Alles over energie en milieu in het dagelijks leven

Luchtvervuiling

Wegverkeer en industrie zijn in ons land de belangrijkste bronnen van luchtvervuiling. Van alle ongezonde deeltjes in de lucht veroorzaken fijnstof, stikstofdioxide en ozon (smog) de meeste schade voor de gezondheid.

luchtvervuiling autos-file-282x212.jpg

Het wegverkeer en de industrie zijn niet de enige bronnen die deze ongezonde stoffen uitstoten. Ook de landbouw en houtstook in en om huis zorgen voor luchtverontreiniging.

Mensen die vlak bij een drukke weg wonen, werken of naar school gaan, hebben vaker problemen met de luchtwegen (astma, bronchitis, COPD). Hart- en vaatproblemen kunnen door luchtvervuiling erger worden. Op zomerse dagen kan smog zorgen voor duizeligheid en ademhalingsklachten, vooral bij mensen die al lijden aan een luchtwegziekte.

Zelf iets doen tegen luchtvervuiling?

  • 1

    Laat de auto wat vaker staan en neem voor korte ritten de fiets en voor langere de trein. Zo verminder je de uitstoot van ongezonde stoffen. Kijk op Fiets, OV of auto.

  • 2

    Bij houtstook komt er veel fijnstof in de lucht. De vuurkorf en open haard zijn de grootste boosdoeners: laat die dus uit.

  • 3

    Wil je graag hout stoken in huis, pas dan onze stooktips toe. Nog beter: vervang je houtkachel of open haard door een moderne pelletkachel.

  • 4

    Voor je gezondheid is het beter om niet langs drukke wegen te fietsen of (hard)lopen. Kies liever een route met minder verkeer: een paar straten verderop is de lucht al een stuk schoner.

  • 5

    Meer tips vind je hier.

Schadelijke stoffen: fijn stof

Industrie is een bron van luchtvervuiling en fijnstof.

Fijn stof is een verzamelnaam voor heel kleine deeltjes in de lucht. De deeltjes kun je met het blote oog niet zien: ze zijn maar een paar micrometer groot (1 micrometer is duizend keer kleiner dan een millimeter). Deeltjes die kleiner zijn dan 10 micrometer worden PM10 genoemd, deeltjes die kleiner zijn dan 2,5 micrometer heten PM2,5 en nog kleinere deeltjes noemen we ultrafijnstof. Roet is ook een belangrijk onderdeel van fijnstof: het bestaat uit deeltjes die zijn samengeklonterd.

Er zit van nature fijnstof in de lucht, bijvoorbeeld door opwaaiend stof en zeezout. Maar het grootste deel (75-80%) wordt door de mens veroorzaakt, en dat fijnstof is schadelijker en blijft langer in de lucht zitten.

Fijnstof niet enige boosdoener

Alle schadelijke stoffen in de lucht (zoals fijnstof, roet, stikstofdioxide en ozon) kunnen invloed op de gezondheid hebben. Er is dus niet één enkele stof aan te wijzen die de grote boosdoener is. Ook is het lastig om precies vast te stellen welke hoeveelheid stoffen nog veilig is. De World Health Organisation (WHO) adviseert bijvoorbeeld lagere normen dan de EU hanteert.

Ook andere schadelijke stoffen

Behalve fijnstof, roet, stikstofdioxide en ozon zitten er ook nog andere ongezonde stoffen in de lucht, zoals vluchtige organische stoffen (vos), koolmonoxide en zwaveldioxide (zure regen), maar die zijn op dit moment een veel minder groot probleem. Milieu Centraal beperkt zich in deze tekst dan ook tot fijnstof, roet, stikstofdioxide en ozon.

Bronnen van luchtvervuiling

Wegverkeer

Het wegverkeer is een van de belangrijkste bronnen van luchtvervuiling waaraan mensen dagelijks worden blootgesteld. Uit de uitlaat van auto's, bussen, vrachtwagens, motoren, scooters en brommers komt veel fijnstof, roet en stikstofoxiden. Vooral dieselwagens stoten veel schadelijke stoffen uit. Maar ook het slijten van banden, remmen en wegdek veroorzaakt luchtvervuiling.

Industrie, landbouw en huizen

Hout stoken in de tuin zorgt voor ongezonde lucht en fijn stof.

Het wegverkeer is niet de enige vervuiler van lucht. Ook de industrie (zoals staalfabrieken en raffinaderijen), scheepvaart en landbouw dragen eraan bij. En ook huishoudens zorgen voor slechtere luchtkwaliteit: vooral door hout te stoken in de open haard of vuurkorf komt er veel fijnstof in de lucht. Andere vervuilers in huis zijn sigarettenrook, huisdieren en vocht. En gaskachels, cv-ketels, gasfornuizen en geisers: deze stoten stikstofoxiden uit.

Smog ontstaat uit andere luchtvervuiling

Ozon (smog) komt niet uit de uitlaat van auto’s of schoorstenen, maar ontstaat als de schadelijke stoffen in de lucht met elkaar reageren. Lees meer over smog.

Vervuiling waait ook over de grens

Luchtvervuiling is een grensoverschrijdend probleem. Veel vuile lucht komt gewoon aanwaaien uit het buitenland, vooral uit het Ruhrgebied. Meer dan 30% van de fijnstof in de lucht kan afkomstig zijn van buitenlandse uitstoot. Omgekeerd waait ook een groot deel van de in Nederland uitgestoten stoffen over de grens.

Luchtvervuiling en gezondheid

stethoscoop 282x212.jpg

Luchtvervuiling kan voor verschillende gezondheidsklachten zorgen. Ouderen, zieke mensen en kinderen zijn extra gevoelig voor luchtvervuiling. Mensen die al een luchtwegaandoening (zoals astma, bronchitis, COPD), hart- en vaatziekte of diabetes hebben, kunnen door luchtvervuiling meer klachten krijgen of zelfs eerder overlijden. Maar ook gezonde mensen kunnen (blijvende) klachten krijgen.

Fijnstof en ozon (smog) kunnen tijdelijk klachten veroorzaken aan de ogen, neus of luchtwegen, zoals droge ogen, hoesten, een droge keel of kortademigheid. Maar het kan ook blijvende longklachten geven, zoals een minder goede longfunctie. Ernstige smog kan bovendien hoofdpijn, misselijkheid en duizeligheid veroorzaken. 

Op Atlas Leefomgeving lees je meer over de gevolgen van een slechte luchtkwaliteit op de gezondheid.

Drukke weg, meer risico

Uit studies blijkt dat er een verband is tussen wonen langs een drukke weg en luchtwegaandoeningen. Het effect van werken langs of op de weg is vergelijkbaar met dat van wonen langs de weg. Kinderen op scholen bij drukke wegen hebben vaker luchtwegklachten. Vooral vrachtwagens en oude auto’s op diesel hebben invloed op luchtwegklachten.

Gevolgen voor je gezondheid beperken: dit kun je zelf doen

Bij wegen en in gebieden met veel industrie is de lucht het meest vervuild. Je kunt de gevolgen voor jezelf beperken door rekening te houden met de volgende punten.

  • Bij fietsen en hardlopen adem je veel lucht in. Vermijd hardlopen of fietsen langs drukke wegen. Kies liever een route langs wegen met minder verkeer.
  • Gebruik de app Mijn luchtkwaliteit: daarop zie je hoeveel luchtvervuiling er bij jou in de buurt is. Ook krijg je advies of je bepaalde activiteiten beter kunt vermijden.
  • Fiets liever dan dat je auto rijdt. Weliswaar maakt het voor de inademing van vuile lucht niet veel uit (zowel in de auto als op de fiets adem je vervuilde lucht in), maar fietsen veroorzaakt geen uitstoot.
  • Rijd je in de auto, houd dan liefst de ramen dicht nog voordat je in de file belandt. Zo houd je iets van de vuile lucht buiten. Buiten de file is een open raampje gezonder, want de lucht in auto's is meestal erg slecht.
  • Laat in tunnels en in de file geen verse lucht de auto inkomen, maar zet de ventilator op de recirculatiestand: zo komt er minder vervuilde lucht de auto in. Doe dit echter niet langer dan een kwartier; na een kwartier is het nodig om de lucht in de auto te verversen, zelfs als je in de file staat.

Bij smog: rustig aandoen

Heb je al klachten van je luchtwegen (astma, brochitis, COPD) of een hart- en vaatziekte? Vermijd dan (zware) lichamelijke inspanning als er smog is. Op de app Mijn luchtkwaliteit kun je zien hoeveel ozon (smog) er in de lucht zit en krijg je advies of je jouw activiteiten beter kunt aanpassen. Lees meer over Smog.

Ventileer je woning

Ondanks luchtvervuiling is het beter om de ramen en ventilatieroosters open te houden. Binnenshuis ontstaat namelijk ook vervuiling door bijvoorbeeld koken, stoken en ademen, en die moet afgevoerd worden. Doe je dat niet, dan kan de lucht in huis vuiler worden dan die erbuiten. Ventileer daarom altijd. Lees meer op Ventileren.

Luchtvervuiling voorkomen

Je kunt zelf ook iets doen tegen luchtverontreiniging. Alle beetjes helpen.

Tips bij autorijden

  • Laat voor korte stukjes de auto staan en pak de (elektrische) fiets. Korte ritten met de auto zijn extra vervuilend, omdat je met een koude motor geen volledige verbranding hebt.
  • Laat de auto zo weinig mogelijk stationair draaien. Zet de motor uit als je een tijdje stilstaat en krab bevroren ruiten niet schoon met draaiende motor (de auto warmt er ook niet door op).
  • Gebruik de airco met mate: je gebruikt dan minder brandstof.
  • Koop een auto die schoon en zuinig is. In het algemeen geldt: hoe nieuwer de auto hoe schoner. Benzineauto’s zijn schoner dan dieselauto’s.
  • Laat op een dieselauto van voor 2005 een roetfilter installeren.
  • Rustig wegrijden is beter dan hard optrekken.

Tips voor hout stoken

  • Stook liever geen hout in of om je huis. Gebruik de open haard, allesbrander of vuurkorf niet en de houtkachel zo min mogelijk. 
  • Toch hout stoken? Stook niet bij windstil of mistig weer.  Gebruik altijd schoon en droog hout of briketten (blokken van geperste houtvezels). Vochtig hout verbrandt onvolledig, waardoor veel ongezonde stoffen vrijkomen. Stook nooit geïmpregneerd of geverfd hout, daarbij komen zeer schadelijke stoffen vrij. Ga voor meer stooktips naar Open haard of houtkachel.
  • Verbrand het hout op hoge temperatuur en stapel het losjes, zodat er veel zuurstof bij kan. Zo kan het hout volledig verbranden en ontstaat er minder rook.

Gebruik geen verf met oplosmiddelen

Gebruik verf op waterbasis: daarin zitten minder of geen oplosmiddelen. Kijk bij Hout schilderen.

Steek geen vuurwerk af

  • Steek liever geen vuurwerk af. Bij het afsteken van vuurwerk komt er veel fijnstof vrij. In het fijnstof zitten soms zware metalen die erg slecht zijn voor je gezondheid. Deze zware metalen kunnen bovendien via de bodem in planten en voedsel terechtkomen.
  • Heb je veel last van de rook, blijf dan binnen, houd de ramen tijdelijk dicht en zet je ventilatie tijdelijk uit. Lees meer op Vuurwerk.

Informatie over luchtkwaliteit

Wil je weten hoe de luchtkwaliteit in jouw wijk of straat is, download dan de app Mijn luchtkwaliteit. Op luchtmeetnet.nl en teletekst (pagina 711) staat dezelfde informatie. Op Atlas Leefomgeving kun je kaarten bekijken met de luchtkwaliteit in Nederland.

Terug naar boven