Jouw energierekening uitgelegd

Halverwege 2021 zijn de energieprijzen flink gaan stijgen. Na corona was er in de wereld meer vraag naar energie. En de spanningen met Rusland, een grote leverancier van gas, liepen op. In februari 2022 viel Rusland Oekraïne binnen. Toen zijn de energieprijzen enorm gestegen, tot wel 4 of 5 keer hoger dan begin 2021. Sinds 2023 zijn ze weer gedaald, maar nog steeds hoger dan voor 2021.

Besparen op je energierekening? Kijk eerst of je energie kan besparen: de goedkoopste en duurzaamste energie is de energie die je niet gebruikt!

Verschillende soorten energiecontracten

Hoeveel je betaalt, is afhankelijk van wat voor soort energiecontract je hebt. Er zijn verschillende varianten:

01
Je hebt een variabel contract waarbij de tarieven steeds veranderen: op 1 januari en 1 juli, per kwartaal, of zelfs maandelijks (39 procent van de huishoudens heeft zo'n variabel contract – stand december 2025). Wat je betaalt, hangt af van je verbruik, de energieleverancier, maar vooral ook van de hoogte van de energieprijzen. Voor gas betaal je gemiddeld 1,35 euro per m3 en voor stroom 0,27 per euro (stand 1 januari 2026).
02
Je hebt een doorlopend contract afgesloten met vaste energieprijzen voor 1 of meer jaren. 54% van de huishoudens heeft zo’n contract (stand december 2025). Wat je betaalt, hangt af van je verbruik, de energieleverancier, maar vooral ook van de hoogte van de energieprijzen op het moment waarop het contract in is gegaan.
03
Je hebt een volledig nieuw contract afgesloten bij een energiebedrijf, of moet dat gaan doen. Je bent bijvoorbeeld starter op de woningmarkt of jouw energiebedrijf is failliet gegaan waardoor je moest overstappen. (Naar schatting geldt dit voor een paar procent van de huishoudens). Je krijgt dan een ‘Modelcontract’ met variabele tarieven. Wat je betaalt, hangt af van je verbruik, de energieleverancier, maar vooral ook van de hoogte van de energieprijzen.
04
Je hebt een contract met dynamische energietarieven. 7% van de huishoudens heeft zo’n contract (stand december 2025). Jouw tarieven voor gas verschillen per dag en voor elektriciteit per uur of kwartier, omdat ze de spotmarkt voor energie volgen.

Wil jij minder gas verbruiken? Bekijk onze tips om gas te besparen: van makkelijk en snel tot meer ingrijpend.

Wil jij ook minder stroom verbruiken? Met deze tips om stroom te besparen lukt het je!

Wat staat er op je energierekening?

Op je energierekening vind je de volgende kosten:

Variabele kosten

Dit is wat je betaalt voor de kilowatturen (kWh) stroom en kubieke meters (m3) gas die je verbruikt. Deze kosten worden ook wel variabele kosten of leveringskosten genoemd. Op de energierekening zie je ze staan onder het kopje levering of verbruik. Het bedrag (tarief) voor een kilowattuur stroom en kubieke meter gas verschilt per energiebedrijf en per soort contract (variabel, vast, dynamisch). Bij een vast contract speelt ook de ingangsdatum een grote rol. Alle bedragen hieronder zijn inclusief btw.

Stroomprijs per kWh

Het tarief van een kWh stroom is gemiddeld 0,27 euro per kWh (stand januari 2026). Dit is het leveringstarief inclusief energiebelasting en btw. Daarvan is 15,5 cent de marktprijs van de energieleverancier (inclusief 21 procent btw) en 11,2 cent is wat de energieleverancier aan jou doorberekent voor energiebelasting (inclusief 21 procent btw).

In de praktijk loopt je jaarafrekening niet van 1 januari tot en met 31 december. Je ziet dan meerdere elektriciteitsprijzen op de jaarafrekening staan. Ook kan er nog verschil zijn tussen normaaltarief en daltarief, afhankelijk van jouw contract. Bij variabele contracten varieert de stroomprijs per maand, kwartaal of half jaar en voor iedere periode worden de energiekosten berekend. Bij dynamische contracten varieert de prijs per uur.

Gasprijs per m3

Het tarief van een m3 gas is gemiddeld 1,35 euro per m3 (stand januari 2026). Dit is het leveringstarief inclusief energiebelasting en btw. Daarvan is 62 cent de marktprijs van de energieleverancier (inclusief 21 procent btw) en 73 cent is wat de energieleverancier aan jou doorberekent voor energiebelasting (inclusief 21 procent btw).

In de praktijk loopt je jaarafrekening niet van 1 januari tot en met 31 december. Je ziet dan meerdere gasprijzen op de jaarafrekening staan. Bij variabele contracten varieert de gasprijs per maand, kwartaal of half jaar en voor iedere periode worden de energiekosten berekend. Bij dynamische contracten varieert de gasprijs per dag.

Marktprijs

De marktprijs is de prijs die het energiebedrijf voor 1 m3 gas en 1 kWh stroom rekent. Het energiebedrijf mag deze prijs zelf bepalen: de prijs verschilt dus per energiebedrijf. Het wordt ook wel 'kale prijs' of het ‘kale leveringstarief’ genoemd. Daar komt voor het leveringstarief van je energiecontract de energiebelasting nog bovenop en 21 procent btw.

Energiebelasting

De overheid heft belasting op stroom en gas. Daardoor wordt energie duurder. De overheid hoopt dat je daardoor zuiniger met energie omgaat. De overheid bepaalt hoe hoog de belasting is, het energiebedrijf heeft hier geen invloed op. Over de energiebelasting betaal je 21 procent btw.

De opslag duurzame energie (ODE) is onderdeel geworden van de energiebelasting. Het geld van de ODE wordt gebruikt om de productie van duurzame energie te stimuleren. Vanaf 1 januari 2023 is de ODE onderdeel van de energiebelasting en wordt het niet meer apart vermeld voor je verbruikskosten vanaf 1 januari 2023.

De overheid stelt de belastingen vast, daar heeft jouw energiebedrijf dus geen invloed op. De overheid past de belastingen aan op 1 januari en soms ook op 1 juli.

Vaste kosten energiebedrijf

Jouw energiebedrijf rekent vaste kosten voor het leveren van gas en stroom. Dit heet vastrecht of vaste leveringskosten. Hiervan betalen ze bijvoorbeeld hun bedrijfskosten en administratie. Het energiebedrijf mag deze vaste kosten zelf bepalen. Gemiddeld betaal je 92 euro voor gas en 109 euro voor stroom, bij elkaar is dat 201 euro. Maar de verschillen zijn groot: bij de goedkoopste aanbieder betaal je bij elkaar zo’n 75 euro, bij de duurste meer dan 200 euro.

Netbeheerkosten

Op de energierekening staan ook netbeheerkosten. Dit zijn de kosten voor je aansluiting, de meter en het transport van energie. Gemiddeld betaal je in 2026 746 euro aan netbeheerkosten (477 euro voor elektriciteit en 269 euro voor gas, inclusief 21 procent btw). Op deze kosten heb je geen invloed: de netbeheerder in jouw regio stelt deze kosten vast.

Netbeheerkosten worden ook wel netwerkkosten of capaciteitstarief genoemd. De kosten zijn opgebouwd uit: vastrecht net, capaciteitstarief, periodieke aansluitvergoeding en meterhuur. Deze verschillen per netbeheerder. De netbeheerder kun je niet zelf kiezen: de regio waar je woont, bepaalt welke netbeheerder je hebt. De netbeheerders passen de kosten voor het netbeheer jaarlijks aan op 1 januari.

Zwaardere netaansluiting? Ander bedrag

Heb je een zwaardere netaansluiting dan 3x25A? Vanaf 3x35A zijn de netbeheerkosten veel hoger door een hoger capaciteitstarief, afhankelijk van jouw netbeheerder. Deze kosten staan op jouw jaarafrekening.

Hoog of laag gasverbruik? Ander bedrag

Gebruik je minder dan 500 m3 gas per jaar? Dan betaal je een lager bedrag aan netbeheerkosten voor gas. Gebruik je 4.000 m3 of meer, dan betaal je juist meer. De netbeheerder bekijkt wel of je langere tijd meer of minder gas gebruikt. Als je een keer een jaar wat meer of minder gebruikt, past de netbeheerder het bedrag dus niet meteen aan (ook niet als dit komt door een koude of warme winter).

Vermindering energiebelasting

De vermindering energiebelasting (of: teruggaaf energiebelasting) is een vast bedrag dat ieder huishouden met een elektriciteitsaansluiting terugkrijgt van de belastingdienst. Het bedrag is onafhankelijk van hoeveel energie je verbruikt. Op de energierekening wordt het meestal afgetrokken van de variabele leveringskosten voor stroom (het verbruik). Als je heel weinig stroom en gas verbruikt, krijg je meer energiebelasting terug dan je betaalt.

Het bedrag dat je in 2026 terugkrijgt, is 628,96 euro (inclusief 21 procent btw).

Waarom krijg je een vast bedrag terug? De overheid ziet een deel van het energieverbruik als basisbehoefte: je kunt niet zonder. Over dat deel betaal je daarom geen belasting.

Correctiefactor gas

Op je energierekening staat ook nog de Correctiefactor gas. Dit is een correctie die het energiebedrijf toepast omdat niet al het gas dezelfde ‘calorische waarde’ heeft (en dus niet dezelfde hoeveelheid warmte levert). Het energiebedrijf weet welke gasmix jij krijgt en past daarop de correctiefactor toe. Bij slimme meters wordt ook een temperatuurcorrectie toegepast: door warmte zet gas uit en neemt de calorische waarde af.

Variabel, vast of dynamisch contract

Je kan de leveringstarieven voor een kubieke meter (m3) gas en een kWh stroom voor een half jaar, 1 jaar of meer jaren vastzetten. Je kunt ook kiezen voor variabele tarieven.

Bij een contract met vaste tarieven heb je zekerheid dat de variabele en vaste leveringstarieven van het energiebedrijf tijdens die periode gelijk blijven. De belastingen en netbeheerkosten wijzigen ieder jaar, per 1 januari.

Bij een variabel tarief kan het energiebedrijf de variabele en vaste leveringstarieven regelmatig aanpassen. Bijvoorbeeld elk kwartaal of half jaar. De prijs kan dan omhoog of omlaag gaan. Bij een contract met dynamisch tarief wijzigen de variabele leveringstarieven voor gas per dag en voor elektriciteit zelfs per uur. Deze prijzen volgen namelijk de spotmarkt voor energie. De energiebelasting en BTW komen daar nog bovenop, net als bij contracten met vaste of variabele tarieven.

De overheid stelt de belastingen vast, daar heeft jouw energiebedrijf dus geen invloed op. De overheid past de belastingen meestal aan op 1 januari. De netbeheerders passen de kosten voor het netbeheer jaarlijks aan op 1 januari.

Tips om energie te besparen

01
Slim verwarmen kost bijna niets en je kunt er honderden euro's mee besparen. Doe bijvoorbeeld deuren in huis dicht en verwarm alleen de kamers waar je bent. Bekijk alle bespaartips voor verwarming.
02
24% van je gasverbruik is voor warm water. Met korter douchen en een waterbesparende douchekop installeren, kan je veel besparen. Bekijk meer tips om warm water te besparen.
03
Doordat gas duurder is geworden, levert het nóg meer op om de isolatie van je huis te verbeteren. Veel huizen hebben nog geen spouwmuurisolatie en vloerisolatie. Kijk op Isoleren en besparen hoeveel je in jouw huis kunt besparen.
04
Probeer je stroomverbruik te verminderen. Check eens hoeveel stroom je apparaten verbruiken: kies voor een zuinige koelkast of wasdroger, draai overal ledlampen in en doe grote stroomslurpers de deur uit.
05
Wil je weten of jij meer of minder energie verbruikt dan gemiddeld? Doe de check op Vergelijk je energieverbruik.

Je kunt veel besparen op je energierekening door je huis te isoleren.

Is jouw huis al (redelijk) goed geïsoleerd? Met een warmtepomp kun je nóg meer energie besparen.

Heb jij al een energieverbruiksmanager?

Makkelijk energie besparen Van dag tot dag zien hoeveel gas of stroom je verbruikt? Een energieverbruiksmanager is een slimme display of app waarin je je energieverbruik kunt aflezen. Dat maakt energie besparen een stuk makkelijker. Alles over energieverbruiksmanagers

Overstappen naar een ander energiecontract

Je kan overstappen naar een ander energiecontract bij jouw huidige of een andere energieleverancier. De meest groene keuze is groene stroom opgewekt met zon of wind in Nederland. Of het voordelig is om over te stappen naar een ander energiecontract, hangt af van jouw huidige energiecontract:

01
Heb je nu een variabel energiecontract? Als je meer zekerheid wilt, kun je kiezen voor een contract met een vast leveringstarief per kWh en per m3 gas en een looptijd van 1, 2 of 3 jaar. Dan weet je tot en met het einde van de looptijd precies wat je leveringstarief voor stroom en gas is. Je profiteert niet van prijsdalingen, maar je zal dus ook geen last hebben van prijsverhogingen. Wel kan de energiebelasting tussentijds wijzigen en de vaste kosten van de netbeheerder. Dit berekent het energiebedrijf aan jou door. Toch heb je tot aan het einde van je looptijd meer zekerheid dan bij een variabel contract.

Let op: ga je van een variabel contract over op een vast contract? Dan heb je een opzegtermijn, meestal een maand, en hoef je geen boete te betalen.
02
Heb je nu een vast energiecontract met prijzen die veel hoger zijn dan de gemiddelde energieprijs nu? Dan kan het voor jou slim zijn om dit jaar over te stappen op een vast of variabel energiecontract met lagere prijzen. Er is echter geen zekerheid over de prijsontwikkeling.

Gaat jouw nieuwe contract in vóórdat je vaste contract afloopt? Dan betaal je een opzegvergoeding. Je hebt dan namelijk het contract verbroken. Hoe langer het contract nog loopt, hoe hoger de opzegvergoeding is. Deze opzegvergoeding verschilt per contract en wanneer je het contract verbreekt. Controleer vooraf bij je energieleverancier hoe hoog die vergoeding zal zijn.
03
Heb je nu een vast of variabel contract en heb je veel inzicht in je eigen verbruik? Dan kan het voordelig zijn om over te stappen op een energiecontract met dynamische tarieven. Dit geeft maximale onzekerheid over wat je gaat betalen aan energiekosten, omdat de gasprijzen wisselen per dag en stroomprijzen zelfs per uur. Je hebt slechts een dag van tevoren inzicht hebt in de prijzen van de volgende dag. Dit is alleen gunstig als je inzicht hebt in je gasverbruik per dag en elektriciteitsverbruik per uur en het verbruik kan sturen. Bijvoorbeeld door je elektrische auto op te laden als de elektriciteitsprijs laag is.

Tip: let goed op of de energieleverancier dynamische energieprijzen toont inclusief energiebelasting en BTW of alleen de ‘kale’ leveringstarieven.

Let op: als je zonnepanelen hebt, lever je vaak terug als de elektriciteitsprijs laag is of zelfs negatief. Het kan dus voorkomen dat het beter is de zonnepanelen uit te zetten.

Energiebedrijven vergelijken

Het kan voor je kosten de moeite waard zijn om energiemaatschappijen te vergelijken. Maar staar je niet blind op het tarief per kWh of kubieke meter en ook niet op de vaste kosten. Het ene energiebedrijf rekent hogere vaste kosten, en wat lagere kosten per kWh stroom en kubieke meter gas. Het andere energiebedrijf doet het andersom: lagere vaste kosten en wat hogere kosten voor gas en stroom. De verschillen tussen energiebedrijven zijn wat betreft vaste kosten groot: bij de goedkoopste aanbieder betaal je voor de vaste kosten bij elkaar zo’n 70 euro, bij de duurste meer dan 200 euro per jaar. Als je weinig energie gebruikt, is het soms slimmer om voor lagere vaste kosten te kiezen. En let op: sommige energiebedrijven adverteren met de lage ‘kale prijs’ (variabel leveringstarief) per kWh stroom en kubieke meter gas. Daar komt dan altijd de energiebelasting en BTW nog bij.

Tip: vul jouw situatie in op 2 of 3 vergelijkingssites en kijk welke aanbieder er als beste uitkomt. Op alle sites kun je aangeven dat je voor groene stroom kiest. De meest groene keuze is groene stroom opgewekt met wind en zon in Nederland.

Doe mee met de Verwarmingstest

Hoe goed is jouw huis al geïsoleerd? Wil jij weten of jouw huis al klaar is voor een warmtepomp? Zet je cv-ketel deze winter op 50 graden en ontdek: blijft het warm in huis, of wordt het bibberen? Meer weten en meedoen

Vragen over de energierekening

Waaruit bestaat de energierekening?

De energierekening bestaat uit:

een deel vaste kosten voor je energiebedrijf
een deel variabele kosten voor het leveren van stroom, gas en/of warmte
een deel vaste netbeheerkosten
energiebelasting en btwe
en een deel vermindering energiebelasting.

De vaste kosten worden vastgesteld door het energiebedrijf. Dit zijn kosten voor het contract met jouw energiebedrijf en de administratie. Dit heet vastrecht of vaste leveringskosten. De verschillen per energiebedrijf zijn groot.

De kosten voor stroom, gas en warmte worden berekend op basis van je verbruik (in kWh of m3) en het tarief van jouw energiebedrijf. Het energiebedrijf stelt zelf dit variabele leveringstarief vast. Je kunt hierop besparen door te isoleren, slimmer te verwarmen en zuinige apparaten te gebruiken.

De netbeheerkosten zijn de kosten voor je aansluiting, de meter en het transport van energie. Netbeheerkosten worden ook wel netwerkkosten of capaciteitstarief genoemd. De netbeheerder kun je niet zelf kiezen: de regio waar je woont, bepaalt welke netbeheerder je hebt.

De energiebelasting en btw worden vastgesteld door de overheid en door het energiebedrijf doorberekend aan de klant.

De vermindering energiebelasting is een vast bedrag dat ieder huishouden terugkrijgt van de overheid. Het energiebedrijf verrekent dit met de kosten op de energierekening.

Wat is het verschil tussen een variabel en vast contract en wat is de beste keuze?

Je kunt het tarief voor een kubieke meter (m3) gas en een kilowattuur (kWh) stroom voor 1 of meer jaren vastzetten (vast contract). Maar je kunt ook kiezen voor een variabel tarief (variabel contract). Bij een variabel contract kan het energiebedrijf de prijs elke maand, kwartaal of half jaar verhogen of verlagen. Het is moeilijk om vooraf te bepalen welk contract voordeliger is, omdat je niet weet of de prijs gaat dalen of stijgen. Als de prijs stijgt, is een vast contract voordeliger. Als de prijs daalt, is een variabel contract juist gunstig. Lees meer over de verschillende contracten.

Goed om te weten: als je een vast contract voor de einddatum opzegt, betaal je een opzegvergoeding. De regels daarvoor veranderen vanaf 1 juni 2023. In het kort komt het erop neer dat de vergoeding afhankelijk wordt van het verlies dat het energiebedrijf lijdt doordat je eerder opzegt. Tip: vraag voordat je opzegt aan je energiebedrijf hoe hoog de vergoeding wordt. Meer over de opzegvergoeding weten? Kijk op Consuwijzer.

Hoe kan je besparen op jouw energierekening?

Is je energierekening flink gestegen en wil je weten waar je op kunt besparen? Kijk dan hoe je je gas- en stroomverbruik omlaag kan brengen. Het kan al flink schelen als je de verwarming uitzet in kamers waar je niet bent en de deuren in huis dicht houdt. Of om apparaten bewuster te gebruiken: zet bijvoorbeeld de vaatwasser om de dag aan en hang de was op een rek te drogen. Bekijk alle Snelle bespaartips.

Kijk ook of je de isolatie van je huis kan verbeteren. Met goede isolatie hou je de kou buiten en de warmte binnen. Dat scheelt flink in je gasverbruik. Op Alles over isoleren lees je hoeveel je met goede isolatie kan besparen. Je kan ook kijken of je huis geschikt is voor een warmtepomp: daarmee bespaar je op gas. En met zonnepanelen wek je je eigen stroom op.

Hulp bij energie besparen

Wil jij energie besparen, maar weet je niet waar je moet beginnen? Of wil je persoonlijk advies? Neem dan contact op met een vrijwillige energiehulp, met het energieloket in jouw gemeente, of met een professioneel energie-adviseur. Ontdek hoe je in contact komt met iemand die jou kan helpen. Meer weten

Als je de energierekening niet kunt betalen

Door de hoge energieprijzen hebben veel mensen moeite om de energierekening te betalen. Als je in deze situatie zit, kun je bij de volgende instanties terecht:

Je energiemaatschappij

De gemeente

Het Noodfonds Energie

Heb jij een inkomen op of net boven het sociaal minimum, of een laag middeninkomen? Dan kwam je in aanmerking voor steun van het Noodfonds Energie. Hierbij wordt gekeken naar de hoogte van je energierekening ten opzichte van je inkomen. Het Noodfonds Energie gaat deze winter (2025/2026) niet open.

Huishoudens in energiearmoede kunnen wel via hun gemeente ondersteund worden in het verlagen van hun energierekening. Wij adviseren je om de website van je gemeente goed in de gaten te houden voor het laatste nieuws en eventuele updates hierover.

Energierekening uitgelegd

Gas besparen

Verschillende soorten energiecontracten