Reis per trein over de Britse Eilanden

Sheringham Engeland 298303861
Stedentrippen in het drukke en dure maar o zo leuke Londen of dagenlang wandelen in de Schotse Hooglanden zonder een andere levende ziel tegen te komen: op de Britse Eilanden kun je alle kanten op. Er valt hier genoeg te beleven voor een wekenlange treinvakantie. All aboard!

Reizen naar en in Groot-Brittannië

Het Britse spoornet is uitgebreid en divers: je reist er met lokale dieselboemeltjes, hogesnelheidstreinen of luxueuze slaaptreinen die niet onderdoen voor vijfsterrenhotels. Sinds de privatisering van de spoorwegen in de jaren 90 zijn er tientallen spoorbedrijven met elk hun eigen treinen en verkoopkanalen. Je moet er dus even op studeren, maar dan kom je ook overal, van Londen tot Land’s End en van het westen van Wales tot het topje van Schotland.

Het spoorwegnet van Groot-Brittannië is het oudste ter wereld: al in 1825 trok de door George Stephenson gebouwde Locomotion No. 1 de allereerste passagierstrein over de Stockton and Darlington Railway.

Trein In Wales 369180262
Van stoomtreinen, zoals deze in Wales, tot superluxe treinen: Groot-Brittannië heeft het allemaal.

Naar Groot-Brittannië: hoe kom je er?

De enige manier om vanuit Nederland per trein naar Groot-Brittannië te reizen is per Eurostar. Deze rijdt driemaal daags rechtstreeks in iets meer dan vier uur van Amsterdam naar Londen. Opstappen kan ook in Rotterdam. De Eurostar is snel en comfortabel, maar ook prijzig, zeker als je kort van tevoren boekt.

Heb je geen haast, dan kun je, afhankelijk van je eindbestemming, voordeliger uit zijn als voetpassagier op een veerboot. Stena Line vaart van Hoek van Holland naar Harwich (voor Londen), P&O Ferries van Rotterdam naar Hull (voor York, Manchester, Liverpool en de nationale parken) en DFDS van IJmuiden naar Newcastle (voor Schotland).

In Groot-Brittannië: knooppunt Londen

Londen is hét centrale spoorwegknooppunt; vanuit de hoofdstad vertrekken treinen in alle windrichtingen. Er is een dozijn grote treinstations. De Eurostar komt aan op St. Pancras International, treinen naar Schotland vertrekken op King’s Cross en Euston, en voor de slaaptrein Night Riviera naar Cornwall stap je in op station Paddington. St Pancras en King’s Cross liggen naast elkaar, Euston is op loopafstand en de overige stations zijn bereikbaar per metro – iets om rekening mee te houden bij het plannen van je reis. Andere belangrijke spoorwegknooppunten zijn Birmingham, Manchester en Edinburgh.

Tip: logeer eens in een nostalgisch spoorweghotel

St Pancras Renaissance Hotel Londen 227516608
Het statige St. Pancras Renaissance Hotel pal naast het treinstation waar je vanuit Amsterdam aankomt.

Groot-Brittannië is van oudsher ook het walhalla van de spoorweghotels. In de gouden tijd van het treinreizen troefden verschillende spoorwegmaatschappijen elkaar af met hun paleishotels. Het ene nog groter en chiquer dan het andere, met grote showtrappen, marmeren vloeren, fluwelen gordijnen, kristallen kroonluchters en super-de-luxe suites. Verspreid over Groot-Brittannië waren er bijna honderd van die spoorweghotels.

Veel ervan zijn gesloten en gesloopt, andere ontvangen bijna twee eeuwen later nog altijd gasten. Zoals het St. Pancras Renaissance Hotel met 245 kamers uit 1873, pal naast het station waar de Eurostar uit Amsterdam aankomt – een roodbakstenen gotisch sprookjespaleis met torentjes, bogen, balkons, erkers en een 76 meter hoge klokkentoren.

Waarom zijn er in Groot-Brittannië zoveel spoorbedrijven?

Eén spoorwegmaatschappij maakte in Groot-Brittannië altijd de dienst uit: het almachtige British Railways (BR). Tot de jaren 90 liep alles op rolletjes: treinen reden frequent en op tijd, het materieel was acceptabel en tickets waren betaalbaar.

Rubbish, vond de EU, dat net als elders in Europa aandrong op deregulering en marktwerking. Staatsbedrijf BR werd in stukjes gehakt – zo waren voortaan dertien verschillende bedrijven verantwoordelijk voor het onderhoud van het spoornet. De beursgenoteerde spoorbeheerder Railtrack ging na een paar jaar al failliet.

Ruim twee decennia later zijn de Britten het erover eens: de privatisering van de spoorwegen is een ramp. Het kost de staat niet minder maar juist meer geld, er rijden minder treinen die bovendien slecht op elkaar aansluiten, vertragingen zijn eerder regel dan uitzondering, van samenwerking tussen de tientallen spoorbedrijven is weinig sprake, treinen zijn vaak lang van tevoren volgeboekt en ticketprijzen zijn exorbitant – een enkeltje Londen-Manchester in de ochtendspits in de tweede klasse kost bijvoorbeeld 250 pond. Uit een enquete in 2018 bleek dat tweederde van de Britten vóór renationalisatie van de spoorwegen is.

Inmiddels is het zover: tijdens de coronacrisis in 2020, toen de overheid miljarden moest bijleggen om al die afzonderlijke spoorbedrijven overeind te houden en toch de treinenloop bijna volledig stil kwam te liggen, werd besloten om de privatisering grotendeels terug te draaien. Zowel spoorbeheer als treindiensten worden ondergebracht bij een nieuw staatsbedrijf: Great British Railways. In 2026 moet de operatie zijn afgerond.

Noord-Ierland

In Noord-Ierland is de situatie overzichtelijker dan in de rest van Groot-Brittannië. Er is hier maar één spoorwegmaatschappij: NI Railways, een dochterbedrijf van Translink, dat ook in de Ierse Republiek het OV verzorgt. Er zijn zes spoorlijnen, van Belfast naar Londonderry, Portrush, Larne, Bangor en Newry, plus de Enterprise, de internationale sneltrein naar Dublin in de Ierse Republiek. Een reisplanner en tickets vind je op de site van Translink

Tickets & prijzen

Ondanks het ingewikkelde systeem met al die spoorwegmaatschappijen, zijn ticketsoorten en -prijzen gelukkig wel gestandaardiseerd en bestaat er een overkoepelende reisplanner: National Rail Enquiries.

Losse tickets zijn er in drie varianten:

  • Het Anytime-ticket is het duurst en het flexibelst; hiermee reis je met elke vervoerder, elke trein en op elk gewenst moment van de dag, inclusief de spits.
  • Het Off-peak-ticket is veel voordeliger en geldig tijdens de daluren; op weekdagen van 09:30 tot 16:00 en van 19:00 tot 06:30 uur, in het weekend en op feestdagen de hele dag (de exacte voorwaarden kunnen per vervoerder, verbinding en opstapplaats verschillen). Die twee ticketsoorten zijn altijd verkrijgbaar.
  • Het Advance-voordeelticket is vergelijkbaar met het Duitse Sparpreis-ticket: beperkt verkrijgbaar, alleen geldig voor een specifieke treinverbinding en het is niet mogelijk je geld terug te krijgen voor zo'n ticket.
Wist je dat... ... door de hoge prijzen voor losse tickets een treinpas voor meerdere dagen in Groot-Brittannië al snel uit kan?

Handig om te weten

Via de reisplanner van National Rail zijn geen tickets te koop, wel staat er bij de verbinding een link naar de maatschappij waar je kunt boeken. In theorie verkopen alle vervoerders tickets voor het hele land, maar via de ene site of app gaat dat beter dan bij de andere. Een gebruiksvriendelijke site is die van Transport for Wales, waar geen boekingskosten worden gerekend en je kunt betalen met creditcard, Google Pay en PayPal.

De kortingskaart Railcard is beschikbaar voor negen doelgroepen, waaronder jongeren, samenreizende koppels en senioren, en geeft voor £30 een jaar lang 34% korting op veel tickets (al zijn er beperkingen en uitzonderingen), inclusief Rail Rovers.

Door de hoge prijzen van treintickets is een spoorpas al snel interessant.

  • Met een All-Line Rail Rover krijg je voor een stevig maar vast bedrag één of twee weken vrij reizen op het hele Britse spoornet; £540 voor 7 of £818 voor 14 aaneengesloten dagen in Standard Class. Er zijn ook duurdere Rovers voor de eerste klas en voordeligere voor specifieke regio’s.
  • Met een BritRail Pass reis je een aantal dagen voor een vaste prijs door Engeland, Wales en Schotland of door een specifieke regio.
  • Met de Great Britain Interrail Pass reis je 3, 4, 5, 6 of 8 dagen binnen een maand onbeperkt in de 1ste of 2de klasse door Groot-Brittannië.

Een Citytrip naar Londen met de trein

Stel, je hebt zin in om het British Museum te bezoeken, de wisseling van de wacht bij Buckingham Palace te bekijken of een Bengaalse curry eten in Brick Street. Kortom: je wilt een weekendje naar Londen. Hoe pak je dat aan? Hier zijn 6 dingen die je moet weten.

Eurostar Trein Londen Amsterdam Beeld NS
Met de trein stap je in Amsterdam in en in hartje Londen uit.
01

Per trein naar Londen reizen is heel makkelijk geworden: er rijden dagelijks drie rechtstreekse Eurostars van Amsterdam naar Londen. Omdat je met een topsnelheid van 320 kilometer per uur reist, is de totale reisduur van Amsterdam naar Londen slechts 4 uur en 10 minuten (vanuit Rotterdam 3,5 uur).

02

Van hartje stad naar hartje stad: je vertrekt van station Amsterdam Centraal, reist via de 50 kilometer lange Kanaaltunnel, en komt in Londen aan op station St. Pancras International. Dagelijks rijden er twee rechtstreekse treinen in beide richtingen: vertrek uit Amsterdam rond 14 en 19 uur, vertrek uit Londen rond 11 en 16 uur.

03

Er zijn drie reisklassen:

  • Standard is vergelijkbaar met 2e klas
  • Standard Premier heeft meer beenruimte, een drankje en een lichte maaltijd
  • Business Premier is het gelijk aan 1e klas; een kortere inchecktijd, drankjes en een warme maaltijd.
04

Tickets boeken kan online bij NS International of Eurostar. Boek zo vroeg mogelijk, vanaf 4 tot 6 maanden voor vertrek, dan heb je al een enkeltje Amsterdam-Londen voor minder dan 60 euro. Een retourtje boeken is goedkoper dan twee enkeltjes: Amsterdam-Londen-Amsterdam kan al voor minder dan 100 euro.

05

Maak van je weekendje Londen een city trip tijdens de midweek, dan kun je veel geld besparen! De middagtrein is vaak goedkoper dan de avondtrein en doordeweeks reizen is meestal voordeliger dan in het weekend. 

06

Ticket- en paspoortcontrole vindt niet tijdens de reis plaats, maar voor vertrek op het station. Je moet daarom ruim van tevoren aanwezig zijn.

Duurzamer en sneller

Zo'n citytrip met de trein is een stuk klimaatvriendelijker dan een vliegreis. De CO2-uitstoot van je reis is zo'n 86% lager. Dat komt neer op 190 kilo CO2-besparing voor een citytrip.

En het is niet alleen klimaatvriendelijk: je bent sneller in hartje Londen met de trein dan met het vliegtuig. Je bespaart dus niet alleen CO2, maar ook tijd door de trein te pakken.

Citytrip naar Londen: met de trein is je CO2-uitstoot 190 kilo lager dan met het vliegtuig

Reizen naar en in Ierland

Uitgestrekte natuurgebieden met her en der een kasteel of vuurtoren, glooiende weilanden met blatende schapen, grillige rotskusten en schilderachtige stadjes met zeezicht: in de Ierse Republiek kom je gegarandeerd tot rust. En het spoorwegnet is er klein maar fijn.

Naar Ierland: hoe kom je er?

Per veerboot reis je vanuit Wales naar Ierland: van Holyhead naar Dublin of van Fishguard naar Rosslare. Per trein is Dublin bereikbaar vanuit Belfast in Noord-Ierland met de internationale sneltrein Enterprise.

In Ierland: binnenlandse reizen

Dublin is het centrale spoorwegknooppunt; hiervandaan vertrekken treinen naar alle andere plaatsen in de Ierse Republiek. Er is hier is één spoorwegmaatschappij actief: Iarnród Éireann (Irish Rail), een dochterbedrijf van Córas Iompair Éireann (Irish Transport System), dat al het OV in Ierland verzorgt.

Handig om te weten

Een reisplanner en app vind je op de website van Irish Rail.

Tip: trein en veerboot met één ticket

Voordelige combinatietickets voor de trein en veerboot naar Ierland vanaf elk station in Groot-Brittannië zijn verkrijgbaar via Transport for Wales. Voor een enkele reis betaal je iets meer dan €40. Je reist eerst naar Holyhead of Fishguard en pakt van daar de veerboot van Irish Ferries of Stena Line naar Ierland.

De 5 mooiste treinreizen op de Britse Eilanden