Praktisch over duurzaam

Stappenplan aardgasvrij wonen

Wil je aardgasvrij wonen, dan is het vervangen van je cv-ketel door duurzame verwarming de laatste stap. Het begint met goede isolatie, ventilatie en geschikte radiatoren. Milieu Centraal laat in een helder overzicht zien hoe je in 6 stappen van het gas af gaat.

Een huis met goede isolatie houdt de warmte veel beter vast en daardoor bespaar je flink wat energie. Dat is ook nodig: als we geen energie besparen, lukt het niet om alle energie die in Nederland nodig is duurzaam op te wekken. Lees meer op Wonen zonder aardgas.

Plannen per wijk

Jouw gemeente maakt de komende jaren voor elke wijk een plan: hoe gaan we de huizen in die wijk verwarmen? In 2021 zijn alle plannen klaar. Je huis zonder aardgas verwarmen kan met bijvoorbeeld een warmtenet of je eigen elektrische warmtepomp.

Maar je hoeft echt niet op dat plan te wachten. Wat het voor jouw wijk ook wordt: isoleren is altijd een goed idee, voor jezelf en het klimaat.

Iedere verbouwing is een kans

Je hoeft je huis niet in één keer geschikt te maken voor wonen zonder aardgas. In een wijk die van het aardgas gaat, krijgen bewoners de tijd om zich voor te bereiden (bijvoorbeeld 10 jaar). Bovendien is zo’n driekwart van de wijken waarschijnlijk pas na 2030 aan de beurt. Je hebt dus de tijd om verbeteringen voor aardgasvrij wonen te combineren met onderhoud en verbouwingen die je de komende jaren gaat doen. Dat scheelt in de kosten.

Wil jij je huis niet alleen aardgasvrij maken maar ook energieneutraal? Dan kan het slim zijn om alles in één keer aan te pakken. Lees meer op Energieneutraal verbouwen.

Hand met centimeter bij isolatiemateriaal - zo meet je hoe dik de isolatielaag is.

Stap 1. Check de isolatie van je woning

Hoe staat het met de isolatie van jouw huis? Lang niet iedereen weet dit. Als je niet weet hoe goed jouw huis geïsoleerd is, weet je ook niet wat je moet doen om de isolatie te verbeteren. Daarom is stap 1: leer je huis kennen en check de dikte van de isolatie van je dak, buitenmuren en de vloer van de begane grond (kruipruimte), en het soort glas in de ramen. Met de tabel hieronder kun je vervolgens opzoeken hoe goed je isolatie is.

beweeg de tabel van links naar rechts

Isolatiemateriaal in dak, vloer, muren Ramen Isolatiewaarde
0 - 3 cm (Rc* minder dan 1) Enkel glas Geen / slecht
5 - 7 cm (Rc* 1,0 tot 1,7) Gewoon dubbel glas (geen HR++) Matig
8 - 10 cm (Rc* 2,2 tot 2,9) HR++ glas Goed
13 cm of meer (Rc* 3,5 of meer) Triple glas Zeer goed

*Rc is de isolatiewaarde. De dikte van het materiaal is een makkelijke manier om te checken hoe goed de isolatiewaarde is. Maar bij sommige materialen kun je met een dunnere laag toe voor een hoge Rc-waarde. Daarom vermelden we ook de Rc-waarde.

Isolatie checken? Dat doe je met deze checklisten!

Hoe check ik mijn dakisolatie? (pdf)
Hoe check ik mijn vloerisolatie? (pdf)
Hoe check ik mijn gevelisolatie? (pdf)
Hoe check ik het glas in mijn ramen? (pdf)

Is jouw huis in 2000 of later gebouwd? Dan is het al goed geïsoleerd en kun je meteen door naar stap 3.

Man bij kruipluik met isolatiemateriaal. Met vloerisolatie bespaar je energie.

Stap 2. Verbeter de isolatie van je woning

In een bestaand huis heb je ten minste de volgende isolatie nodig om je huis aardgasvrij te maken:

  • Spouwmuurisolatie
  • (Zeer) goede vloerisolatie
  • (Zeer) goede dakisolatie
  • HR++ glas in de ramen van woonruimtes en slaapkamers

Met deze isolatie heb je een stuk minder energie nodig om je huis te verwarmen. Bovendien kun je jouw huis dan dan warm krijgen met verwarmingswater van zo’n 50 graden: dat is nodig om een warmtepomp te kunnen gebruiken.

Advies voor het dak

beweeg de tabel van links naar rechts

Jouw situatie Wat te doen? Wanneer?
Geen dakisolatie Verbeter naar zeer goed Meteen
Matige dakisolatie Verbeter naar zeer goed Als je je dak renoveert of zolder verbouwt. Maar het kan ook meteen
Goede isolatie Klaar, de stap naar zeer goed geeft een kleine extra besparing
Zeer goede isolatie Klaar!

Zeer goede dakisolatie heeft een isolatiewaarde van Rc 4 of meer. Goede momenten om matige dakisolatie te verbeteren, zijn: je krijgt nieuwe dakpannen of nieuwe dakbedekking, je gaat de zolder verbouwen of opknappen of je laat een dakkapel plaatsen.

Advies voor de vloer

beweeg de tabel van links naar rechts

Jouw situatie Wat te doen? Wanneer?
Geen vloerisolatie Verbeteren naar zeer goed Meteen
Matige vloerisolatie Verbeteren naar zeer goed Meteen
Goede vloerisolatie Klaar, de stap naar zeer goed geeft een kleine extra besparing
Zeer goede vloerisolatie Klaar!

Zeer goede vloerisolatie heeft een isolatiewaarde van Rc 3,5 of meer. Vaak kun je de vloer isoleren via de kruipruimte. Dat kun je op elk moment doen: je hoeft niet te wachten op een verbouwing (want de kruipruimte verbouw je nooit). Als je een aanbouw laat plaatsen, neem je daar meteen een geïsoleerde vloer. Vloerisolatie is geen dure maatregel. Het heeft dus zin om matige isolatie meteen te verbeteren naar zeer goed.

Let op: ga je vloerverwarming aanleggen, dan is een hele hoge isolatiewaarde (Rc 5) nodig om verlies van warmte naar de kruipruimte te voorkomen.

Advies voor de buitenmuren

beweeg de tabel van links naar rechts

Jouw situatie Wat te doen? Wanneer?
Geen gevelisolatie, wel spouwmuur Spouwmuur isoleren Meteen
Geen gevelisolatie, geen spouwmuur Plaats isolerende voorzetwanden of neem buitengevelisolatie Meteen, of vanwege de kosten tegelijk met een verbouwing
Spouwmuur die na-geïsoleerd is Aanvullen met een isolerende voorzetwand of buitengevel is niet per se nodig maar wel een verbetering Als je gaat verbouwen
Goede gevelisolatie Klaar, de stap naar zeer goed geeft een kleine extra besparing
Zeer goede gevelisolatie Klaar!

Spouwmuurisolatie geeft een isolatiewaarde van ongeveer Rc 1,7: dat is matig. Maar het is zeker zinvol, want je bespaart je er veel mee ten opzichte van geen isolatie! Je hoeft ook niet te wachten op een verbouwing: je kunt de spouwmuur op ieder moment laten vullen.

Het is nog beter om spouwmuurisolatie te combineren met isolatie aan de buitenkant of binnenkant van de gevel, maar dat is behoorlijk ingrijpend en prijzig. Als je het isoleren aan de binnenkant of buitenkant combineert met een verbouwing of renovatie kunnen de kosten meevallen. Goede momenten zijn: als je de woonkamer of slaapkamers grondig gaat opknappen, als je de buitengevel laat renoveren, of als je nieuwe kozijnen en deuren in een gevel laat plaatsen.

Advies voor de ramen

beweeg de tabel van links naar rechts

Jouw situatie Wat te doen? Wanneer?
Enkel glas in kozijnen die nog goed zijn Vervang het glas door HR++ glas Meteen
Dubbel glas in kozijnen die nog goed zijn Vervang het glas door HR++ glas. Overweeg in vaste, niet draaiende kozijnen triple glas. Als je kozijnen gaat schilderen
Enkel of dubbel glas in kozijnen die aan vervanging toe zijn Vervang door triple glas in isolerende kozijnen Als je kozijnen gaat vervangen
HR++ glas Klaar, tenzij je kozijnen vervangt (dan triple glas in isolerende kozijnen)
Triple glas Klaar!
Tocht door naden en kieren bij deuren en kozijnen Maak de naden en kieren dicht (maar zorg wel voor voldoende ventilatie) Meteen

In bestaande kozijnen is (soms met enige aanpassingen) HR++ glas te plaatsen, triple glas past meestal niet. Mogelijk kan triple glas wel in bestaande vaste kozijnen (die niet draaien). Als je kosten wilt spreiden, kun je het beste beginnen met glas in woonruimtes en dan later het glas in slaapkamers vervangen.

Let op: denk bij vervangen glas en bij nieuwe kozijnen aan ventilatie. Lees meer op Kozijnen vervangen.

Meisje met handen tegen de muur. Isoleer je gevel voor een warmer huis.

Stap 3. Check en verbeter je ventilatie

Goede ventilatie is van belang voor je gezondheid. Het kost energie, maar dat is geen verspilling. In veel woningen is de ventilatie onvoldoende.

Jouw situatie: natuurlijke ventilatie

Tot ongeveer 1980 zijn huizen gebouwd met natuurlijke ventilatie: via raampjes en roosters zonder mechanische afvoer. Je kunt je ventilatie in kamers die je verwarmt verbeteren met een ventilatie-unit die warmte terugwint. Aanwezige ventilatieroosters zijn handig om in de zomer en het voor- en naseizoen voor frisse lucht in huis te zorgen. Maar in de winter komt er door de roosters koude lucht de kamer in. In het stookseizoen doe je de roosters dan dicht en gebruik je de ventilatie-unit.

Met dit systeem krijg je betere ventilatie, zonder dat je energieverbruik stijgt (maar je bespaart er ook niets of niet veel mee). Wel voelt het prettiger aan in huis, omdat er minder koude tocht uit roosters of raampjes het huis in komt.

Jouw situatie: ventilatie met mechanische afvoer

Je kunt jouw mechanische ventilatie verbeteren door de aanvoer en afvoer van frisse lucht automatisch te laten sturen. Sensoren meten de kwaliteit van de lucht, en laten het systeem harder of zachter werken. Zo heb je nooit te weinig, maar ook nooit te veel ventilatie. Met deze ventilatie op maat bespaar je energie. Het wordt ook wel vraaggestuurde ventilatie genoemd.

Lees meer op Ventileren.

Knuffelhond met hart op verwarming. Duurzame warmte heeft de toekomst.

Stap 4. Check je radiatoren

Ga je de cv-ketel op aardgas vervangen door een duurzaam alternatief, dan moet je  weten of je radiatoren geschikt zijn voor lagere temperaturen. Zo niet, dan moet je rekening houden met aanpassingen zoals het aanleggen van vloerverwarming of het plaatsten van speciale lagetemperatuur-radiatoren.

Tips

  • Heb je inmiddels je isolatie op orde? Zet in een koude winterperiode de temperatuur van je cv-ketel een tijdje op 50 graden en merk of je woning (snel genoeg) lekker warm wordt.
  • Laat je een aanbouw plaatsen? Dit is een kans om vloerverwarming aan te leggen.
  • Ga je de vloer(bedekking) vervangen? Ook dit is een kans voor vloerverwarming.

Lees meer op Lagetemperatuurverwarming.

Stel staat samen te koken. Kook jij op inductie of op gas?

Stap 5: Ga elektrisch koken

Elektrisch koken is één van de laatste stappen. Met koken verbruik je niet zo veel energie, zo’n 2 tot 3 procent van je jaarlijkse gasverbruik. Voor het klimaat maakt het niet veel uit als je nu nog wat langer met je gasfornuis doet.

Nieuwe keuken: meteen elektrisch

Het ligt anders als je een nieuwe keuken neemt. Kies meteen voor elektrisch koken op inductie, of laat in elk geval in de meterkast een aparte groep en een leiding naar de keuken aanleggen voor als je later een inductie kookplaat neemt.

Lees meer op Inductie kookplaat.

Meisje op de bank met klein windmolentje op haar voet - duurzame energie heeft de toekomst.

Stap 6. Vervang je cv-ketel door duurzame verwarming

Op een gegeven moment is je huis goed geïsoleerd en ook verder klaar voor aardgasvrij wonen. Check nogmaals het warmteplan voor jouw wijk, dat de gemeente dan klaar heeft.

Komt er een warmtenet?

Dan heb je geen warmtepomp nodig. En je hoeft waarschijnlijk ook jouw radiatoren niet aan te passen (behalve als het warmtenet werkt met een lage temperatuur). Informeer hoe jouw huis warm water voor de douche en keuken krijgt. Lees meer over warmtenetten.

Een zonneboiler of douche met warmteterugwinning kan voor jouw huis een goede aanvulling zijn.

Komt er groen gas?

In een klein aantal wijken komt er misschien groen gas (bijvoorbeeld gas uit biomassa), in combinatie met een hybride warmtepomp. Zo verwarm je je huis voornamelijk elektrisch, met het gebruik van groen gas als het koud is.

Komt er géén warmtenet, géén groen gas en géén collectieve warmtepomp?

Neem dan de stap naar een eigen volledig elektrische warmtepomp. Je kunt hem combineren met een zonneboiler voor warm water en infraroodpanelen voor bijverwarming. Pas zo nodig je radiatoren aan (zie stap 4).

Hybride warmtepomp als tussenstap

Wil je alvast minder gas gaan gebruiken, dan kun je ook een hybride warmtepomp nemen naast je cv-ketel. Je maakt dan alvast kennis met verwarmen op lage temperatuur. Check of jouw huis al geschikt is voor een hybride warmtepomp.

De meeste wijken zullen tot zeker 2030 op het gasnet zijn aangesloten. Als je nu (2018) een hybride warmtepomp neemt, heb je er nog 12 jaar profijt van. En als jouw wijk straks groen gas krijgt, nog langer. Maar vraag voor de zekerheid bij jouw gemeente wat de plannen voor jouw wijk zijn.

Man geniet van de zon in zijn tuin. Op het dak van de schuur liggen zonnepanelen.

Zonnepanelen kunnen altijd

Zonnepanelen kun je op elk moment plaatsen, los van dit stappenplan. 

  • Is je budget beperkt en moet je kiezen wat je als eerste doet? Ga dan eerst isoleren en wacht nog met zonnepanelen. Meestal bespaar je met isoleren meer CO2 dan met zonnepanelen (ook al geven zonnepanelen ook veel klimaatwinst). En met isolatie breng je meteen je energierekening omlaag.
  • Is je dak binnenkort toe aan nieuwe dakpannen of nieuwe dakbedekking? Dan kun je ook beter wachten met zonnepanelen en ze plaatsen als je het dak renoveert (denk dan natuurlijk ook aan zeer goede dakisolatie).

Behoefte aan advies?

Heb je behoefte aan advies over aardgasvrij wonen? Stel je vraag aan het Energieloket in jouw gemeente, of schakel een energieadviseur in.

Terug naar boven

Deze site gebruikt alleen cookies om te meten, je bezoek is dus anoniem.