De naam zegt het al: de huismuis komt het vaakst voor in huis. Dit diertje leeft het liefst boven plafonds, maar komt ook voor in kelders, kruipruimtes en spouwmuren. Lees meer over de huismuis.
Muizen
Muizen knagen aan etensvoorraden, maar ook aan kabels en isolatiemateriaal. Ze kunnen ziekten overbrengen en je huis vervuilen met uitwerpselen en urine. Een paar simpele maatregelen zijn meestal voldoende om muizen in huis te voorkomen. Tref je ze toch aan, dan kun je ze vaak met milieuvriendelijke manieren weer uit huis krijgen.
Tips tegen muizenoverlast
01
Voorkom dat muizen binnenkomen. Maak spleten en kieren dicht met behulp van deze uitleg.
02
Laat geen etensresten op tafel of op het aanrecht staan tot de volgende dag. Veeg of stofzuig ook kruimels van de grond.
03
Berg voedsel op in goed afgesloten glazen, metalen of hard plastic bussen en bakken.
04
Zorg er ook voor dat prullenbakken goed afgesloten zijn. Etensresten (in verpakkingen) in de prullenbak zijn voor muizen interessant.
05
Katten kunnen muizenoverlast tegengaan, maar zijn geen garantie dat muizen jouw huis niet binnenkomen. Probeer een leenkat.
06
Schakel bij een muizenplaag een erkende knaagdierbeheerser in met een erkend IPM/KPMB-certificaat.
07
Pas op je omgeving. Dodelijke vallen zijn ook gevaarlijk voor andere dieren. Laat gif over aan professionals en plaats nooit een val buitenshuis.
Video: zo houd je muizen buiten de deur
Zijn er muizen in huis?
Soms kun je horen dat er muizen in huis zijn. Maar je kunt het ook zien aan muizenkeutels en aangevreten voedselverpakkingen. De keutels van 0,5 cm herken je aan de langwerpige, spitse vorm en de donkere kleur. Een paar muizen kunnen makkelijk een plaag worden, doordat ze zich snel voortplanten.
Muizen zorgen voor overlast
Muizen knagen door verpakkingen heen, kunnen met uitwerpselen en urine je eten vervuilen en ziektekiemen verspreiden. Draag daarom altijd handschoenen als je muizen of hun uitwerpselen aanraakt, of was je handen heel goed. Muizen kunnen namelijk via hun uitwerpselen infecties overbrengen op de mens. Als je muizen(sporen) aantreft, is het dan ook zaak ze snel weer het huis uit te jagen.
Muizen in je huurwoning?
Zie je muizen in je huurhuis? Lees dan op de pagina Tips tegen plagen en ongedierte in huis wie verantwoordelijk is voor de bestrijding van de plaag.
Last van een plaag?
Gebruik zelf geen gif en schakel een professional in tegen overlast van muizen.
Welke muis is dit?
Sommige muissoorten zijn een beschermde diersoort. Daarom is het goed om te weten welke muis er scharrelt in je huis. Ook ratten komen in huizen voor.
Bosmuizen (foto) en veldmuizen leven meestal buiten, maar verhuizen in de herfst en winter soms naar binnen. Bosmuizen zijn een beschermde diersoort die je alleen in gebouwen mag bestrijden, met gifvrije middelen. Lees meer over bosmuizen.
Spitsmuizen zijn net als de bosmuis beschermd. Uit de familie van de spitsmuis mag alleen de huisspitsmuis (zie foto) in gebouwen en op erven bestreden worden, maar niet met gif. Ze zijn herkenbaar aan de lange snuit, grotere uitwerpselen en maken schrille, hoge geluiden. Spitsmuizen zijn geen knaagdieren maar familie van de egel. Ze eten dan ook geen zaden, zoals muizen, maar insecten.
Ratten zijn flink groter dan muizen en daarom makkelijk te herkennen, maar net als bij muizen ontdek je vaak aan uitwerpselen dat ze er zijn. Ook zijn die van een rat flink groter: zo’n 2 cm lang en 0,5 cm breed, terwijl muizenkeutels gemiddeld maar een 0,5 cm lang zijn. Lees meer over ratten.
Kom je er niet uit met de bovenstaande foto's? Bekijk dan de soortzoeker van Naturalis. Ook kun je een gespecialiseerd bedrijf inschakelen om te bepalen met welke soort je te maken hebt Dat geeft ook tips over hoe om te gaan met de muizen. Hier zijn wel kosten aan verbonden. Woon je in een gemeente met een uitgebreide serviceovereenkomst met het Kenniscentrum Dierplagen (KAD), dan is een determinatie door het KAD in sommige gevallen gratis. Check of jouw gemeente een overeenkomst met KAD heeft.
Maak je huis onaantrekkelijk voor muizen
De milieuvriendelijkste én makkelijkste manier om een muizenplaag te voorkomen is je huis ontoegankelijk en onaantrekkelijk maken voor muizen.
Vier manieren om muizen buiten te houden
De milieuvriendelijkste én makkelijkste manier om een muizenplaag te voorkomen is je huis ontoegankelijk en onaantrekkelijk maken voor muizen.
Maak naden en kieren dicht met het juiste materiaal.
1/4
Naden en kieren dichten
Naden en kieren kun je pas dichtmaken als je weet waar ze zitten. Hoe kun je ze vinden en hoe maak je ze dicht?
Een gaatje van een 0,5 cm breed is al groot genoeg voor een muis om binnen te komen. Via openingen in de gevel, kelder of opstaande deuren komen de dieren je huis in. Laat ramen en deuren niet permanent openstaan, en zorg dat ze goed kunnen sluiten.
Verschillende middelen mogelijk
Om gaten te dichten kun je verschillende middelen gebruiken. Zo is er een speciale weringspasta om gaten tot 2 cm te dichten, geschikt ter preventie van een plaag. Snelcement, steenmortel of rvs-profielen en -roosters kunnen ook goed gebruikt worden. Staalwol werkt goed maar gebruik het niet rondom bekabeling. Als er bij het knagen aan de kabels kortsluiting ontstaat kan de staalwol in brand vliegen. Purschuim is in alle gevallen af te raden. Lees meer over naden en kieren dichten.
Ventilatiegaten in de gevel
Via ventilatiegaten in de gevel kan een muis ook binnenkomen. Ventilatie is belangrijk voor je huis en gezondheid. Zorg dat er voldoende lucht door de ventilatieopeningen kan stromen als je ze muisdicht maakt. Maak deze gaten dus niet dicht met weringspasta, snelcement of steenmortel. Vernieuw kapotte ventilatieroosters en plaats fijn roestvrijstaal gaas voor ventilatieopeningen. Zo kunnen er geen muizen door, maar blijf je de ventilerende werking houden.
Let op beschermde dieren
Heb je een spouwmuur? Pas dan op met gaten dichten boven de 2 meter hoogte van meer dan 7 mm breed. In de spouwmuur verblijven soms beschermde soorten zoals vleermuizen of vogels. Je mag deze dieren niet verstoren en doden volgens de Omgevingswet onderdeel natuurbescherming. Ook het verwijderen of ongeschikt maken van een verblijfplaats is verboden. Als een gat of kier boven de 2 meter hoogte zit en breder is dan 7 mm moet je eerst laten controleren of er geen beschermde dieren kunnen zitten. Dat doe je met een ecologische quickscan (of 'ecologisch onderzoek') door een specialist.
Berg voedsel goed op
Muizen komen af op voedsel. Je huis wordt een stuk minder aantrekkelijk als je etensresten goed opruimt, voorraden opbergt in afgesloten bussen en potten van glas, metaal of hard plastic.
Zuig of veeg de vloer regelmatig, zodat muizen ook daar geen kruimels vinden. Zorg ook voor een goed sluitende prullenbak, zodat muizen niet bij etensresten op afval kunnen.
Vergeet vogelvoer en ander dierenvoer niet
Berg ook vogelvoer en ander dierenvoer goed op. Voer, zoals zaden en pitten, zijn ook voor knaagdieren lekkere hapjes. Als je dierenvoer in je kelder, garage of schuur opslaat, kies dan voor knaagdierbestendige bakken. Heb je een voedertafel voor vogels in de tuin? Voer dan niet te veel, leg het voer op hoge plekken en haal het voer weg als de vogels het niet opeten. Zorg dat dierenvoer in dierverblijven moeilijk te bereiken is voor muizen en maak de verblijven regelmatig schoon.
Laat geen water of drankresten liggen
Muizen komen niet alleen af op voedsel, maar ook op water. Druppels, plasjes water of resten van dranken kunnen voor muizen een belangrijke bron van drinken in huis zijn. Zorg daarom dat er nergens vocht blijft liggen.
Een kat in huis: probeer een leenkat
Een kat die actief op muizenjacht gaat, houdt het aantal muizen beperkt. Katten jagen van nature op muizen en alleen de geur van een kat kan er al voor zorgen dat je huis een muizenplaag bespaard blijft. Een kat geeft geen garantie op een muizenvrij huis en er bestaat ook kattenoverlast. Je kunt ook eerst een tijdje de kat van buren, vrienden of familie lenen. Doe dit tot de geur van de kat overal in huis is, ongeveer een maand.
Verschillende soorten muizenvallen
Als muizen echt een plaag worden, neem dan contact op met je gemeente - in grotere gemeenten bestaat vaak een aparte dienst Plaagdierbeheersing - of plaagdierbestrijdingsbedrijf. Als het om een paar muizen gaat, kun je kiezen voor dodelijke muizenvallen. Vallen die muizen levend vangen zijn alleen een goede keuze als je ze regelmatig controleert en voorkomt dat het dier lijdt aan verhongering of uitdroging. Plaats deze vallen alleen binnenshuis of in de schuur om te voorkomen dat je andere dieren slachtoffer maakt. Bij ouderwetse houten klemmen komen muizen nogal eens vast met een pootje of staart waardoor ze langzaam en met veel stress doodgaan.
Welke val je ook gebruikt, zorg ervoor dat er niets eetbaars is te vinden voor de muizen, behalve in de vallen. Als lokaas vinden ze pindakaas, chocoladehazelnootpasta of havermout lekker. Smeerbaar lokaas zorgt ervoor dat de muis het lokaas niet snel kan pakken voordat de val werkt.
Huismiddeltjes
Er zijn geuren waar muizen niet van houden. Bijvoorbeeld pepermunt, kamille, lavendel, kruidnagel en chilipeper. Als deze geuren effect hebben, dan is dat alleen in geconcentreerde vorm, zoals etherische olie. Dit soort oliën hebben in Nederland geen toelating als bestrijdingsmiddel.
Bovendien zullen deze geuren muizen afschrikken, maar zijn ze geen garantie voor een muisvrij huis.
Chemische bestrijding
Infographic over gebruik bestrijdingsmiddelen (Klik om te zoomen)
Professionele bestrijding
Schakel bij een muizenplaag een professionele knaagdierbeheersers in. Erkende knaagdierbeheersers onderzoeken eerst samen met jou welke preventieve maatregelen zinvol zijn, zetten daarna vallen en klemmen in en gebruiken pas als laatste redmiddel gif. Erkende professionele knaagdierbeheersers zijn te vinden via KPMB. Voor het bestrijden van ratten en muizen is nog een aanvullende certificering verplicht, het bedrijfscertificaat IPM-Knaagdierbeheersing. Bedrijven met dit certificaat kun je ook vinden via KPMB. Er zijn ook bedrijven die voor 100% natuurlijke bestrijding gaan, zonder het gebruik van gifstoffen en chemische middelen.
Zelf met gif aan de slag is geen goed idee
Sinds 2023 gelden zeer strenge regels omdat gif tegen muizen grote impact heeft op de natuur. Het gevaar is dat het gif via muizen andere dieren bereikt. Dit heet doorvergiftiging, waarbij het gif in natuurlijke vijanden zoals roofvogels eindigt. Of dat het gif in de bodem terechtkomt op de plek waar de muis doodgaat. Vanwege het gevaar voor mens en milieu mag je sinds 2023 alleen nog middelen op basis van de stof alfachloralose inzetten binnenshuis tegen muizen. Dit middel mag alleen gebruikt worden in de daarvoor bestemde lokdozen.
Omdat gif zo gevaarlijk is voor de natuur en je omgeving, mag ander gif alleen worden ingezet door professionele knaagdierbeheersers. Ook zijn er knaagdierbeheersers die helemaal afzien van het gebruik van chemische middelen.
Hoe herken je toegelaten middelen?
Als je geen andere optie ziet, kies dan alleen middelen met een toelating van het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb). Koop nooit iets waar de ingrediënten niet op staan. Een toegelaten middel herken je op de verpakking aan een nummer dat begint met 'NL', 'EU' of eindigt op een 'N'. Lees meer over toegelaten middelen. Welk middel je mag gebruiken tegen een plaag kun je ook vinden op de toelatingslijst van het Ctgb.
Bestrijdingsmiddelen zijn vaak alleen toegelaten voor specifieke (plaag)dieren. Twijfel je over met welk plaagdier jij te maken hebt? Dan kun je een gespecialiseerd bedrijf inschakelen om erachter te komen. Hier zijn wel kosten aan verbonden.
Volg altijd de gebruiksaanwijzing
Dat een middel is toegelaten betekent nog niet dat het milieuvriendelijk is. Sommige stoffen zijn bij verkeerd gebruik schadelijk voor het grondwater, de bodem of voor andere dieren dan het plaagdier. Volg daarom altijd nauwkeurig de gebruiksaanwijzing van een bestrijdingsmiddel. Zo houd je de risico's voor je gezondheid en het milieu zo laag mogelijk.
Negeer vage claims
Soms zie je termen als 'plantaardig', ‘natuurlijk’ of ‘milieuvriendelijk’ op het etiket staan. Dit soort vage kreten zeggen weinig bij een bestrijdingsmiddel: gif is gif. Dat geldt ook voor 100% natuurlijke middelen. Laat je dus niet misleiden door dit soort claims, maar check altijd de kleine lettertjes op het etiket.
Klein chemisch afval
Laat na gebruik de spuitbus of andere verpakking heel en lever restanten in als klein chemisch afval.
Wat te doen met dode muizen
Dode muizen uit een val of door gif moeten zo snel mogelijk worden opgeruimd. Gebruik handschoenen om besmetting van virussen te voorkomen. Voorkom dat andere (huis)dieren en kinderen in aanraking met de dode muizen komen. Verpak dode muizen in plastic en breng ze naar de milieustraat. Eventuele resten van muizengif moet je zorgvuldig verzamelen en inleveren bij het klein chemisch afval. Was je handen telkens goed.
Veelgestelde vragen over muizen
Bron: Muizen
Meer informatie
- Tips over milieuvriendelijk bestrijden van plagen
- Advies bij gebruik van bestrijdingsmiddelen
- Het Ctgb over middelen tegen ratten en muizen
Laatst gewijzigd: 24 juni 2026
Pagina delen
Anderen keken ook naar
Ratten
Ratten zorgen steeds vaker voor overlast in Nederland. De knaagdieren verspreiden ziektes en beschadigen gebouwen. Voorkomen is makkelijk, bestrijden is moeilijk. Het is verboden om zelf gif te gebruiken om ratten te doden. Ontdek wat je wél kan doen en lees tips om risico’s voor het milieu te beperken.
Naden en kieren dicht
Door de brievenbus, langs het kruipluik of ‘gewoon’ onder de deur door: tocht kan overal vandaan komen. Het zorgt voor kou en onnodig energieverbruik. De oplossing is simpel: maak alle naden en kieren in je huis dicht, bijvoorbeeld met tochtstrips of kit. Je huis voelt warmer en je verspilt minder energie. Zorg tegelijkertijd wel voor goede ventilatie, bijvoorbeeld met roosters in de ramen. Dit is nodig voor gezonde lucht in huis.
Slim bewaren
Een Nederlander gooit jaarlijks gemiddeld ruim 25 kilo goed voedsel in de vuilnisbak. Deels gaat het om eten dat in de afvalbak belandt omdat het verkeerd is bewaard. Milieu Centraal geeft praktische tips om dit te voorkomen.
Tips tegen plagen en ongedierte in huis
Een beestje tegenkomen in je huis betekent nog niet meteen een plaag. Je voorkomt dat het erger gaat worden door op tijd in actie te komen. Heb je al een plaag in huis? Ontdek de milieuvriendelijke oplossingen.