeving in wordt geblazen, is slecht voor de gezondheid van omwonenden. Bij kippen met vrije uitloop komen schadelijke stoffen uit de mest (ammoniak, stikstof en fosfaten) in de lucht of het bodemwater terecht. In de stal kunnen deze stoffen afgevangen worden.

Voer: minder soja, meer voer uit de regio

Voor het voer van biologische kippen wordt geen kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt. Ook eten biologische kippen minder soja en meer voer uit de regio. Dat heeft allerlei voordelen: er hoeven geen tropische bossen gekapt te worden voor soja. En water en voeding voor de grond (mest) komt uit de regio. Daardoor wordt de bodem aan de andere kant van de wereld niet uitgeput om onze kippen van voer te voorzien, én blijven wij niet met een groot mestoverschot zitten.

Als je de uitstoot van broeikasgassen door ontbossing meeneemt, is de klimaat-impact van alle soorten eieren ongeveer gelijk. 

Dierenwelzijn 

Kooi-eieren: van legbatterij naar kolonie

Sinds 2012 zijn de traditionele legbatterijen ('gangbare kooien') in de EU verboden. Maar kippen mogen nog steeds in kooien gehouden worden. Er zijn nu nog 2 soorten kooien:

  • Verrijkte kooien: 3 tot 5 kippen per kooi. Ze hebben hierin iets meer ruimte dan in een traditionele legbatterij, plus een zitstok en legnest. Maar ze kunnen niet naar buiten en hebben geen daglicht. Verrijkte kooien zijn nog tot 2021 toegestaan.
  • Koloniehuisvesting: 30 tot 60 kippen in een (grote) kooi. Ze hebben meer ruimte dan kippen in een verrijkte kooi, en een zitstok, legnest en klein stofbad. Maar de voorzieningen zijn beperkt en de kippen kunnen niet naar buiten en hebben geen daglicht.

In de meeste supermarkten zijn geen kooi-eieren meer te koop, maar in andere winkels en op markten kun je ze nog wel tegenkomen. Kooi-eieren hebben code 3. Kooi-eieren worden nog wel veel verwerkt in producten als mayonaise en cake.

Scharrel, vrije uitloop, biologisch

keurmerken eieren

Scharrelkippen en vrije-uitloopkippen hebben meer mogelijkheden om natuurlijk gedrag te vertonen. Ze kunnen op stok gaan, hun ei in een nest leggen, scharrelen en een stofbad nemen. Vrije-uitloopkippen kunnen naar buiten, 'gewone' scharrelkippen niet.

Er zijn ook scharreleieren (met eicode 2) waarvan de kippen wel naar buiten gaan en zelfs het Beter Leven 3 sterren keurmerk van de Dierenbescherming hebben: het Rondeelei bij Albert Heijn, het Gijs ei bij Plus en het Vrolijke Kip ei van Deen. Deze kippen hebben minder dan 4 m2 uitloop per kip, die vrije uitloop kippen volgens de wettelijke eisen van vrije uitloop moeten hebben. Maar de ruimte die ze hebben is beter aangepast aan hun natuurlijke behoeften en daarmee een van de diervriendelijkste eieren die je kunt kopen.

De biologische pluimveesector zorgt voor meer dierenwelzijn dan andere houderijen. Biologische kippen hebben de meeste ruimte per kip, kunnen naar buiten en zich natuurlijk gedragen, zoals stofbaden nemen, rondscharrelen en naar granen en wormpjes zoeken. Uit onderzoek is gebleken dat het daglicht dat de buitenlopende kippen krijgen ze minder angstig maakt en een positieve uitwerking heeft op de stofwisseling. In de biologische pluimveehouderij blijven de snavels intact. 

De termen scharrel, vrije uitloop en biologisch zijn wettelijk beschermd.

Snavel kappen

Bij legkippen zijn verenpikken en kannibalisme een groot probleem. Om dit te tegen te gaan kapte men vaak de snavels van de leghennen. Deze pijnlijke ingreep is vanaf 2018 niet meer toegestaan.

Meer informatie

  • De Stichting Blij met een Ei geeft informatie over de legpluimveehouderij (onder meer huisvesting, gezondheid en ei-weetjes).
  • Je kunt een biologische kip adopteren en bonnen ontvangen voor biologische eieren; zie Adopteer een kip.
  • De Dierenbescherming zet zich in voor betere leefomstandigheden voor dieren in de bio-industrie, waaronder kippen.
  • Wakker Dier richt zich volledig op het afschaffen van de bio-industrie.
Terug naar boven