Batterijen en het milieu
Bij verbranding van batterijen kunnen schadelijke stoffen vrijkomen. Daarom horen ze niet bij het huishoudelijk afval, maar bij het chemisch afval. Verder bevatten sommige soorten batterijen, vooral accu's en oplaadbare nikkelcadmium batterijen, zware metalen (cadmium en kwik). Deze stoffen zijn giftig en breken niet af in het milieu. Geïntegreerde batterijen in bijvoorbeeld mp3-spelers, mobiele telefoons of laptops bevatten meestal geen zware metalen meer. Snoerloos gereedschap zoals accuboren hebben vaak nog wél een nikkelcadmium batterij.
Over het algemeen zijn oplaadbare batterijen, die je tot zo'n duizend keer kunt opladen, beter voor het milieu dan eenmalige batterijen. Het gebruik van oplaadbare batterijen bespaart veel grondstoffen en energie voor productie en afvalverwerking.
Eenmalige en oplaadbare batterijen bevatten waardevolle stoffen, zoals zink, cadmium, ijzer, nikkel, mangaan, kwik, lithium en kleine hoeveelheden kobalt. Door gescheiden inzameling van oude batterijen kunnen de fabrikanten deze stoffen terugwinnen en opnieuw gebruiken.
Milieuvriendelijk kiezen
U hebt in huis verschillende mogelijkheden om de milieubelasting van batterijen te verminderen:
- U kunt overwegen of een apparaat met batterijen wel nodig is. Misschien voldoet een vergelijkbaar apparaat op netstroom, zonnecellen of handkracht wel net zo goed.
- Levert een batterij niet meer genoeg stroom voor een mp3-speler of camera, dan kan hij vaak nog wel een tijdje mee in een wekker of afstandsbediening.
- Lever oude batterijen gescheiden in (en laat ze niet lang liggen).
- Klaar met opladen? Haal de oplader uit het stopcontact. Ook stand-by verbruikt hij stroom!
- Koel bewaren (onder de 25 graden) verlengt de levensduur van batterijen en accu's.
- Gebruik waar mogelijk oplaadbare NiMH-batterijen. De nieuwste generatie houdt zijn lading langer vast.
Leeglopen
Alle type batterijen lopen heel langzaam leeg als ze niet in gebruik zijn. Bij oplaadbare batterijen gaat dat wat sneller dan bij eenmalige. In apparaten die weinig stroom vragen, geven oplaadbare batterijen dus een relatief kleiner deel van hun energie echt aan het apparaat af, de rest gaat verloren aan leegloop. Het is daarom efficiënter om voor bijvoorbeeld een klok, afstandbediening, rekenmachine of rookmelder eenmalige alkalinebatterijen te gebruiken. Of de nieuwste generatie nikkelmetaalhydride (NiMH) batterijen: die lopen veel minder snel leeg.
Gescheiden inzameling
Afgedankte batterijen en accu's zijn chemisch afval. U moet ze daarom apart inleveren, zodat de schadelijke stoffen niet in het milieu terechtkomen. Ook kunnen de fabrikanten zo waardevolle stoffen opnieuw gebruiken.
In 2007 zijn zo'n 130 miljoen batterijen ingeleverd. Tegelijkertijd verdwenen zo’n twintig miljoen batterijen in het restafval.
Bewaren
Het is handig om oude batterijen meteen in een speciaal bakje te bewaren. Dat voorkomt dat ze in het huishouden gaan rondslingeren en per ongeluk toch bij het restafval komen. Voor de recycling is ook het beter om batterijen niet te lang thuis te bewaren, maar ze tijdig in te leveren. In ieder geval voordat roestplekjes verschijnen. Het uit elkaar halen van batterijen wordt dan namelijk moeilijker.
Vergeet de batterijen niet te verwijderen uit kapotte apparaten en speelgoed. Het is niet toegestaan om batterijen vast in te bouwen, omdat de consument ze zelf met behulp van eenvoudig huishoudelijk gereedschap moet kunnen verwijderen.
Inleveren
Sommige gemeenten hebben speciale batterijbakken op de glasbak. Inleveren kan ook bij bijna alle supermarkten, winkels, scholen en recreatiebedrijven. Verder zijn er ook nog het klein chemisch afvaldepot van de gemeente en de chemokar. Zie voor inleverplaatsen www.legebatterijen.nl of de gemeente-informatie.
KCA-logo
Vanaf eind september 2008 moeten alle batterijen voorzien zijn van dit logo, omdat ze thuishoren bij het Klein Chemisch Afval. Kijk voor een uitgebreide lijst van stoffen en producten die horen in het klein chemisch afval op Welk afval waar?.
Verwerking
Stichting Batterijen (Stibat) haalt de lege batterijen naar haar centraal depot in Lelystad. Daar worden de batterijen gesorteerd. Eenmalige alkalinebatterijen gaan naar recyclingbedrijven in Frankrijk, Duitsland en Zwitserland; de oplaadbare nikkelmetaalhydride, nikkelcadmium- en lithium-ionbatterijen gaan naar België, Frankrijk, Duitsland en Zwitserland.
Eenmalige batterijen
In apparaten die weinig stroom verbruiken, zoals een wekker, een klok, de afstandbediening en rekenmachines, zijn éénmalige alkalinebatterijen geschikt, net als lithiumijzerdisulfide-batterijen of de nieuwste generatie oplaadbare NiMH-batterijen. Voor horloges, gehoorapparaten en piepers met knoopcelbatterijen zijn batterijen met zilveroxide zonder kwik, lithiummangaanoxide en zinkluchtbatterijen.
De verschillende typen batterijen kunt u herkennen aan de volgende opschriften:
- Alkalinebatterijen hebben een cilindrische vorm, zoals het AA- en AAA-type. Op de verpakking van de batterijen en op de batterijen zelf staat een indicatie van het type.
- Bij de kleine knoopcellen staat het batterijtype aangegeven op de verpakking en op de batterij zelf.
- Nikkelcadmium-batterijen zijn er in een cilindrische vorm (als AA-batterij) of rechthoekige vorm (9V). Op de verpakking en op de batterij zelf staat een indicatie van het type batterij ('NiCd'). Verder staat er een KCA-logo op de batterij, omdat er cadmium in zit.
- Nikkelmetaalhydride-batterijen zijn meestal cilindrisch, zoals het AA-type. De batterijen zijn er ook in rechthoekige vorm, voor onder andere mobiele telefoons en laptops. Op de verpakking van de batterijen en op de batterijen zelf staat een indicatie van het type batterij, meestal 'NiMH'.
- Lithium-ion(Li-ion) en lithiumpolymeer(Li-po)batterijen zijn er in cilindrische en rechthoekige vorm. In laptops zitten soms pakketten cilindrische batterijen. Op de batterij staat of het een Li-ion of LiPo-batterij is.
Oplaadbare batterijen
Er zijn verschillende soorten oplaadbare batterijen: nikkelcadmium batterijen (NiCd), nikkelmetaalhydride-batterijen (NiMH) en lithium-ion (Li-ion) en lithiumpolymeerbatterijen (Li-Po). De beste keus is de oplaadbare nikkelmetaalhydride (NiMH) batterij. Deze bevat geen cadmium en is daarom beter voor het milieu. Hij gaat bovendien lang mee. Ook is het handig dat deze batterij niet helemaal leeg hoeft te zijn om hem weer op te kunnen laden. De nieuwste generatie van deze batterijen loopt bovendien minder snel leeg.
U kunt oplaadbare batterijen tot 1000 keer opnieuw opladen met netstroom. Dat bespaart grondstoffen en een flinke afvalberg aan batterijen. Daarom hebben oplaadbare batterijen de voorkeur voor apparaten zoals laptops, mp3-spelers, fietslampjes en digitale camera's.
Snelle laders
Verschillende batterijen vergen verschillende soorten opladers. Er zijn er drie: langzame laders, snelladers en supersnelladers. Een langzame lader laadt nikkelmetaalhydride (NiMH) en nikkel-cadmiumbatterijen (NiCd) batterijen op in 12 tot 16 uur. Snelladers kunnen dat in 1 tot 4 uur bij NiMH-batterijen. Supersnelladers hebben minder dan een half uur nodig.
Apparaten met een geïntegreerde batterij of accu, zoals een mp3-speler, laptop of mobiele telefoon, hebben meestal een eigen oplader, die in enkele uren klaar is. Zo opladen is energiezuiniger dan de batterijen opladen met een losse oplader.
Vanwege het risico op overladen is het beter om nikkelcadmium batterijen (NiCd) niet in een snellader te stoppen. Verder zou herhaaldelijk supersnel laden niet goed zijn voor de prestatie en levensduur van deze batterij. Een gewone snellader is het beste voor de houdbaarheid.
Er zijn ook handopladers en opladers met zonnecellen. Ook zij krijgen de batterijen of accu's vol, maar ze doen er lang over. Deze opladers zijn wel geschikt als de batterij op is en u nog net even langer stroom nodig heeft.
Besparen door opladen
Het rendement van de gemiddelde oplader ligt op twintig procent. Dat betekent dat er vijf keer zoveel stroom voor het laden nodig is als er aan stroom uit de batterij wordt gehaald. Oplaadbare batterijen zijn duurder om aan te schaffen dan eenmalige batterijen. Deze meerprijs verdient u gemiddeld na zes keer opladen terug.
Hoe vaker u de oplaadbare batterijen gebruikt, hoe goedkoper ze in gebruik zijn. Als u oplaadbare batterijen vijftig keer oplaadt kost het gebruik van deze batterijen u 26 euro per kilowattuur. Dat is gemiddeld bijna negen keer zo goedkoop als het gebruik van eenmalige batterijen. Als u vier batterijen nodig heeft, die u tien keer per jaar gebruikt, bespaart u zo’n 27 euro per jaar door voor oplaadbare in plaats van eenmalige batterijen te kiezen. In deze voorbeelden zijn de kosten van de oplader niet meegerekend. Ter vergelijking: netstroom kost € 0,24 per kilowattuur.
Welke batterij voor mij?
|
Apparaat met losse batterij |
Meest milieuvriendelijke keuze |
|
Afstandsbediening |
Alkaline of lithiumijzerdisulfide-batterijen (eenmalig), of de nieuwste generatie NiMH batterijen |
|
Mp3-speler |
Oplaadbare NiMH-batterijen |
|
Digitale camera of filmcamera |
Oplaadbare NiMH- of lithium-ionbatterijen |
|
Fietsverlichting |
Oplaadbare NiMH-batterijen |
|
Gehoorapparaat |
Zinklucht (knoopcel) |
|
Horloge |
Zilveroxide zonder kwik (knoopcel) of lithiummangaanoxide (knoopcel) |
|
Klok |
Alkaline of lithiumijzerdisulfide-batterijen (eenmalig), of de nieuwste generatie NiMH-batterijen |
|
Draadloze muis |
Alkaline of lithiumijzerdisulfide-batterijen (eenmalig), of de nieuwste generatie NiMH-batterijen |
|
Pieper |
Zinklucht (knoopcel) |
|
Radio/cd-speler draagbaar |
Oplaadbare NiMH-batterijen |
|
Rekenmachine |
Alkaline of lithiumijzerdisulfide-batterijen of zilveroxide zonder kwik (knoopcel) of lithiummangaanoxide (knoopcel) |
|
Rookmelder |
Alkaline of lithiumijzerdisulfide-batterijen (eenmalig), of de nieuwste generatie NiMH-batterijen |
|
Scheerapparaat |
Oplaadbare NiMH-batterijen |
|
Speelgoed |
Oplaadbare NiMH-batterijen |
|
Wekker |
Alkaline of lithiumijzerdisulfide-batterijen (eenmalig), of de nieuwste generatie NiMH-batterijen |
|
Zaklamp voor noodgevallen |
Alkaline of lithiumijzerdisulfide-batterijen (eenmalig), of de nieuwste generatie NiMH-batterijen |
|
Zaklamp voor intensief gebruik |
Oplaadbare NiMH-batterijen |
|
Apparaat met ingebouwde accu of batterij |
Meest milieuvriendelijke keuze |
|
Agenda (PDA) |
Oplaadbare lithium-ion-, of lithiumpolymeer batterijen |
|
Elektrische tandenborstel |
Oplaadbare NiMH-batterijen |
|
Gereedschap |
Oplaadbare NiMH-batterijen |
|
Mp3-speler |
Oplaadbare NiMH, lithium-ion-, of lithiumpolymeer batterijen |
|
Mobiele telefoon |
Oplaadbare lithium-ion-, lithiumpolymeer of NiMH-batterijen |
|
Notebook, laptop |
Oplaadbare lithium-ion-, lithiumpolymeer of NiMH-batterijen |
|
Scheerapparaat |
Oplaadbare lithium-ion-, lithiumpolymeer of NiMH-batterijen |
|
Huistelefoon |
Oplaadbare lithium-ion-, lithiumpolymeer of NiMH-batterijen |
Tips voor opladen
- Koop een extra setje oplaadbare batterijen, zodat u onderweg nooit zonder reservebatterijen zit.
- Hebt u een reserve (oplaadbare) lithiumbatterij, bijvoorbeeld voor uw laptop? Bewaar die dan bij veertig of vijftig procent van zijn capaciteit. Zo gaat die langer mee.
- Maak nikkelcadmium batterijen helemaal leeg voordat u ze opnieuw oplaadt, vanwege het 'geheugeneffect': als de batterij opnieuw laadt voordat hij helemaal leeg is, kan die niet meer voor honderd procent opladen. Speciale laders maken de batterijen vóór het opladen eerst zelf helemaal leeg .
- Nikkelmetaalhydride (NiMH) batterijen en oplaadbare lithium-ion batterijen kennen dit geheugeneffect niet. Ze hoeven dus niet helemaal leeg te zijn, om ze weer te kunnen laden - ze gaan dan ook langer mee, maar worden wel geleidelijk minder krachtig en 'lui', zodat ze op den duur voor sommige toepassingen ongeschikt worden.
- Laad nieuwe nikkelcadmiumbatterijen, en batterijen die meer dan een half jaar niet gebruikt zijn, 24 uur op.
- Laad eenmalige batterijen nooit op! Er is een risico van lekken of zelfs ontploffen.
Regels en standpunten
Overheid
De overheid heeft een minimumpercentage vastgesteld voor inzameling van batterijen. In 2012 moet 25 procent worden ingeleverd, in 2016 moet dat aandeel 45 procent zijn. In 2006 lag het percentage gerecyclede batterijen in Nederland op 36.
Het is niet bij te houden of en wanneer elke verkochte batterij of accu weer retour komt voor hergebruik. Daarom is een methode uitgedacht om toch het percentage te kunnen inschatten. Die berekening is opgenomen in de Nederlandse regelgeving.
Het percentage ingezamelde batterijen is gedefinieerd als: het gewicht van de afgedankte batterijen (en accu’s) in een bepaald jaar, gedeeld door het gemiddelde gewicht van de jaarverkoop van batterijen (en accu’s) over dat jaar en de twee voorafgaande jaren; maal honderd.
Milieubeweging
De milieubeweging pleit voor een statiegeldregeling. Het is de enige manier om te bereiken dat het percentage gescheiden ingezamelde batterijen zo hoog mogelijk wordt. Verder adviseert de milieubeweging om, waar mogelijk, geen batterijen te gebruiken, maar alternatieven zoals netstroom of zonnecellen.
Stichting Batterijen
Stichting Batterijen (Stibat) verzorgt namens de fabrikanten en importeurs de inzameling, sortering en verwerking van afgedankte batterijen. Men verwacht dat goede voorlichting aan consumenten en een groot aantal inleverpunten een voldoende percentage ingeleverde batterijen zullen opleveren.
Meer informatie
Naar boven