Stappenplan aardgasvrij wonen

Kind Windmolentje (6)
Advies op maat Check je isolatie Wat zit er aan isolatie in je dak, vloer, ramen en buitenmuren? Check en ontdek het met handige tips, foto's en video's.
Nederland wil in 2050 aardgasvrij zijn. Dat gaat niet in één keer: de meeste huizen zijn waarschijnlijk pas na 2030 aan de beurt. Gebruik de tijd die je hebt goed en ga isoleren waar je kan. Begin met plekken zonder isolatie die makkelijk te isoleren zijn. En benut iedere verbouwing en onderhoud aan je huis om de isolatie te verbeteren. Het vervangen van de cv-ketel is pas de laatste stap. Het stappenplan aardgasvrij van Milieu Centraal helpt je om slimme keuzes te maken.
Stappenplan Isolatie

Stap voor stap gaan we onze woningen steeds duurzamer verwarmen. Dat betekent dat we geen aardgas meer gebruiken, maar hernieuwbare energie. Maar vooral dat we verwarmen met veel minder gas of stroom dan we eerst deden. Aardgasvrij wonen begint dus met goede isolatie. Maar zorg ook voor betere ventilatie met minder tocht en laat alvast slim leidingen of stroomdraden trekken. Milieu Centraal laat in een helder overzicht zien hoe je in 6 stappen van het gas af gaat.

Video stappenplan aardgasvrij

Stap 1. Check de isolatie

Hoe staat het met de isolatie van jouw huis? Grote kans dat je dit niet precies weet, dat is helemaal niet raar. Maar als je niet weet hoe goed jouw huis geïsoleerd is, weet je ook niet wat je moet doen om de isolatie te verbeteren.

Daarom is stap 1: leer je huis kennen en check de isolatie in je dak, buitenmuren en de vloer van de begane grond (kruipruimte), en het soort glas in de ramen. In onze online Isolatie Zelfscan vind je tips, foto's en filmpjes van hoe je het kan checken. Is jouw huis in 2000 of later gebouwd? Dan is het al goed geïsoleerd en kun je meteen door naar stap 3.

Hand en rolmaatje waarmee omvang vloerisolatie gemeten kan worden. Check je vloerisolatie.

Goed, slecht of matig?

Heb je alles gecheckt en gemeten? In de tabel hieronder zie je of de isolatie goed, matig of slecht is.

Isolatiemateriaal in dak, vloer, muren Ramen Isolatiewaarde
0 - 3 cm (Rc minder dan 1) Enkel glas Geen / slecht
5 - 7 cm (Rc 1,0 tot 1,7) Gewoon dubbel glas (geen HR++) Matig
8 - 12 cm (Rc 2,2 tot 2,9) HR++ glas Redelijk
13 cm of meer (Rc 3,5 of meer) Triple glas Goed

Uitleg

Rc is de isolatiewaarde. De dikte van het materiaal is een makkelijke manier om te checken hoe goed de isolatiewaarde is. Maar bij sommige materialen kun je met een dunnere laag toe voor een hoge Rc-waarde. Daarom vermelden we ook de Rc-waarde.

Stap 2. Verbeter de isolatie

Man isoleert vloer. Zelf je vloer isoleren.

In een bestaand huis heb je ten minste de volgende isolatie nodig om je huis aardgasvrij te maken:

  • Spouwmuurisolatie
  • Goede of zeer goede vloerisolatie
  • Goede of zeer goede dakisolatie
  • HR++ glas in de ramen van woonruimtes en slaapkamers

Met deze isolatie heb je een stuk minder energie nodig om je huis te verwarmen. Bovendien kun je jouw huis dan dan warm krijgen met verwarmingswater van zo’n 50 graden: dat is nodig om een warmtepomp te kunnen gebruiken.

Advies voor jouw situatie

Kan de isolatie in jouw huis beter? En wat is een goed moment om dat aan te pakken? Bekijk de adviezen.

Stap 3. Check en verbeter de ventilatie

Vrouw zet ventiel deurraam open. Mechanische ventilatie.

Verse lucht in huis is belangrijk voor je gezondheid, maar kost ook energie. De verse lucht moet immers worden opgewarmd. Gelukkig zijn er slimme manieren om je huis goed, energiezuinig en met minder tocht te ventileren. Bijvoorbeeld met winddruk-geregelde roosters of een ventilatie-unit in de woonkamer die precies genoeg verse lucht binnenlaat (vraaggestuurd) en de binnenkomende lucht alvast voorverwarmt. Je vind alle mogelijkheden op Slim en energiezuinig ventileren.

Slim ventileren = minder koude tocht

Slim ventileren is niet alleen nodig voor voldoende verse lucht, maar ook voor een prettig en comfortabel huis. Lucht die binnenkomt via naden en kieren, of door gewone roosters of open raampjes, zorgt voor koude tocht. In een aardgasvrij huis dat je met lagere temperatuur verwarmt (bijvoorbeeld met een warmtepomp), voelt dat al snel onprettig aan. Je krijgt de koude lucht daar bijna niet opgewarmd. Met slimme ventilatie heb je geen last van kou en tocht in huis.

Stap 4. Check de radiatoren

1 Convectieradiator

Ga je de cv-ketel op aardgas vervangen door duurzame verwarming (bijvoorbeeld een warmtepomp), of krijg je straks een warmtenet op lage temperatuur? Dan moet je weten of je radiatoren 'groot genoeg' zijn voor lagere temperaturen. Als ze te klein zijn, kunnen ze niet voldoende warmte afgeven en moet je wat dingen aanpassen: bestaande radiatoren vervangen door grotere/dikkere, één of meer radiatoren bijplaatsen of vloerverwarming aanleggen. Op Lage temperatuur verwarming (ltv) lees je wat je allemaal kunt doen.

01

Heb je inmiddels je isolatie op orde? Zet in een koude winterperiode de temperatuur van je cv-ketel een tijdje op 50 graden en voel of je woning (snel genoeg) lekker warm wordt.

02

Laat je een aanbouw plaatsen? Dit is een kans om vloerverwarming aan te leggen.

03

Ga je de vloer(bedekking) vervangen? Ook dit is een kans voor vloerverwarming.

Doe de test Klaar voor 50 graden? Is jouw huis klaar voor een warmtepomp? Doe mee met de 50-gradentest en ontdek het zelf. Doe mee

Stap 5. Ga elektrisch koken

Moeder met kind op de heup aan het koken op inductiekookplaat.

Elektrisch koken is één van de laatste stappen. Met koken verbruik je niet zo veel energie, zo’n 2 tot 3 procent van je jaarlijkse gasverbruik. Voor het klimaat maakt het niet veel uit als je nu nog wat langer met je gasfornuis doet.

Nieuwe keuken: meteen elektrisch

Het ligt anders als je een nieuwe keuken neemt. Kies meteen voor elektrisch koken op inductie, of laat in elk geval in de meterkast een aparte groep en een leiding naar de keuken aanleggen voor als je later een inductie kookplaat neemt.

Lees meer op Inductie kookplaat.

Stap 6. Vervang je cv-ketel

3 Volledige Warmtepomp

Op een gegeven moment is je huis goed geïsoleerd en ook verder klaar voor aardgasvrij wonen. Welke opties zijn er dan? Dat hangt af van het warmteplan voor jouw wijk.

Warmtenet

Met een warmtenet heb je geen warmtepomp nodig. En je hoeft waarschijnlijk ook jouw radiatoren niet aan te passen (behalve als het warmtenet werkt met een lage temperatuur). Informeer hoe jouw huis warm water voor de douche en keuken krijgt. Lees meer over warmtenetten.

Een zonneboiler of douche met warmteterugwinning kan voor jouw huis een goede aanvulling zijn.

Groen gas

In een klein aantal wijken komt er misschien groen gas (bijvoorbeeld gas uit biomassa), in combinatie met een hybride warmtepomp. Zo verwarm je je huis voornamelijk elektrisch, met het gebruik van groen gas als het koud is.

Warmtepomp

Sommige wijken krijgen een collectieve warmtepomp: dat is een grote warmtepomp voor meerdere huizen. Is dat in jouw wijk niet het geval, dan heb je een eigen volledig elektrische warmtepomp nodig. Die kan je combineren met een zonneboiler voor warm water en infraroodpanelen voor bijverwarming. Pas zo nodig je radiatoren aan (zie stap 4).

Hybride warmtepomp: tussenstap

Wil je alvast minder gas gaan gebruiken? Dan kun je ook een hybride warmtepomp nemen naast je cv-ketel. Je maakt dan alvast kennis met verwarmen op lage temperatuur. Check of jouw huis al geschikt is voor een hybride warmtepomp.

De meeste wijken zullen tot zeker 2030 op het gasnet zijn aangesloten. Als je nu (2018) een hybride warmtepomp neemt, heb je er nog 12 jaar profijt van. En als jouw wijk straks groen gas krijgt, nog langer. Maar vraag voor de zekerheid bij jouw gemeente wat de plannen voor jouw wijk zijn.

Zonnepanelen kunnen altijd

Zonnepanelen Man

Zonnepanelen kun je op elk moment plaatsen, los van dit stappenplan.

  • Is je budget beperkt en moet je kiezen wat je als eerste doet? Ga dan eerst isoleren en wacht nog met zonnepanelen. Meestal bespaar je met isoleren meer CO2 dan met zonnepanelen (ook al geven zonnepanelen ook veel klimaatwinst). En met isolatie breng je meteen je energierekening omlaag.
  • Is je dak binnenkort toe aan nieuwe dakpannen of nieuwe dakbedekking? Dan kun je ook beter wachten met zonnepanelen en ze plaatsen als je het dak renoveert (denk dan natuurlijk ook aan zeer goede dakisolatie).

Behoefte aan advies?

Heb je behoefte aan advies over aardgasvrij wonen? Stel je vraag aan het Energieloket in jouw gemeente, of schakel een energieadviseur in.