Vuurwerk

Meisje Met Sterretjes
Vuurwerk hoort voor veel mensen bij oud en nieuw. Vuurwerk veroorzaakt ook wel milieuvervuiling: fijnstof in de lucht en zware metalen in de bodem en het water. Ontdek hoe je vervuiling van vuurwerk kunt beperken. Tijdens de jaarwisseling 2020-2021 is het verboden vuurwerk te verkopen en af te steken.

Bij het vuurwerk afsteken komen allerlei stoffen als kleine deeltjes in de lucht. Tijden het eerste uur van 2020 was de concentratie fijnstof in steden 33 keer zo hoog als normaal. In Den Haag was de hoeveelheid fijnstof zelfs bijna 100 keer zo hoog. Het inademen ervan is schadelijk voor je gezondheid.

Boosdoeners zijn de zware metalen in vuurwerk: barium, antimoon en strontium, die schadelijk zijn voor de gezondheid van mens en dier. En koper, dat bij te hoge concentraties giftig is voor het waterleven. Naast luchtvervuiling zorgt vuurwerk ook voor bodem- en watervervuiling. Dat komt door het fijnstof dat neerdaalt en door onverbrande vuurwerkresten.

Tips vuurwerk en het milieu

01

Koop geen illegaal vuurwerk. Er kunnen zeer schadelijke stoffen in zitten, zoals cadmium.

02

Verminder de hoeveelheid vuurwerk die wordt afgestoken: werk samen met de buren, organiseer iets met de hele straat, of ga alleen kijken.

03

Ruim vuurwerkafval zo snel mogelijk op, zodat schadelijke stoffen niet in het milieu komen.

04

Koop geen vuurwerk waarbij plastic uit elkaar knalt zoals knetterballen. Dit is lastig op te ruimen en plastic zwerfafval breekt niet in de natuur af.

05

Heb je last van de luchtvervuiling, blijf dan een aantal uren na middernacht binnen.

Vuurwerk en het milieu

Door het afsteken van vuurwerk komen zware metalen en chemische stoffen in lucht, bodem en grondwater terecht. In illegaal vuurwerk kunnen zeer schadelijke stoffen zitten, zoals cadmium en perchloraat. Ook zit in illegaal vuurwerk meer buskruit. Daarom is illegaal vuurwerk gevaarlijker en schadelijker voor het milieu dan legaal vuurwerk.

Luchtvervuiling

Vuurwerk veroorzaakt luchtvervuiling. Op oudejaarsavond - kort na middernacht - schieten de concentraties fijnstof omhoog. Vooral de eerste twee uur van het nieuwe jaar: dan zit er tientallen keren zoveel fijnstof in de lucht als normaal. Metingen rond de jaarwisseling laten zien dat er in steden meer fijnstof in de lucht zit dan daarbuiten.

Het inademen van fijnstof is schadelijk voor je gezondheid. Vooral mensen met longproblemen of een zwakke gezondheid kunnen hier flink last van hebben. Dat gebeurt vooral tijdens jaarwisselingen waarbij het windstil is en niet regent; fijnstof blijft dan langer hangen. Zulk weer vergroot de kans dat het RIVM een stookalert afgeeft. Wie last heeft van de luchtvervuiling, kan het beste een aantal uren na middernacht binnenblijven.

Bodem- en watervervuiling

De schadelijke stoffen in onverbrande resten van vuurwerk en in de kleine stofdeeltjes, dalen neer en komen dan vooral in de bodem terecht. Het gaat dan om schadelijke zware metalen, zoals koper, barium, strontium en antimoon, en in het geval van illegaal vuurwerk mogelijk ook cadmium. Barium, antimoon, strontium en cadmium zijn schadelijk voor de gezondheid van mens en dier. Koper is in hoge concentraties giftig voor dieren die in het water leven, en schadelijk voor planten.

Gaandeweg verplaatst de vervuiling zich naar het oppervlaktewater. Via deze weg levert vuurwerk een forse bijdrage aan de ophoping van zware metalen in het milieu. Die zware metalen kunnen niet worden afgebroken door biologische processen en blijven dus het milieu vervuilen. Voor koper, barium en cadmium worden de milieunormen in het water overschreden. Vuurwerk draagt daaraan bij. Ongeveer 18 procent van al het koper in het oppervlaktewater is afkomstig van vuurwerk.

Vuurwerkafval direct opruimen

Vuurwerk veroorzaakt jaarlijks een flinke berg afval. Dat afval is hoofdzakelijk karton en papier, met de nodige onverbrande chemische stoffen en zware metalen erin. In sommige vuurwerkproducten, zoals knetterballen, wordt plastic gebruikt. Na het afsteken van knetterballen is het moeilijk om het plastic goed op te ruimen. Nadat het vuurwerk is afgegaan komen de restanten vaak overal terecht.

Om de natuur te beschermen is het belangrijk om alle vuurwerkresten snel en goed op te ruimen, bijvoorbeeld via nieuwjaarsvegen. Zo voorkom je dat schadelijke stoffen uitspoelen naar de bodem en het oppervlaktewater en plastic achterblijft in de natuur. Vuurwerkresten horen bij het huishoudelijk restafval.

Pas bij het opruimen op met ongebruikt vuurwerk en vuurwerk dat niet goed is afgegaan. Voor de veiligheid moet je dit eerst goed nat maken en in een dichtgebonden zak stoppen (zodat het vochtig blijft) voor je het bij het restafval doet. Afgeven op de milieustraat mag ook. Grote partijen (25 kg of meer) niet-gebruikt vuurwerk moet je bij het politiebureau afgeven, of neem contact op met je gemeente.

Knalvuurwerk en siervuurwerk

Knalvuurwerk bestaat vooral uit buskruit. Siervuurwerk bevat daarnaast ook zware metalen die zorgen voor de kleur- en geluidseffecten. Vanwege die zware metalen geeft siervuurwerk meer schadelijke uitstoot dan knalvuurwerk voor het milieu. Knalvuurwerk veroorzaakt geluidsoverlast voor mens en dier.

Vuurwerkverbod jaarwisseling 2020-2021

Vanwege corona is het tijdens de jaarwisseling 2020-2021 verboden om vuurwerk te verkopen en af te steken. Alleen fop- en schertsvuurwerk (categorie F1 vuurwerk) mag je nog wel afsteken. Dit vuurwerk is het hele jaar te koop en mag vanaf 12 jaar worden gebruikt. Lees meer over dit besluit.

Vuurwerkvrije zones

Om vuurwerkoverlast te beperken vind je in veel gemeentes vuurwerkvrije zones. Meestal is het een zone rond ziekenhuizen en kinderboerderijen, maar het kan ook om het stadscentrum gaan. Kijk op de site van je gemeente om te zien waar in je omgeving een vuurwerkvrije zone is ingesteld. In sommige gemeentes kun je ook hulp krijgen om samen met buren zelf een vuurwerkvrije zone te creëren.

Wetgeving voor vuurwerk

Volgens het Vuurwerkbesluit gelden er regels voor goed vervoer, goede opslag en verantwoord afsteken, om de gevaren van vuurwerk zoveel mogelijk te beperken. Verder mag vuurwerk volgens het besluit geen schadelijk perchloraat of cadmium bevatten.

Sinds 2010 moet al het consumentenvuurwerk in Europa een CE-logo dragen (zie ook CE-markering). Dat laat zien dat de productie voldoet aan milieu- en veiligheidseisen.

In 2020 zijn de regels voor vuurwerk strenger geworden. Het is verboden om vuurwerk uit de categorie F3 te kopen en af te steken. Het gaat om knalvuurwerk, knalstrengen, vuurpijlen en enkelschotsbuizen (single shots). Romeinse kaarsen en babypijltjes blijven ook verboden (deze waren dat al). Je mag wel vuurwerk kopen en afsteken uit de categorie F1 (fop en schertsvuurwerk, dat is het hele jaar te koop) en de categorie F2 (siervuurwerk, alleen te koop in de dagen voor oud- en nieuw).

Vuurwerkprofessionals mogen wel vuurwerk uit de F3 categorie afsteken, net als F4-vuurwerk. Er klinkt een steeds luidere roep om vuurwerk te verbieden.

Meer informatie