Alles over energie en milieu in het dagelijks leven

Zuivel

Een blik in het zuivelschap van de supermarkt en je ziet meteen: Nederlanders gebruiken veel melk. Om zo te drinken, maar ook verwerkt in yoghurt, kaas, boter en toetjes. Zuivel belast het milieu relatief zwaar in vergelijking met plantaardige producten.

zuivel-2012.jpg

De Nederlandse melkkoe produceert dagelijks bijna 22 liter melk. Dat is een hele prestatie, maar melkveehouderij brengt ook milieuproblemen met zich mee. De veehouderij gebruikt energie, waardoor het broeikasgas CO2 vrijkomt. En via de mest en uit de koe zelf komen methaan en lachgas vrij. 

Zuivel op basis van soja veroorzaakt minder milieubelasting omdat het een plantaardig product is: de productie van plantaardige producten kost veel minder energie, water, land en grondstoffen dan het onderhouden van melkvee.

Tips alternatieven voor zuivel

  • 1

    Neem in plaats van kaas op brood ook eens plantaardige eiwitrijke producten, zoals hummus of notenpasta. Voor de warme maaltijd zijn groenteburgers en andere vleesvervangers een gezonder en milieuvriendelijker alternatief dan kaas.

  • 2

    Sojadrank verrijkt met calcium en vitamine B12 is een volwaardige vervanger van koeienmelk, en heeft een lagere klimaatbelasting.

  • 3

    Biologische zuivel is op sommige punten milieuvriendelijker dan gewone zuivel, maar niet op alle. Kijk voor een vergelijking van biologische en gewone zuivel op Biologisch.

  • 4

    Boerenmelk en andere 'boeren'-zuivelproducten zijn niet altijd milieuvriendelijker dan andere zuivel. Het is een naam om aan te geven dat het zuivelproduct op de boerderij zelf is gemaakt en de zuivel afkomstig is van de eigen koeien.

Milieuvriendelijk voor zuivel kiezen

Je vermindert de milieubelasting van zuivel het meest door minder melk en melkproducten te kopen; vervang ze bijvoorbeeld door plantaardige alternatieven.

Plantaardig belast milieu minder

glas melk

Gebruik plantaardige producten om gewone zuivel te vervangen. Sojadrank verrijkt met calcium en vitamine B12 is bijvoorbeeld een volwaardige vervanger van koeienmelk.

Voor het milieu kun je beter geen kaas kiezen om vlees te vervangen. Probeer op brood eens hummus of notenpasta, en in de warme maaltijd peulvruchten of groenteburgers (zie voor meer inspiratie Vleesvervangers). Dit scheelt voor het milieu omdat plantaardige producten een lagere milieubelasting hebben dan dierlijke. De productie van dierlijke producten zoals zuivel kost namelijk meer energie dan die van plantaardige. Een melkveehouderij gebruikt ook meer land (met name vanwege de veevoerproductie) en melkkoeien veroorzaken milieuproblemen via het mestoverschot en gassen die uit de koe komen.

Kaas is geen goede vleesvervanger, omdat het weinig ijzer en veel verzadigd vet bevat, en de gemiddelde milieubelasting vergelijkbaar is met die van de meeste vleessoorten. 

Kaas: geen milieuvriendelijk alternatief

Kaas wordt vaak gebruikt als vleesvervanger, maar voor het milieu is dat niet voordelig. Voor het maken van 1 kilogram kaas is namelijk 6 tot 10 liter melk nodig, afhankelijk van type en leeftijd van de kaas.

Hoe ouder of harder de kaas, hoe meer melk er nodig is voor 1 kilo eindproduct. Hierdoor is de milieubelasting van oude kaas hoger dan die van roomkaas of jonge kaas. Geitenkaas is heel iets milieuvriendelijker dan kaas van koemelk. Buffelmozzarella is juist weer wat milieubelastender dan mozzarella van koemelk.

Vanwege die grote hoeveelheid melk die nodig is voor kaas, is de gemiddelde milieubelasting van kaas vergelijkbaar met die van de meeste vleessoorten. Zie voor een volledige vergelijking: Vleesvervangers.

Voor jouw gezondheid?

Als vervanger van vlees is kaas voor je gezondheid ook geen goed idee. Voor de pittige smaak is kaas natuurlijk een prima ingrediënt, maar het is geen volwaardige vervanging van vlees: kaas bevat daarvoor te weinig ijzer. Verder bevat kaas veel verzadigd vet.

Waarde van koeien in de wei

Weidezuivel komt van koeien die in de zomermaanden in de wei lopen. Dat klinkt vanzelfsprekend en dat was het vroeger ook. Maar tegenwoordig houdt 25 procent van de melkveehouders (vooral grote bedrijven) de koeien het hele jaar in de stal. Dat is namelijk goedkoper. Nog een reden dat boeren de koeien op stal houden is het mestbeleid: de hoeveelheid mest die op het land mag komen, is beperkt.

weidemelk logo 100x100.jpg

Melkkoeien voor biologische zuivel (met het Europese keurmerk voor biologische landbouw, het groene blaadje) lopen het hele jaar door buiten. Het Weidemelkkeurmerk garandeert dat koeien 120 dagen per jaar minimaal 6 uur per dag in de wei mogen. Zie Keurmerk zuivel.

Beter voor welzijn

Koeien in de wei hebben een beter dierenwelzijn. Koeien kunnen er grazen, rusten, rondlopen, spelen en kuddegedrag vertonen. Het is ook goed voor hun gezondheid. De wei is meestal schoon, droog en veert een beetje. Dat verlaagt de kans op uierontstekingen, speentrappen, kreupelheid en klauwaandoeningen.

Goed voor weidevogels

De aanwezigheid van koeien in de wei is ook belangrijk voor veel weidevogels, die leven van insecten die nestelen in koeienmest.

Keurmerken

EU logo biologisch 100x67.jpg

Biologische producten zijn te herkennen aan het Europese logo voor biologische landbouw, het groene blaadje. Biologisch-dynamische producten hebben het Demeter keurmerk. Deze producten zijn geproduceerd zonder kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen, en zonder gebruik te maken van genetische modificatie. Ze bevatten geen kunstmatige toevoegingen. Het vee heeft een uitloop naar buiten, heeft in de stal meer ruimte en krijgt geen geneesmiddelen preventief toegediend.

Kijk voor meer informatie over deze en andere keurmerken in de Keurmerkenwijzer

Meer informatie

  • Voor informatie over zuivel of andere voedingsmiddelen kun je terecht bij het Voedingscentrum.
  • Kijk voor feitjes over en recepten met zuivel op Zuivel Online, van de Nederlandse Zuivelorganisatie.
Terug naar boven