Praktisch over duurzaam

Vuurwerk

Vuurwerk hoort voor veel mensen bij oud en nieuw. Het veroorzaakt wel milieuvervuiling: fijnstof in de lucht en zware metalen in de bodem en het water. Kun je niet zonder afsteken? Bekijk hoe je vervuiling van vuurwerk kunt beperken.

Afval van vuurwerk.

Bij het vuurwerk afsteken komen allerlei stoffen als kleine deeltjes in de lucht. De eerste twee uur van 2019 was de concentratie fijnstof in steden ruim 30 keer zo hoog als normaal. Het inademen ervan is schadelijk voor je gezondheid.

Boosdoeners zijn de zware metalen in vuurwerk: barium, antimoon en strontium, die schadelijk zijn voor de gezondheid van mens en dier. En koper, dat bij te hoge concentraties giftig is voor het waterleven. Naast luchtvervuiling zorgt vuurwerk ook voor bodem- en watervervuiling. Dat komt door het fijnstof dat neerdaalt en door onverbrande vuurwerkresten. 

Tips vuurwerk en het milieu

  • 1

    Verminder de hoeveelheid vuurwerk die wordt afgestoken: werk samen met de buren, organiseer iets met de hele straat, of ga alleen kijken.

  • 2

    Ruim vuurwerkafval zo snel mogelijk op, zodat schadelijke stoffen niet in het milieu komen.

  • 3

    Koop geen vuurwerk waarbij plastic uit elkaar knalt zoals knetterballen. Dit is lastig op te ruimen en plastic zwerfafval breekt niet in de natuur af.

  • 4

    Vermijd illegaal vuurwerk. Er kunnen zeer schadelijke stoffen in zitten, zoals cadmium.

  • 5

    Heb je last van de luchtvervuiling, blijf dan een aantal uren na middernacht binnen.

Vuurwerk en het milieu

vuurwerk-toeschouwers.jpg

Door het afsteken van vuurwerk komen zware metalen en chemische stoffen in lucht, bodem en grondwater terecht. In illegaal vuurwerk kunnen zeer schadelijke stoffen zitten, zoals cadmium en perchloraat. Daarom is illegaal vuurwerk gevaarlijker en schadelijker voor het milieu dan legaal vuurwerk.

Luchtvervuiling

Vuurwerk veroorzaakt luchtvervuiling. Op oudejaarsavond  - kort na middernacht - schieten de concentraties fijnstof omhoog. Vooral de eerste twee uur van het nieuwe jaar: dan zit er tientallen keren zoveel fijnstof in de lucht als normaal. Metingen rond de jaarwisseling laten zien dat er in steden meer fijnstof in de lucht zit dan daarbuiten.  

Het inademen van fijnstof is schadelijk voor je gezondheid. Vooral mensen met longproblemen of een zwakke gezondheid kunnen hier flink last van hebben. Dat gebeurt vooral tijdens jaarwisselingen waarbij het windstil is en niet regent; fijnstof blijft dan langer hangen. Wie last heeft van de luchtvervuiling, kan het beste een aantal uren na middernacht binnenblijven.    

Bodem- en watervervuiling

De schadelijke stoffen in onverbrande resten van vuurwerk en in de kleine stofdeeltjes, dalen neer en komen dan vooral in de bodem terecht. Het gaat dan om schadelijke zware metalen, zoals koper, barium, strontium en antimoon, en in het geval van illegaal vuurwerk mogelijk ook cadmium. Barium, antimoon en strontium zijn schadelijk voor de gezondheid van mens en dier. Koper is in hoge concentraties giftig voor dieren die in het water leven, en schadelijk voor planten.

Gaandeweg verplaatst de vervuiling zich naar het oppervlaktewater. Via deze weg levert vuurwerk een forse bijdrage aan de ophoping van zware metalen in het milieu. Die zware metalen kunnen niet worden afgebroken door biologische processen en blijven dus het milieu vervuilen. Voor koper worden de milieunormen in het water overschreden. Vuurwerk draagt daaraan bij: ongeveer achttien procent van al het koper in het oppervlaktewater komt uit vuurwerk.

Vuurwerkafval direct opruimen

Vuurwerk veroorzaakt jaarlijks een flinke berg afval. Dat afval is hoofdzakelijk karton en papier, met de nodige onverbrande chemische stoffen en zware metalen erin. In sommige vuurwerkproducten, zoals knetterballen, wordt plastic gebruikt. Nadat het vuurwerk is afgegaan komen de restanten vaak overal terecht. Om de natuur te beschermen is het belangrijk om alle vuurwerkresten snel en goed op te ruimen, bijvoorbeeld via nieuwjaarsvegen. Zo voorkom je dat schadelijke stoffen uitspoelen naar de bodem en het oppervlaktewater en plastic achterblijft in de natuur. Vuurwerkresten horen bij het huishoudelijk restafval.

Knalvuurwerk en siervuurwerk

Knalvuurwerk bestaat vooral uit buskruit. Siervuurwerk bevat daarnaast ook zware metalen die zorgen voor de kleur- en geluidseffecten. Vanwege die zware metalen geeft siervuurwerk meer schadelijke uitstoot dan knalvuurwerk voor het milieu. Knalvuurwerk veroorzaakt geluidsoverlast voor mens en dier. 

Vuurwerkvrije zones 

Om vuurwerkoverlast te beperken vind je in veel gemeentes vuurwerkvrije zones. Meestal is het een zone rond ziekenhuizen en kinderboerderijen, maar het kan ook om het stadscentrum gaan. Kijk op de site van je gemeente om te zien waar in je omgeving een vuurwerkvrije zone is ingesteld. In sommige gemeentes kun je ook hulp krijgen om samen met buren zelf een vuurwerkvrije zone te creëren. 

Wetgeving voor vuurwerk

Volgens het Vuurwerkbesluit gelden er regels voor goed vervoer, goede opslag en verantwoord afsteken, om de gevaren van vuurwerk zoveel mogelijk te beperken. Verder mag vuurwerk volgens het besluit geen schadelijk perchloraat of cadmium bevatten.   

CE-mark-2012.jpg

Sinds 2010 moet al het consumentenvuurwerk in Europa een CE-logo dragen (zie ook CE-markering). Dat laat zien dat de productie voldoet aan milieu- en veiligheidseisen. 

Er klinkt een steeds luidere roep op een landelijk verbod op (knal)vuurwerk. De gemeente Apeldoorn wil zo een vuurwerkverbod invoeren voor de jaarwisseling van 2020 naar 2021.

Meer informatie

Terug naar boven

Deze site gebruikt alleen cookies om te meten, je bezoek is dus anoniem.