Het versterkte broeikaseffect zorgt over de hele wereld voor klimaatverandering. Om dit tegen te gaan, neemt de overheid maatregelen voor energiebesparing. Het streven is zes procent minder CO2-uitstoot in 2010, ten opzichte van 1990. Dat komt voor huishoudens neer op minstens drie megaton (drie miljard kilogram) CO2 besparen per jaar.
Die besparing is haalbaar als huishoudens zuiniger en bewuster omgaan met gas, elektriciteit en motorbrandstoffen. Milieu Centraal heeft de trends voor energieverbruik in Nederland verzameld, en berekend hoeveel CO2-uitstoot er valt te besparen als elk huishouden energiebesparende maatregelen neemt.
Nederlandse uitstoot CO2
CO2-equivalenten
Per jaar blazen Nederlandse bedrijven en huishoudens samen 206 megaton (206 miljard kilogram) CO2 de lucht in. Daarnaast zijn er andere gassen die bijdragen aan het broeikaseffect, zoals methaan (CH4) en lachgas (N2O). Het broeikaseffect van die gassen kun je omrekenen naar CO2-equivalenten; dat is praktisch om te kunnen optellen of vergelijken. Vrijwel de gehele Nederlandse uitstoot bestaat uit CO2; een heel klein gedeelte bestaat uit andere broeikasgassen.
Waar in het vervolg van deze tekst CO2 staat vermeld, gaat het om CO2-equivalenten.
220 megaton per jaar
Jaarlijks komt in Nederland 220 megaton CO2 vrij in de atmosfeer. Twintig tot 25 procent van de totale uitstoot komt door huishoudens. Door verbruik van gas, elektriciteit en motorbrandstoffen komt er totaal 51 megaton CO2 vrij.
|
Toepassing |
Jaarlijkse CO2-uitstoot huishoudens |
|
Gasverbruik (verwarming, warm water, koken) |
20 megaton (= 20 miljard kilogram) |
|
Elektriciteitsverbruik (diverse apparaten) |
13 megaton |
|
Motorbrandstoffen (auto) |
18 megaton |
|
Totaal |
51 megaton |
Trends: energieverbruik in de tijd
Het kopen van een zuinige wasmachine of vaatwasser is heel gebruikelijk. En bij de nieuwbouw van woningen is isoleren verplicht. Toch neemt het energieverbruik in huishoudens toe. Dat komt omdat het aantal apparaten per huishouden is gestegen; daarnaast gebruiken we de apparatuur intensiever. Het groeiend aantal eenpersoonshuishoudens draagt ook bij aan het stijgende gemiddelde energieverbruik per huishouden.
Desondanks is de gemiddelde CO2-uitstoot per huishouden in de afgelopen twintig jaar licht gedaald. Het elektriciteitsverbruik nam wel toe (en daarmee de hoeveelheid CO2 die vrijkomt bij elektriciteitsproductie). Maar we hebben minder gas nodig om huizen te verwarmen - dat verklaart de daling in CO2. Zonder besparingen, zoals isolatie en cv-apparaten met hoog rendement, waren we nog veel verder van huis geweest.
Elektriciteit
Het gemiddeld elektriciteitsgebruik per huishouden is sinds 1990 blijven stijgen. Tussen 1990 en 2007 steeg het aantal kWh dat een huishouden jaarlijks gebruikt met 24 procent. (In 1997 veranderde de rekenmethode voor het verbruik; daardoor geeft de grafiek voor dit jaar een lager verbruik aan.)
De stijging komt doordat het aantal elektrische apparaten in huis is toegenomen. Vooral apparaten zoals wasdrogers, vaatwassers en computers namen toe in gebruik, en kosten relatief veel energie. Daarnaast is het aantal eenpersoonshuishoudens sterk toegenomen; het energieverbruik per persoon van een eenpersoonshuishouden ligt ongeveer eenderde hoger dan dat van een tweepersoonshuishouden.
Ook een oorzaak voor het gestegen gemiddelde elektriciteitsverbruik, is de stijging van het aantal huishoudens waarin beide partners (voltijds of deeltijds) werken. Deze huishoudens bezitten meer tijdsbesparende apparaten dan gemiddeld, zoals een wasdroger en een vaatwasser.
Aardgas
Het gemiddelde aardgasverbruik (per huishouden met gasaansluiting) daalde tussen 1990 en 2007 met ongeveer dertig procent (van 2250 naar 1560 m3). Die daling is vrijwel geheel te danken aan de afname van het gasverbruik voor woningverwarming. De opkomst van de hr-ketel, en de betere isolatie van woningen hebben gezorgd voor die afname.
Het gasverbruik voor het verwarmen van water is gestegen. Uit comfortoverwegingen gebruiken huishoudens meer warm water. Het gasverbruik voor koken is de afgelopen vijftien jaar min of meer constant gebleven.
Motorbrandstoffen
De CO2-uitstoot (per huishouden) door vervoer steeg tussen 1990 en 2007 met 32 procent. Motoren werden weliswaar zuiniger, maar het effect daarvan is teniet gedaan doordat voertuigen en motoren zelf zwaarder zijn geworden. Bovendien groeide het gemiddeld aantal auto's en het aantal gereden kilometers per huishouden.
Kansen voor besparing
De overheid heeft met andere landen afgesproken om in 2010 zes procent minder CO2 uit te stoten dan in 1990. Dat betekent: zuiniger omgaan met energie. Voor huishoudens betekent een afname van zes procent een vermindering van de uitstoot van CO2 met minstens drie megaton (drie miljard kilogram) per jaar.
Dat lijkt heel veel. Maar als alle huishoudens in Nederland hun gloeilampen en halogeenlampen vervangen door spaarlampen, dan zijn we al op de helft. En als alle huishoudens alle beschikbare energiebesparende technieken gebruiken, dan halen we de doelstelling vier keer. Dat betekent: iedereen woont in een goed geïsoleerd huis, heeft een hoogrendementsketel, gebruikt zuinige apparaten en spaarlampen, en rijdt in een auto met energielabel A of B.
Wat nu als...
De tabel laat zien hoeveel CO2-uitstoot Nederland zou besparen als de genoemde maatregel zou worden toegepast in alle huishoudens die dat nu nog niet doen. Die maatregelen bij elkaar, en opgeteld voor alle huishoudens, levert jaarlijks een besparing op van ruim twaalf miljard kilogram CO2.
|
Maatregel |
Besparing CO2 (in kg) |
|
Auto met energielabel B ipv C of D |
2.830.000.000 |
|
Spaarlampen |
1.660.000.000 |
|
Zuinige koelkast en diepvriezer |
1.805.000.000 |
|
Dubbel glas |
1.495.000.000 |
|
Gevelisolatie |
1.340.000.000 |
|
Dakisolatie |
925.000.000 |
|
Hoog Rendementsketel |
625.000.000 |
|
Vloerisolatie |
605.000.000 |
|
Zuinige wasdroger |
433.000.000 |
|
Zuinige vaatwasser |
190.000.000 |
|
Zuinige wasmachine |
180.000.000 |
|
Totaal |
12.088.000.000 |
Meer specifieke trends
Energiezuinige wasmachines en vaatwassers (energielabel A) zijn ingeburgerd. De populariteit van wasdrogers, koelkasten, auto’s en cv-ketels met zuinigere energielabels stijgt, maar is nog steeds niet groot. Het marktaandeel van de allerzuinigste typen wasdrogers en koelkasten is erg klein (respectievelijk 3,5 en 2,5 procent). Bij auto’s is dit elf procent. Ook de verkoop van energiezuinige lampen is nog relatief laag. In nieuwbouw is isolatie verplicht, maar veel oudere woningen zijn nog lang niet optimaal geïsoleerd.
Meer informatie over de trends in (het marktaandeel van) de besparingsopties vindt u bij de specifieke onderwerpen:
Naar boven