Praktisch over duurzaam

Keurmerken

Een keurmerk voor duurzaamheid stelt eisen aan milieu, dierenwelzijn en/of sociale aspecten rondom mens & werk. Het plaatje helpt jou om in de winkel een duurzaam product te kiezen. Maar er zijn zo'n 300 keurmerken en bedrijfslogo's voor duurzaamheid: hoe weet je nog welke betrouwbaar zijn? Milieu Centraal wijst je de weg met de Keurmerkenwijzer!

In de Keurmerkenwijzer vind je keurmerken en bedrijfslogo’s die iets zeggen over voedingsmiddelen, maar ook over allerlei andere producten; van cosmetica tot klusmaterialen en van papier tot bloemen.

Topkeurmerken_nobackground.png

Ten aanzien van voedsel gaat de Keurmerkenwijzer een stapje verder dan voor de andere categorieën. Milieu Centraal zette in januari 2019 namelijk opnieuw alle voedselkeurmerken en -logo's met een duurzaamheidsclaim op een rij. Het resultaat: 10 voedselkeurmerken steken boven de rest uit door strenge eisen, betrouwbare controle en duidelijke informatie. Als je in de winkel op deze topkeurmerken let, ben je goed bezig!

Je vindt alle keurmerken en hun beoordeling in de Keurmerkenwijzer, beschikbaar in je browers of als app op je telefoon. Lees hier meer over hoe Milieu Centraal de keurmerken heeft beoordeeld.

Keurmerkenwijzer

Wat betekent dit keurmerk voor het milieu, dierenwelzijn en mens & werk? Zoek het op met de Keurmerkenwijzer!

Check het keurmerk

Video: wat betekenen keurmerken nou echt?

 

Keurmerken in het kort

  • 1

    Een goed keurmerk stelt duidelijke eisen die strenger zijn dan het wettelijke minimum. Heldere informatie over de eisen is gemakkelijk vindbaar en naleving van de eisen wordt goed gecontroleerd.

  • 2

    Is iets een keurmerk of bedrijfslogo? Een keurmerk is van een partij die onafhankelijk is van de productleveranciers. Iedereen die aan de eisen voldoet, kan het keurmerk aanvragen. Een andere, onafhankelijke partij voert de controle uit. Een bedrijfslogo is van leverancier(s) zelf en daarom mag niet iedereen zich aansluiten. De controle is soms onafhankelijk, maar niet altijd.

  • 3

    Je helpt mens, milieu of dierenwelzijn als je een product met een keurmerk koopt. Hoe meer mensen een product met keurmerken kopen, des te beter de omstandigheden voor milieu, dier en mens worden.

  • 4

    Zet de app op je telefoon (beschikbaar voor iOS of Android) en check keurmerken terwijl je aan het winkelen bent de keurmerken voor duurzaamheid!

  • 5

    Keurmerken hebben ook een voorbeeldfunctie: we worden in de winkel kritischer over producten zónder keurmerk. Dit stimuleert de producenten van die producten om hun producten ook duurzamer te maken.

  • 6

    Als een product geen keurmerk draagt, is het niet per se minder duurzaam; maar een keurmerk geeft meer zekerheid over hoe duurzaam het geproduceerd is.

Keurmerk, label of logo?

Niet elk plaatje of symbool op een verpakking is een keurmerk. Milieu Centraal onderscheidt keurmerken, bedrijfslogo’s, paraplulogo's en overige beeldmerken.

Keurmerk

Een keurmerk is altijd van een onafhankelijke partij. Deze partij is onafhankelijk van fabrikanten of leveranciers van de producten met het keurmerk. Iedereen die aan de eisen voldoet, kan het keurmerk op zijn product of dienst zetten. De eigenaar van het keurmerk verkoopt zelf geen producten. Voorbeeld: Beter Leven Keurmerk (3 sterren) en Fairtrade.

Bedrijfslogo

Een fabrikant of groep aanbieders kan ook zelf eisen opstellen waaraan een product of leveranciers moeten voldoen. De afbeelding die daarbij hoort, heet een bedrijfslogo. Andere fabrikanten of aanbieders kunnen dit logo niet gebruiken. Voorbeeld: Cocoa Life (van onder andere Milka, Côte d’Or en Toblerone).

Paraplulogo's

Een paraplulogo staat altijd samen met één of meer keurmerken op de verpakking, maar stelt vaak verder geen belangrijke extra eisen ten opzichte van die keurmerken. In dit geval verwijst de Keurmerkenwijzer naar het verwante keurmerk. Voorbeelden: Hema Better Life, Fair Trade Original, Bio+. Indien een paraplulogo wél belangrijke aanvullende eisen stelt, wordt het in de Keurmerkenwijzer als zelfstandig keurmerk beoordeeld.

Overige beeldmerken en claims op verpakkingen

De Keurmerkenwijzer bevat ook nog enkele informatielogo’s zoals gevarensymbolen die je tegen kunt komen op productverpakkingen, en keurmerken die bijvoorbeeld een dienst- of bedrijfsvoering beoordelen.
De Keurmerkenwijzer beoordeelt alleen beeldmerken, geen geschreven claims. Het is goed te weten dat sommige woorden door de wet beschermd zijn, bijvoorbeeld ‘scharrel’ of ‘biologisch’. In de wet staat wanneer iets scharrel of biologisch mag heten.

Betrouwbare keurmerken of logo’s herkennen

De Keurmerkenwijzer van Milieu Centraal geeft informatie over zo'n 300 keurmerken voor milieu, dierenwelzijn en/of mensenrechten en arbeidsomstandigheden (mens). Dat is geen overbodige luxe, want maar weinig mensen weten waar een keurmerk precies voor staat, en nog minder mensen weten hoe de controle geregeld is. Zelfs niet van bekende keurmerken, zoals het Europese keurmerk voor biologische producten (het groene blaadje), KOMO en Fairtrade.

Milieu Centraal geeft in de Keurmerkenwijzer een oordeel over duurzaamheid (hoe streng zijn de eisen aan milieu, dierenwelzijn en mens & werk en gaan ze verder dan wat de wet voorschrijft?) en de betrouwbaarheid van het keurmerk (controle en sancties). Dit geldt voor keurmerken van voedingsmiddelen en andere productcategorieën. Voor de voedingskeurmerken kijkt Milieu Centraal bovendien nog naar duidelijkheid over de eisen (transparantie). Ook wordt bij voeding de betrokkenheid van het beeldmerk meegewogen; dit betekent dat een keurmerk beter scoort als het beeldmerk een proces van continue verbetering heeft en de betrokken partijen betrekt bij het opstellen van het eisenpakket.

De beste controle

Een keurmerk is het meest betrouwbaar als een geaccrediteerde partij (dat is een partij die zelf ook weer gecontroleerd wordt, bijvoorbeeld door de Raad voor Accreditatie) een onafhankelijke controle uitvoert én er een duidelijk sanctiebeleid is. Ook een volledig lidmaatschap van ISEAL (een onafhankelijke organisatie die duurzaamheid wil bevorderen) met een transparant sanctiebeleid is zeer betrouwbaar.

Topkeurmerken voor voeding

Topkeurmerken_nobackground.png

Volgens Milieu Centraal zijn er 10 topkeurmerken op voeding; de koplopers onder de voedingskeurmerken. Zij stellen de hoogste eisen op het gebied van milieu, dierenwelzijn en aspecten rondom mens & werk. Dit betekent niet dat alle producten met één of meer topkeurmerken 100% duurzaam zijn. Ook bij de beste keurmerken binnen een categorie kan namelijk nog ruimte zijn voor verbetering op de beoordeelde aspecten.

Een topkeurmerk voldoet aan 3 eisen:

  • Het is streng (ambitieus): de eisen gaan veel verder dan gemiddeld (wat ‘normaal’ is in de sector).
  • Het is transparant: de eisen zijn makkelijk te vinden op de website, ze zijn duidelijk en concreet. Kortom: je weet waar het keurmerk voor staat.
  • Het is betrouwbaar: er is onafhankelijke controle, liefst door een geaccrediteerde organisatie. De controles zijn onaangekondigd en vinden regelmatig plaats. Er zijn sancties als de gebruiker van het keurmerk niet aan de eisen voldoet. Ook moet er een proces van continue verbetering opgesteld zijn.

Bekijk hier de topkeurmerken in de Keurmerkenwijzer.

Keurmerk verbetert duurzaamheid

Je helpt mee aan een duurzame samenleving als je kiest voor producten met een keurmerk voor duurzaamheid. Hoe meer mensen zo’n product kopen, hoe meer invloed het heeft en des te groter de kans dat de situatie voor milieu, dier en mens verbetert. Het marktaandeel van duurzame producten met een keurmerk wordt steeds groter. Bij voedsel is het marktaandeel ongeveer 11 procent, maar sommige etenswaren springen er bovenuit: van alle verkochte koffie en thee is 35 procent duurzaam, van eieren 41 procent, van vis 40 procent en van vlees en vleeswaren 30 procent. Van hout is zo´n 70 procent op de Nederlandse markt duurzaam, van papier en karton 47 procent.

En: voorbeeldfunctie!

Man bekijkt keurmerk

Het blijkt dat als in de schappen ook producten met een keurmerk liggen, consumenten naar alle producten kritischer gaan kijken. Zo hebben keurmerken voor biologisch voedsel en voor eerlijke handel ervoor gezorgd dat ook gangbare producten duurzamer zijn geworden.
En er zijn zogeheten tussensegmenten op de markt gekomen. Bijvoorbeeld de Beter Leven Keurmerken van de Dierenbescherming met 1 en 2 sterren. De eisen hiervoor zijn niet zo streng als de eisen voor biologische dierhouderij, maar de eisen aan dierenwelzijn zijn wel strenger dan het wettelijk minimum.

Geen keurmerk? Niet per se slechter

Een keurmerk laat zien dat een product aan bepaalde eisen voldoet, maar een product zonder keurmerk is niet per se slechter. Een fabrikant kan verschillende redenen hebben om geen keurmerk aan te vragen. Misschien vindt hij de aanvraag en de controle van het keurmerk te duur, of de eisen die het keurmerk stelt te laag. Of hij ziet geen meerwaarde van het keurmerk omdat het te onbekend is. Het ontbreken van een keurmerk wil dus niet zeggen dat het product niet duurzaam is. Het is alleen lastiger te beoordelen voor consumenten.

Keurmerk of logo dat niet in de Keurmerkenwijzer staat?

Milieu Centraal heeft alle keurmerken voor duurzaamheid op een rij gezet in de Keurmerkenwijzer. Maar keurmerken komen en gaan. Kom je in een Nederlandse winkel een keurmerk of logo tegen dat niet in de Keurmerkenwijzer staat? Stuur een e-mail met een foto van de afbeelding naar keurmerk@milieucentraal.nl. Wij zullen dan kijken of het in de Keurmerkenwijzer hoort.

Meer informatie

  • Ga naar de Keurmerkenwijzer.
  • Download de gratis app KeurmerkenWijzer, voor Android en iOS.
  • Kijk op RvA.nl van de Nederlandse Raad voor Accreditatie, voor informatie over de keurmerken die de RvA heeft erkend. Zoek wel eerst de certificerende partij op, want via die route vind je het keurmerk.
  • ISEAL is een wereldwijde organisatie die eisen stelt aan duurzaamheid. Enkele grote keurmerken zijn bij ISEAL aangesloten.
  • De Belgische site Labelinfo geeft informatie over duurzaamheidskeurmerken die ook op Nederlandse producten voorkomen. Deze site is onderdeel van Eos Wetenschap.
  • Vind je een logo of keurmerk misleidend? Je kunt een klacht indienen bij de NVWA en via de Reclame Code Commissie.
Terug naar boven

Deze site gebruikt alleen cookies om te meten, je bezoek is dus anoniem.