Warmtepomp: duurzaam elektrisch verwarmen

Buitenunit van een warmtepomp tegen de muur van het huis. Op het terras erachter zitten mensen.

Een warmtepomp in jouw huis?

Handige keuzehulp Ontdek welke warmtepomp bij de isolatie van jouw woning past: een hybride of volledig elektrische. En ook welk type bij jouw huis past: bijvoorbeeld een warmtepomp met buitenunit of bodembron, of een monoblock waarbij alles in één apparaat zit.
Met een warmtepomp verwarm je je huis zonder aardgas. Hiermee wordt je woning een stuk duurzamer. En als je nú een warmtepomp aanschaft, kun je subsidie krijgen. Ontdek waarom een warmtepomp zo klimaatvriendelijk is, hoe hij werkt en welke tips er zijn voor het geluid. En met onze keuzehulp check je snel welke warmtepomp geschikt is voor jouw huis.
Wist je dat... ... er voor bijna elk huis wel een geschikte warmtepomp is?

Wat is een warmtepomp?

Een warmtepomp vervangt je cv-ketel, of werkt met de cv-ketel samen. Dat laatste noemen we een hybride warmtepomp. Je verwarmt je huis en - als de warmtepomp je cv-ketel vervangt - ook het water voor de douche en keuken. Een warmtepomp werkt op elektriciteit en gebruikt warmte uit de lucht of bodem. Hierdoor is een warmtepomp energiezuinig. Met een warmtepomp heb je minder gas nodig of kun je helemaal van het gas af. Dat is goed voor het klimaat, en het betekent ook dat je geld gaat besparen op je energierekening.

In de toekomst moeten alle huishoudens van Nederland van het aardgas af zijn. Bereid je hier alvast op voor en ga meteen informatie verzamelen over een warmtepomp. Wacht niet te lang, want je kunt nu subsidie krijgen voor een warmtepomp. Dat maakt het nog aantrekkelijker om er nu een te nemen!

Welke warmtepomp past bij mijn woning?

Er zijn veel verschillende soorten warmtepompen. Het belangrijkste onderscheid is dat tussen een volledig elektrische warmtepomp (all electric) en een hybride warmtepomp. Een volledig elektrische warmtepomp zorgt niet alleen voor verwarming van je huis, maar ook voor het warme water in de keuken en badkamer. Je cv-ketel kan de deur uit. Hij is geschikt als je huis redelijk tot goed geïsoleerd is. Een hybride warmtepomp werkt samen met je cv-ketel. Lees hier meer over de verschillen.

Foto's: hoe ziet een warmtepomp eruit?

Hoe werkt een warmtepomp?

Je kunt de werking van een warmtepomp vergelijken met een koelkast. Een koelkast koelt doordat hij warmte verzamelt uit de lucht in de koelkast, en die afgeeft aan de lucht buiten de koelkast. Een warmtepomp verzamelt warmte uit de buitenlucht, bodem of het grondwater, verhoogt de temperatuur met behulp van wat elektriciteit en geeft die warmte binnen in huis af. Hierdoor kan een warmtepomp met 1 kilowattuur aan stroom 3 tot 5 kilowattuur aan warmte maken. Vergelijk dit eens met een elektrisch kacheltje, inductie cv-ketel of elektrische vloerverwarming: die maken van 1 kilowattuur stroom 1 kilowattuur warmte.

De techniek van de warmtepomp is niet nieuw: het bestaat al lang! Wil je weten hoe het werkt? De video legt het in ongeveer 4 minuten uit.

Afbeelding met links een warmtepomp en rechts een hr-ketel. Bij de warmtepomp staat 500%, bij de hr-ketel 93%
Wist je dat Een warmtepomp haalt warmte uit de lucht of bodem en kan zo met 1 kilowattuur stroom 3 tot 5 kilowattuur aan warmte maken.

Warmtepomp: geen of minder gas

De warmtepomp gebruikt de warmte die in de buitenlucht of bodem zit. Om die warmte bruikbaar te maken is stroom nodig. Je zult dus merken dat je stroomverbruik toeneemt. Daar staat tegenover dat je geen gas gebruikt (of bij een hybride warmtepomp: 60 procent minder gas voor verwarming). En een warmtepomp gebruikt de stroom heel efficiënt: van 1 kWh stroom maakt een warmtepomp 3 tot 5 kWh warmte.

Alles bij elkaar gaat jouw CO2-uitstoot daardoor omlaag. Vergeleken met een hr-ketel op gas daalt jouw CO2-uitstoot door verwarming en warm water met 30 tot 65 procent. En als in de toekomst alle stroom duurzaam wordt opgewekt, wordt de CO2-uitstoot van de warmtepomp nog lager.

Milieuwinst van een warmtepomp

Een warmtepomp bespaart tijdens het gebruik veel energie en zorgt voor veel minder CO2-uitstoot dan een gasgestookte cv-ketel. Maar net als een cv-ketel heeft een warmtepomp ook milieu-impact. Nog niet alle elektriciteit is volledig groen en er zijn grondstoffen nodig om de warmtepomp te maken, bijvoorbeeld metaal, plastic, elektronica en koudemiddel. En ook de productie en het vervoer kost energie.

Hoevéél klimaatvriendelijker een warmtepomp uiteindelijk is dan een cv-ketel, hangt af van hoe je hem gebruikt, maar ook van het koudemiddel dat erin zit en hoe duurzaam de stroom is die je gebruikt. Maar zelfs bij een koudemiddel met een sterk broeikaseffect en grijze stroom is een warmtepomp beter voor het klimaat dan een cv-ketel. En de klimaatwinst is nog groter als je kiest voor een warmtepomp met een natuurlijk koudemiddel en voor groene stroom.

Het is wel belangrijk dat de milieu-impact van apparaten zo klein mogelijk is. Dat kan door materialen te hergebruiken of recyclen, en te zorgen dat apparaten langer meegaan.

Een warmtepomp is voor het klimaat altijd beter dan een cv-ketel.

Hoe zit het met het koudemiddel?

Een warmtepomp gebruikt een koudemiddel om te kunnen werken. Daarvoor worden nu nog vaak synthetische koudemiddelen gebruikt, bijvoorbeeld fluorkoolwaterstoffen (hfk’s). Dat zijn zeer sterke broeikasgassen. In nieuwe warmtepompen zit steeds vaker een natuurlijk koudemiddel, zoals propaan, isobutaan, CO2 of ammoniak. Dat heeft een veel lager broeikaseffect en is dus de meest klimaatvriendelijke keuze. Kies daarom als het even kan voor een warmtepomp met een natuurlijk koudemiddel. Bijvoorbeeld een monoblock warmtepomp voor buiten met propaan.

Waarom is het koudemiddel belangrijk?

Het koudemiddel zit in de warmtepomp opgesloten, in een gesloten circuit. Zolang het daar zit, kan het geen kwaad. Waarom is het dan toch belangrijk? Dat is omdat er tijdens de levensduur wat van dit koudemiddel kan . Het komt dan in de lucht terecht. Bij propaan is dat niet zo erg: het broeikaseffect is heel klein. Synthetische koudemiddelen hebben een veel groter broeikaseffect. De klimaatimpact van koudemiddel R32 (dat veel wordt gebruikt) is bijvoorbeeld ruim 200 keer groter dan van propaan. En er zijn ook synthetische koudemiddelen met een 1000 keer zo groot klimaateffect. Toch is een warmtepomp voor het klimaat altijd beter dan een cv-ketel.

Niet alleen tijdens de levensduur ontsnapt er een beetje koudemiddel. Ook tijdens de installatie en weghalen van de warmtepomp kan een beetje koudemiddel vrijkomen.

De hoeveelheid hangt af van het type koudemiddel en het type warmtepomp.

Kies voor een warmtepomp met een natuurlijk koudemiddel. Dat zit bijvoorbeeld in een monoblock voor buiten met propaan.

Doe mee met de Verwarmingstest

Hoe goed is jouw huis al geïsoleerd? Wil jij weten of jouw huis al klaar is voor een warmtepomp? Zet je cv-ketel deze winter op 50 graden en ontdek: blijft het warm in huis, of wordt het bibberen? Meer weten en meedoen
Wist je dat... … 4 van de 5 mensen met een warmtepomp evenveel of zelfs meer comfort in huis ervaren dan met hun oude hr-ketel?
Buitenunit van een warmtepomp. Man met rood shirt knip een bloem in de voorgrond.

Tips voor het geluid van de buitenunit

Een hybride warmtepomp en een volledig elektrische warmtepomp op buitenlucht hebben meestal een buitenunit. Die lijkt op een airco. De ventilator en van deze buitenunit maken geluid als de warmtepomp draait. Dat is vooral in de herfst, winter en het vroege voorjaar, als je de ramen dicht hebt en geluiden van buiten dus minder hoort. Maar een volledig elektrische warmtepomp kan ook 's nachts aangaan en werkt ook in de zomer voor warm water.

Hoe hoger het vermogen van de warmtepomp, hoe meer geluid de buitenunit produceert. Uit onderzoek blijkt dat maar een klein deel van de warmtepompbezitters geluidsoverlast ervaart van de warmtepomp. In de praktijk hoef je er dus weinig van te merken, maar het kan een nadeel van deze warmtepomp zijn. Overlast is te voorkomen door de buitenunit slim te kiezen én hem op een slimme plek neer te zetten. Warmtepompen die de bodem of PVT-panelen als bron hebben, hebben geen buitenunit met ventilator en maken dus weinig tot geen geluid.

De compressor perst het koudemiddel in de warmtepomp samen.

Hoe voldoe ik aan de geluidsnorm?

Er zijn wettelijke normen voor het geluid dat een buitenunit op de grens met de buren mag maken. Overdag mag dat niet meer dan 45 decibel (dB) zijn en in de avond en nacht niet meer dan 40 decibel. Dit kun je vergelijken met zacht gefluister in een stille kamer. De meeste mensen ervaren dit als stil.

De afstand van de warmtepomp tot de grens maakt hierbij niet uit, als het geluid op de grens maar onder de norm blijft. Als je de tips voor het geluid en de plaatsing van de warmtepomp hierboven volgt, kun je bijna altijd binnen de norm blijven. De installateur kan vooraf controleren of het geluid van de buitenunit binnen de wettelijke geluidsnorm blijft.

Tussenwoning en geluidsnorm

Ook bij een tussenwoning is het vaak mogelijk om een buitenunit te plaatsen waarmee je binnen de geluidsnorm blijft. In de afbeelding staat een voorbeeld voor een monoblock buiten bij tussenwoning van 5 meter .

Het gaat om een monoblock warmtepomp voor buiten met een geluidsvermogen van 57 decibel in de dagstand.

Infographic: hier kan een buitenunit binnen de geluidsnorm
Vergroot afbeelding

Bij een tussenwoning van 5 meter breed kun je de monoblock voor buiten op verschillende plekken neerzetten:

  • In het midden tegen de achtergevel van je huis. De afstand tot beide buren is dan zo groot mogelijk.
  • Tegen een muurtje op de grens met de buren. In de praktijk zal de muur ongeveer 2,5 meter lang en 1.80 meter hoog moeten zijn. Heb je geen muur, dan kun je er misschien een (laten) bouwen. Tegen een gewone schutting mag niet, die laat te veel geluid door.
  • Op het dak van een uitbouw.
  • Met een geluidsdempende ombouwkast tegen de schutting aan.

Check altijd goed of er ramen en deuren dicht bij de grens met de buren zitten. Als dat het geval is, moet je misschien een andere plek kiezen.

Ook als je een minder brede tussenwoning hebt, zijn er mogelijkheden. De installateur van de warmtepomp kan helpen om te bepalen je of een (extra stille) buitenunit kunt plaatsen die aan de geluidnorm voldoet.

Verschil hybride en volledig elektrische warmtepomp

De meest gangbare warmtepompen hebben een binnenunit en een buitenunit. De buitenunit haalt de warmte uit de buitenlucht. Er zijn twee varianten:

  1. 01

    Volledig elektrisch: een volledig elektrische warmtepomp zorgt voor verwarming van je huis én voor het warme water in de badkamer en keuken. Als je ook nog elektrisch gaat koken, woon je zonder aardgas. Deze warmtepomp wordt ook wel combi, volledig of all-electric genoemd. Een volledig elektrische warmtepomp is geschikt als je huis al redelijk tot goed geïsoleerd is. Lees hier alles over de volledig elektrische warmtepomp.

  2. 02

    Hybride: een hybride warmtepomp werkt samen met je cv-ketel. Hij zorgt op de meeste dagen voor de warmte in huis, de cv-ketel springt alleen bij als het erg koud is of je huis snel moet opwarmen. De cv-ketel zorgt ook nog voor warm water in de badkamer en keuken. Voor een hybride warmtepomp is geen goede isolatie nodig, maar je haalt er wel meer uit als je ook beter gaat isoleren. Ben je van plan om op korte termijn te gaan isoleren (bijvoorbeeld binnen 5 jaar), overweeg dan om een all electric ready variant te nemen. Lees hier alles over de hybride warmtepomp.

Wist je dat... ... het overgrote deel van de warmtepompbezitters heel tevreden is en hun warmtepomp een 8 of hoger geeft?

Welke warmtepomp kies ik?

De keuze voor een hybride of volledig elektrische warmtepomp hangt af van hoeveel warmte er nodig is om je huis warm te krijgen. De isolatie van je huis is daarbij een belangrijke factor. Voor een volledig elektrische warmtepomp moet je huis op z'n minst redelijk geïsoleerd zijn.

Infographic hybride of volledig elektrische warmtepomp
Vergroot afbeelding

Wat is redelijke of goede isolatie?

Bij redelijke isolatie zit er bijvoorbeeld 8 tot 12 centimeter isolatiemateriaal in het dak en de vloer. In de ramen zit HR++ glas en je hebt spouwmuurisolatie. Let op: dit is een voorbeeld. Zit er ergens in jouw huis een dunnere laag, dan kan die gecompenseerd worden door een dikkere laag op een andere plek.

Je kunt ook letten op het bouwjaar. Vanaf 1992 zijn huizen bij de bouw redelijk geïsoleerd (let op: HR++ glas was tot 2000 nog niet standaard, check of jouw huis dit heeft). Vanaf 2000 werd de isolatie steeds beter. Vanaf 2009 krijgen huizen bij de bouw goede tot zeer goede isolatie. In al deze huizen is de isolatie voldoende om over te stappen op een volledig elektrische warmtepomp. 

Geen redelijke of goede isolatie? Dan een hybride warmtepomp

Heeft je huis nog niet overal redelijke of goede isolatie? Dan kun je een hybride warmtepomp installeren. Alleen als je nergens isolatie hebt is het beter om eerst te beginnen met isoleren en daarna een hybride warmtepomp te plaatsen. Zo haal je meer uit je warmtepomp. Ben je van plan om de isolatie op korte termijn (bijvoorbeeld binnen 5 jaar) op orde te hebben? Kies dan voor een all-electric-ready variant van de warmtepomp. Deze kan je eerst hybride gebruiken naast je cv-ketel. Zijn de isolatie, ventilatie en je radiatoren eenmaal op orde, dan kun je de warmtepomp makkelijk aanpassen zodat je deze als volledig elektrisch kunt gebruiken.

Meer over de isolatie en het bouwjaar vind je op Alles over isoleren.

Alle soorten warmtepompen

Een warmtepomp haalt de warmte meestal uit de buitenlucht, maar kan ook een andere bron voor warmte hebben. Zoals warmte uit de bodem, of uit speciale zonnepanelen op het dak (PVT-panelen). Je hebt dan geen buitenunit met een ventilator nodig. Woningen met mechanische ventilatie zijn geschikt voor een ventilatiewarmtepomp. Deze warmtepomp haalt warmte uit de lucht die afgezogen wordt, en gebruikt die voor het verwarmingswater of warm water in je keuken en badkamer. Ook zijn er soorten die uit één apparaat bestaan die je binnen of buiten neerzet: een monoblock-warmtepomp. 

Bekijk het volledige overzicht van alle soorten warmtepompen: van bodem-waterwarmtepomp tot PVT-panelen, en ontdek de voor- en nadelen van elk type warmtepomp.

Collectieve warmtepomp voor de buurt

In plaats van ieder zijn eigen warmtepomp is het ook mogelijk om een collectieve (gezamenlijke) warmtepomp te nemen voor een blok huizen of buurt. Dat kan één grote warmtepomp zijn die de warmte maakt, die dan via buizen naar de woningen gaat. Of er is alleen een gemeenschappelijke bron in de bodem, en ieder huis heeft een eigen warmtepomp die daarop is aangesloten. Het hangt van de situatie af of een collectieve warmtepomp voordeliger is.

Trend: steeds meer warmtepompen

Infographic: Aantal warmtepompen groeit
Vergroot afbeelding
Onderzoek: hoe tevreden zijn mensen over hun warmtepomp?

De meeste mensen geven hun warmtepomp het cijfer 8 of hoger. Waar zijn ze tevreden over? Hebben zij of hun buren last van het geluid? Is het lekker warm in huis? En zouden ze in een volgend huis weer een warmtepomp nemen? Milieu Centraal heeft er onderzoek naar gedaan. Lees meer over de ervaringen van tevreden én ontevreden warmtepompeigenaren.

Ontdek hoe mensen hun warmtepomp ervaren

Welke warmtepomp in 3 vragen

  1. 01

    Is jouw huis redelijk tot goed geïsoleerd? Ga dan voor een volledig elektrische warmtepomp. Hiermee kun je helemaal van het gas af. Is jouw huis in of na 1992 gebouwd en heeft het HR++ glas? Dan is de isolatie goed genoeg voor een volledige warmtepomp. Lees meer over de prijs en subsidie op Volledige warmtepomp.

  2. 02

    Is jouw huis nu nog minder goed geïsoleerd? Dan kun je nu al een hybride warmtepomp nemen. Dan verwarm je je huis met een combinatie van de warmtepomp en je cv-ketel. Lees meer over de prijs en subsidie op Hybride warmtepomp. Ontbreekt er nog ergens isolatie? Ga dan ook isoleren! Daarmee wordt het energiegebruik van je warmtepomp nog lager. Heb je al isolatieplannen, kies dan voor een all-electric-ready hybride. Daarmee kun je op termijn helemaal van het gas af.

  3. 03

    Is jouw cv-ketel 12 jaar of ouder? Zoek dan alvast uit of je huis geschikt is voor een volledig elektrische warmtepomp. Mis je ergens nog goede isolatie? Pak dat dan nu aan: zo ben je straks meteen klaar voor een volledige warmtepomp. Bekijk ook het Stappenplan aardgasvrij wonen.

Klaar voor een warmtepomp?

Advies op maat Check of jouw huis al geschikt is voor een warmtepomp. En ontdek welke dan het beste past: een hybride of volledig elektrische. Ontdek ook wat het kost en hoeveel je ermee bespaart.

Veelgestelde vragen over warmtepompen

Warmtepomp kopen en installeren

Wil jij je huis verwarmen met een warmtepomp? Lees op deze pagina waar je op moet letten bij het aanschaffen van een warmtepomp: van wat je vooraf moet controleren tot de vragen die je kunt stellen aan je leverancier. Ontdek het hier

Hulp bij energie besparen

Wil jij energie besparen, maar weet je niet waar je moet beginnen? Of wil je persoonlijk advies? Neem dan contact op met een vrijwillige energiehulp, met het energieloket in jouw gemeente, of met een professioneel energie-adviseur. Ontdek hoe je in contact komt met iemand die jou kan helpen. Meer weten