Alles over energie en milieu in het dagelijks leven

Warmtepomp combi en hybridewarmtepomp

Warmtepompen zorgen op een milieuvriendelijke manier voor verwarming en warm water. Ze zijn een duurzaam alternatief voor een combiketel op gas. De overheid geeft subsidie op het kopen van een warmtepomp en heeft de belasting op elektriciteit verlaagd.

warmtepomp 282x212.jpg

Warmtepompen halen warmte uit de lucht, bodem of het grondwater. Met een soort koelkastmotor wordt deze warmte opgewaardeerd tot een bruikbare temperatuur. Met weinig stroom krijg je veel warmte. En als die stroom van de zon of de wind komt, is je verwarming heel duurzaam. In Nederland (2016) hebben zo’n 150.000 huizen een warmtepomp, en dit aantal groeit.

Sommige warmtepompen zijn volledig elektrisch, andere hebben er een hr-ketel op gas bij, die bijspringt voor verwarming op extra koude dagen en voor (extra) warm water. Zo’n hybride warmtepomp is goedkoper en kun je ook combineren met je huidige cv-ketel.

Een warmtepompboiler zorgt alleen voor warm water.

Tips warmtepompen

  • 1

    Is je huidige combiketel al wat ouder? Zoek dan nu alvast uit of je over kunt stappen op een (hybride) warmtepomp. Je kunt dan snel een beslissing nemen als je ketel ineens kapot gaat.

  • 2

    Een warmtepomp is het zuinigst in combinatie met goede isolatie. Zorg dus dat je huis goed geïsoleerd is voordat je een warmtepomp koopt.

  • 3

    Vanaf 2016 is er een landelijke subsidie voor aanschaf van een warmtepomp. Het bedrag is afhankelijk van de soort warmtepomp.

  • 4

    Een warmtepomp werkt het best in combinatie met vloerverwarming of een ander lage temperatuursysteem (bijvoorbeeld wandverwarming).

  • 5

    Heb je geen vloerverwarming, en ook geen plannen hiervoor? Gebruik van bestaande radiatoren is ook mogelijk, als de capaciteit voldoende is. Of vervang één of meer radiatoren door een speciale lage temperatuur radiator.

Mijn ervaring met de warmtepomp

ervaringen_met_energie-230x180.png

'Duurzaamheid begint bij jezelf. Daarom heb ik gekozen voor een warmtepomp in combinatie met zonnepanelen. Mijn woning is nu bijna energieneutraal!'
Lees meer ervaringen!

Kosten en besparing warmtepomp

Milieu Centraal geeft een overzicht van de kosten van verschillende warmtepompen. Een nauwkeurige berekening van de besparingen heeft Milieu Centraal nog niet. Dat komt omdat veel afhangt van de situatie. 

Warmtepompen gaan minstens zo lang mee als een cv-ketel (15 jaar) en hebben minder onderhoud nodig.

Hybride warmtepomp

In de tabel zie je de kosten en subsidie voor een hybride warmtepomp.

beweeg de tabel van links naar rechts

Hybride warmtepomp Prijs* Subsidie
exclusief cv-ketel € 2.500 tot € 4.500 € 1.000 tot € 1.500
inclusief cv-ketel € 3.600 tot € 5.500 € 1.000 tot € 1.500

* De prijs is inclusief BTW en installatie, exclusief subsidie.

Besparing energiekosten

De besparing op de energierekening is ongeveer 300 euro per jaar. Daarbij is uitgegaan van een gemiddelde woning met een gasverbruik van 1200 m3 per jaar voor verwarming. Verbruik je meer gas, dan is je besparing hoger. In de berekening is meegenomen dat je elektriciteitsverbruik toeneemt.

Besparing CO2

In een hybride systeem neemt de warmtepomp het grootste deel van de verwarming voor zijn rekening, de combiketel springt maar af en toe bij. Je gaat dus voor een groot deel ‘van het gas af’. Je uitstoot van CO2 daalt flink, ook als je rekening houdt met de CO2 die het opwekken van grijze stroom met zich mee brengt. Heb je stroom van de zon of de wind, dan bespaar je natuurlijk nog meer op je CO2-uitstoot.

Volledige warmtepomp

De prijs van een volledig elektrische warmtepomp hangt af van de warmtebron (lucht of bodem) en van hoeveel warmte je nodig hebt.

beweeg de tabel van links naar rechts

Volledige warmtepomp Prijs* Subsidie
Bron lucht € 6.500 tot € 14.500 € 2.150 tot € 3.400
Bron bodem € 12.000 tot € 21.000 € 2.800 tot € 4.000

* De prijs is inclusief BTW en installatie, exclusief subsidie.

Extra kosten lagetemperatuurverwarming (LTV)

De prijzen in de tabel zijn exclusief LTV (lage temperatuur verwarming). Als je een deel van de radiatoren vervangt door LTV convectoren, zijn de extra kosten 2.500 euro.

Nieuwbouw of renovatie hele wijk: kosten vaak lager

Bij nieuwbouw en vergaande renovatie van een hele wijk zijn de kosten lager. Dat komt doordat in het ontwerp van de woningen al rekening wordt gehouden met het gebruik van een warmtepomp. Ook kan er vaak een gemeenschappelijke bron in de bodem gebruikt worden.

CO2-uitstoot volledige warmtepomp

Elektrische warmtepompen voor huishoudens gebruiken wel elektriciteit. Maar de totale hoeveelheid energie die een warmtepomp gebruikt, is veel lager dan die van een gasgestookte hr-ketel. Daardoor is de CO2-uitstoot van een warmtepomp slechts de helft van die van verwarming op gas. Een combiwarmtepomp die grijze stroom gebruikt, veroorzaakt jaarlijks zo'n 1.200 tot 1.600 kilogram CO2-uitstoot. Ter vergelijking: een gemiddeld huishouden met verwarming en warm water op gas stoot jaarlijks 2.800 kg CO2 uit. Een warmtepomp op stroom van wind of zon is natuurlijk nog duurzamer.

Extra voordeel: energiezuinig koelen

In goed geïsoleerde (energieneutrale) woningen kan het 's zomers flink warm worden, zelfs met goede zonwering. Een warmtepomp kan op een energiezuinige manier koelen.

Voorwaarde is dat je een warmtepompsysteem hebt met bodem of water als bron én lagetemperatuurverwarming. De meeste van deze systemen kunnen ook koelen. In de zomer pompt de installatie dan gekoeld water door de LTV. Dit is een energiezuinige manier van koeling, want alleen het rondpompen van het koele water kost een beetje elektriciteit. Sommige warmtepompen koelen als een airco, maar dit kost (veel) meer energie.

Zo werkt een warmtepomp

De werking van een warmtepomp wordt wel vergeleken met die van een koelkast. Een koelkast koelt doordat hij warmte verzamelt uit de lucht in de koelkast, en die warmte afgeeft aan de lucht buiten de koelkast. Een warmtepomp verzamelt warmte buitenshuis (uit buitenlucht, de bodem of het grondwater) en geeft die binnen in huis af. Daarvoor hoeft de lucht of de bodem niet warmer te zijn dan de temperatuur in huis: een warmtepomp kan ook warmte uit de lucht (of bodem) halen als het buiten koud is.

De warmte wordt in huis afgegeven door gewone radiatoren of door lagetemperatuur-radiatoren (dat zijn radiatoren die met een lagere temperatuur verwarmen), vloer- of wandverwarming.

Soorten warmtepompen

Er zijn verschillende soorten warmtepompen. De verschillen zitten hierin:

  • de warmtebron (lucht, bodem of water)
  • wat ze leveren (alleen verwarming of ook warm water).
  • of ze volledig elektrisch zijn of gecombineerd met een hr-ketel op gas.

Bronnen van warmte: lucht, bodem, water

Er zijn verschillende bronnen: buitenlucht, ventilatielucht, bodem, grondwater, oppervlaktewater.

Bestaande huizen: meestal buitenlucht

Bij nieuwbouw wordt de bodem vaak als bron gebruikt. Bij bestaande woningen is het echter lastig een bron onder de tuin aan te leggen. Daarom wordt in bestaande huizen vaak gekozen voor de buitenlucht als bron, met een warmtewisselaar op het dak of in de tuin (die ziet eruit als een airco).

Grondwater is meestal alleen een bron in grotere projecten (bijvoorbeeld een hele woonwijk). De warmtepomp pompt grondwater omhoog, haalt de warmte eruit en leidt het afgekoelde grondwater in een andere put weer terug.

Verwarming en / of warm water

De standaard warmtepomp zorgt alleen voor verwarming. Een warmtepompboiler zorgt alleen voor warm water. Een combiwarmtepomp doet beide.

Volledig elektrisch of hybride

Een hybride warmtepomp gebruikt de buitenlucht of ventilatielucht als warmtebron. De gasketel gaat aan bij piekgebruik (als er veel warm water nodig is en de buitentemperatuur te laag is voor efficiënte verwarming met de warmtepomp).

Een volledig elektrische warmtepomp is ontworpen om piekmomenten te voorkomen en gebruikt een elektrische naverwarmer in hoogst noodzakelijke gevallen (elektrisch naverwarmen kost veel energie).

Energielabel

Warmtepompen die vanaf 26 september 2015 op de markt zijn gekomen, hebben een energielabel. Daarop kun je in één oogopslag zien wat het zuinigste model is.

Warmtepompen zijn geschikt om over een lange periode heel constant te verwarmen. Het systeem zorgt dag en nacht voor een gelijkmatige warmte in de hele woning. 

Stappenplan warmtepomp aanleggen

  • Raadpleeg specialist

    Laat je vooraf informeren: raadpleeg een specialist of adviseur in duurzame energie voor advies over de mogelijkheden om een warmtepomp en lage temperatuurverwarming in jouw woning aan te leggen.

  • Check vergunning

    Onderzoek of je een vergunning nodig hebt. Voor een luchtwarmtewisselaar aan de buitenzijde van je woning heb je meestal een vergunning nodig (bij een lucht-water-warmtepomp of hybride warmtepomp). Wil je de bodem of het grondwater als bron gebruiken? Vraag dan bij de installateur en gemeente na of dat mag en welke regels gelden.

  • Check of je zwaardere elektriciteitsaansluiting nodig hebt

    Vraag aan de installateur of je een zwaardere elektriciteitsaansluiting nodig hebt (400 Volt, 3 fasen). Voor de meeste hybride warmtepompen (2-5 kW) is dit niet nodig, voor volledig elektrische warmtepompen vaak wel. Een zwaardere aansluiting is ruim 600 euro per jaar duurder dan een standaardaansluiting. Vraag je netbeheerder wat de aansluitkosten en jaarlijkse vastrechtkosten van de zwaardere aansluiting zijn en wat je huidige kosten zijn, zodat je het verschil kunt uitrekenen.

  • Vraag offerte

    Neem contact op met installateurs, en fabrikanten of importeurs van warmtepompen, voor een offerte gebaseerd op jouw eisen en wensen.

  • Kies 1 partij voor ontwerp en plaatsing

    Laat het complete systeem (bron, warmtepomp, afgifte, regeling en ventilatie) door één partij ontwerpen en uitvoeren. En vraag een duidelijke, Nederlandstalige handleiding met beschrijving van de systeemeigenschappen, waaronder de broneigenschappen.

  • Voorkom geluidsoverlast

    Een warmtepomp maakt geluid. Daarom is het slim om hem buiten in een speciale ‘kast’ tegen de gevel te plaatsen of binnen in een afgesloten ruimte. Neem ook andere maatregelen tegen geluidsoverlast, zoals flexibele slangaansluitingen.

  • Kies voldoende capaciteit voor pomp en radiatoren of vloerverwarming

    Warmtepompen zijn niet geschikt om in korte tijd veel warmte te leveren, wel om over een lange periode heel constant te verwarmen. Het systeem zorgt dag en nacht voor een gelijkmatige warmte in de hele woning. Is de capaciteit van de pomp te klein, of van de radiatoren of vloerverwarming, dan springt een extra verwarmingselement bij. Die werkt zoals een elektrische boiler en is helemaal niet energiezuinig.

    Voor de hybride warmtepomp geldt dit veel minder. Bijverwarming op gas met dit systeem heeft een hoog rendement (van een hr-combiketel); dat is minder onzuinig dan elektrische bijverwarming.

  • Neem aparte elektriciteitsmeter

    Laat de warmtepomp aansluiten op een aparte elektriciteitsmeter, en houd bij of de warmtepomp niet meer stroom verbruikt dan vooraf is berekend. Mocht de elektrische bijverwarming vaak aan gaan, dan valt dit snel op en kun je de installateur de oorzaak laten opsporen en om maatregelen vragen.

  • Regel meteen onderhoud

    Sluit een onderhoudscontract af met de installateur, liefst iemand die heeft deelgenomen aan de zogeheten erkenningsregeling voor warmtepompinstallateurs, SEI.

  • Vraag naar garantie

    Laat de installateur bij oplevering controleren of alle systemen goed werken en vraag naar garanties.

Vind een betrouwbare installateur

Er zijn veel bedrijven die warmtepompen installeren. Maar hoe vind je zonder moeite een betrouwbare en vakbekwame installateur bij jou in de buurt? Daarvoor bestaat het handige overzicht www.vindinstallateurduurzameenergie.nl. Je kunt er eenvoudig zoeken op jouw woonplaats en het type installatie. Als je vervolgens op 'Kaart' klikt, zie je meteen waar de dichtstbijzijnde aanbieder zit. De geregistreerde bedrijven werken ook op het gebied van energieadvies, zonneboilers en zonnepanelen.

Ook op deze websites kun je aanbieders van warmtepompen zoeken:

Over energetisch rendement en COP

Het netto energetisch rendement van huidige elektrische warmtepompen ligt op 160 tot 200 procent voor verwarming, en 80 tot 140 procent voor warm water. Dat is hoger dan het rendement van een gasgestookte hr-107 ketel (107 procent voor verwarming en 75% voor warm water). Hierbij is het elektriciteitsgebruik voor de warmtepomp meegewogen. Hieronder volgt een toelichting van bruto en netto energetisch rendement.

Bruto rendement warmtepomp

De COP (Coëfficiënt Of Performance) geeft het rendement van de warmtepomp zelf: de verhouding tussen de hoeveelheid warmte die de warmtepomp afgeeft, en de hoeveelheid energie die de installatie nodig heeft. Bij een COP van 1 geeft de warmtepomp evenveel warmte af als die aan energie opmaakt. Elektrische warmtepompen voor verwarming hebben een COP tussen 4 en 5: het rendement ligt dus tussen 400 en 500 procent. De COP voor warmwater is lager (2 tot 3,5) omdat een hogere temperatuur vereist is (58 graden). Het rendement daarvoor is dus 200 tot 350 procent.

Netto rendement inclusief elektriciteitsverbruik

Warmtepompen gebruiken echter elektriciteit (onder meer voor de pomp) en dat heeft maar een rendement van 40 procent. Bij de productie van elektriciteit gaat 60 procent van de energie verloren in restwarmte. Dat verlaagt het totale rendement van warmtepompen. Elektrische warmtepompen voor verwarming met een COP vanaf 2,7 overstijgen echter al het rendement van gasgestookte hr-ketels (107 procent). Immers: 2,7 maal 40 procent (rendement elektriciteitsproductie) is 108 procent. Een COP van 4 tot 5, komt uit op 160 tot 200 procent. Een COP van 2 tot 2,5 op 100 tot 140 procent.

Meer informatie

Behalve landelijke subsidie zijn er ook lokale subsidieregelingen. Kijk voor een overzicht op Energiesubsidiewijzer.nl.

 

Terug naar boven