Alles over energie en milieu in het dagelijks leven

Praktische zaken na aankoop zonnepanelen

De installatie van zonnepanelen is normaal gesproken in een dag gepiept. Op deze pagina lees je meer over de praktische zaken na aankoop. Zijn je meter en meterkast geschikt? Heb je je zonnepanelen aangemeld bij de netbeheerder en jouw energiebedrijf? En hoe zit het met het onderhoud en verhuizen?

Man op dak met zonnepanelen. Laat je panelen goed installeren.

Heb je besloten om zonnepanelen te nemen? Neem dan voordat ze geplaatst worden al contact op met je energieleverancier en de netbeheerder. Je moet namelijk een aantal dingen regelen om te zorgen dat je stroom kunt leveren aan het elektriciteitsnet.

Aanmelden zonnepanelen bij netbeheerder

Via Energieleveren.nl kun je zien wie jouw netbeheerder is. Neem contact op om te melden dat je van plan bent zonnepanelen te laten installeren. Jouw netbeheerder kan je dan vertellen of de meter in jouw meterkast geschikt is om geleverde zonnestroom te registreren. Is je meter niet geschikt, dan plaatst jouw netbeheerder een slimme meter. Na de plaatsing meld je je zonnepanelen aan op Energieleveren.nl. Dat is nodig om te zorgen dat je de vergoeding voor geleverde stroom krijgt. En de netbeheerder kan dan ook rekening houden met jouw zonnepanelen om het stroomnet zo efficiënt mogelijk te maken.

Aanmelden zonnepanelen bij energieleverancier

Meld je zonnepanelen ook aan bij jouw energieleverancier. Let wel op: als je meer stroom produceert dan je zelf verbruikt kun je die extra stroom niet salderen. Dat betekent dat je een lagere prijs krijgt voor de stroom die je aan het net levert. Energiebedrijven mogen deze zogeheten terugleververgoeding zelf vaststellen; de vergoeding ligt tussen de 3 en 11 cent cent per kWh. Lees meer op Prijs en opbrengst zonnepanelen.

Heb ik een geschikte meter?

Om te weten hoeveel stroom aan het net is geleverd, is een meter nodig die niet alleen kan meten hoeveel stroom een huishouden afneemt, maar ook hoeveel het aanlevert. Heb je nog niet zo'n meter, vraag dan jouw netbeheerder jouw meter te vervangen. Als jouw huidige meter ongeschikt is voor teruglevering wordt er gratis een slimme meter geplaatst. Hangt er al een geschikte meter maar wil je toch een slimme meter, dan kunnen daar kosten voor in rekening worden gebracht door de netbeheerder (ongeveer 70 euro). 

Heb je een ferrarismeter die door zonnepanelen geleverde stroom niet registreert, maar die je wel terug kan draaien? Dan verrekent jouw meter jouw afname van elektriciteit automatisch met de geleverde elektriciteit. De meter kan blijven zitten totdat die niet meer werkt.

Hieronder vind je een overzicht van de verschillende meters in Nederlandse huizen.

Ferrarismeter

Ferrarismeter. Zonnestroom leveren aan het elektriciteitsnet.

Op de momenten dat de zonnepanelen meer stroom leveren dan dat er wordt verbruikt zal deze meter automatisch terugdraaien. Deze meters worden niet meer opgehangen. Dit heeft te maken met het feit dat het uitlezen van negatieve verbruiken tot problemen leiden bij zowel de netbeheerder als energieleveranciers.

Analoge meter zonder draaischijf

Analoge stroommeter.

Deze meter lijkt op de ferrarismeter, maar is niet geschikt om teruglevering te registreren. Als je zonnepanelen hebt, of wilt plaatsen, zal je een andere meter moeten laten installeren door de netbeheerder.

Digitale meter met terugleverregistratie

Digitale stroommeter.

Bij nieuwbouw of gerenoveerde elektravoorzieningen zal in de meeste gevallen de meter zoals hiernaast in de meterkast hangen. Deze digitale meter heeft een apart telwerk voor teruggeleverde energie en is dus geschikt voor zonnepanelen.

Digitale meter zonder terugleverregistratie

Digitale stroommeter.

Deze meters zijn op afstand uit te lezen (als een soort primitieve slimme meter) maar zijn niet zo slim dat ze ook de terug geleverde energie kunnen registreren. Je kunt deze dus niet gebruiken voor jouw zonnepanelen.

Slimme meter

Slimme meter. Monitor de opbrengst van je zonnepanelen.

Een slimme meter registreert teruglevering en is dus geschikt voor zonnepanelen. De meter biedt als voordeel dat het een goed inzicht in het verbruik mogelijk maakt.

Slimme meter of ferrarismeter die terugdraait?

Op diverse internetfora wordt aangeraden om een meter die terug kan draaien (die heet ferrarismeter) niet te laten vervangen door een slimme meter. (Let op: niet alle ferrarismeters kunnen terugdraaien. Vraag je netbeheerder of jouw meter geschikt is voor teruglevering.) Het argument voor een geschikte ferrarismeter is dat die automatisch 'saldeert'. Mocht de huidige regeling voor het salderen in de toekomst veranderen, dan hebben consumenten met dit soort meters daar geen nadeel van.

Aan de andere kant is een belangrijk argument om een oude meter wél te vervangen door een slimme meter dat vergroening van de energievoorziening daar beter mogelijk door wordt. Netbeheerders krijgen dankzij slimme meters meer inzicht in hoeveel energie op welk moment nodig is in Nederland. Die informatie is noodzakelijk om energievraag en -aanbod beter te kunnen afstemmen. Als de vraag naar energie beter te sturen is, zijn wind- en zonne-energie optimaal te gebruiken. En zal duurzame energie in de nabije toekomst beter kunnen worden benut.

Aanpassing van de meterkast?

De omvormer moet altijd op een aparte groep worden aangesloten. Hiervoor kunnen aanpassingen in de meterkast nodig zijn. Neem bij twijfel contact op met je installateur. 

Hoe groot het vermogen van de omvormer kan zijn dat op een groep kan worden aangesloten, is afhankelijk van de hoofdzekering.  Je kunt de grootte van jouw hoofdzekering terug vinden op jouw energierekening of opvragen bij jouw netbeheerder (jouw netbeheerder vind je via Energieportal.nl). Wil je een veel groter zonnepanelensysteem aansluiten dan jouw hoofdzekering aankan? Dan zijn er twee mogelijkheden:

1)  De aansluiting verzwaren waardoor de hoofdzekering een grotere capaciteit krijgt voor teruglevering. Voor verzwaring van de hoofdzekering van 25A naar 35A worden door de netbeheerder meestal geen kosten gerekend. Je maandelijkse netbeheerkosten kunnen hierdoor wel stijgen. 

2)  Het principe van aftoppen toepassen. Dit zorgt er voor dat bij pieken in opwek en teruglevering die boven de doorlaatwaarde van de aansluiting uitkomen de zonnepanelen worden afgeschakeld. Deze te hoge pieken vinden maar enkele keren per jaar plaats, de rest van het jaar wek je dus meer op door het grotere aantal panelen en kun je op jaarbasis ook meer terugleveren. Het technisch toepassen van aftoppen kan op verschillende manieren. Er kan gebruik gemaakt worden van een kleinere omvormer, een omvormer die intelligent 'terugschakelt' of een omvormer die uitschakelt bij pieken. Vraag je installateur naar de mogelijkheden. Met de aansluitcalculator van netbeheerder Liander kun je bekijken of dit principe in jouw situatie ook voordeel geeft.

Vanaf een zonnepanelensysteemvermogen van 5.750 wattpiek (bijvoorbeeld 22 panelen van 260 wattpiek) is een 3-fase aansluiting nodig. Hier zijn eenmalig kosten aan verbonden (tussen de 200 en 800 euro) en daarnaast is het waarschijnlijk dat je extra vastrechtkosten moet gaan betalen (jaarlijks 600 euro). Overweeg je verzwaring van jouw aansluiting, vraag dan altijd eerst advies aan jouw installateur.

Check regelmatig de opbrengst van je panelen!

De gemiddelde levensduur van een omvormer (prijs: 300 tot 1000 euro, afhankelijk van zijn capaciteit) is 12 à 13 jaar. Maar soms loopt het rendement van de omvormer al eerder terug. Het is daarom verstandig om de opbrengst van jouw zonnepanelen regelmatig te checken, om te zien of je geen opbrengstverlies hebt. Aan het groene lichtje op de omvormer kun je zien dat deze actief is, maar het is verstandig om ook regelmatig naar je meterstanden te kijken en ze te vergelijken met de verwachte opbrengst. Inmiddels kun je bij veel omvormers ook metingen bijhouden via internet. Of je kunt een energieverbruiksmanager gebruiken om de opbrengst van jouw panelen bij te houden.

De opbrengst van zonnepanelen kan per maand flink verschillen. Ben je benieuwd hoeveel zonnepanelen verdeeld over het jaar opleveren? Kijk dan op Hoe werken zonnepanelen (kopje Opbrengst van zonnepanelen verschilt per maand).

Schoonmaken: niet altijd nodig

Als zonnepanelen onder een hoek van meer dan 20 graden zijn opgesteld, worden ze door de regen vanzelf schoon gespoeld. Schoonmaken is dan in principe niet nodig. Bij panelen die (bijna) plat liggen, is het aan te raden om de panelen minstens eens per jaar schoon te (laten) maken. Ook is het goed om de omvormer regelmatig stofvrij te maken: daardoor gaat hij langer mee. Het is sowieso verstandig de opbrengst van jouw panelen in het oog te houden (zie boven). Als die lager is dan verwacht, kan dat zijn omdat de panelen vuil zijn. Zodra uit de monitoringsgegevens blijkt dat de stroomopbrengst met meer dan 10 procent afneemt, is het aan te raden om de panelen en de omvormer te inspecteren.

Verhuizing: garantie en waarde huis

Het is mogelijk om zonnepanelen mee te nemen als je verhuist. Hier zit echter wel een risico aan: in de meeste gevallen vervalt de garantie op de panelen als je ze transporteert naar een nieuwe locatie. Bovendien kost het afbouwen en opnieuw installeren van een systeem veel geld als je dit door een installateur laat doen. In geval van verhuizing zal het daarom in de meeste gevallen interessanter zijn om de zonnepanelen achter te laten. Uit verschillende onderzoeken blijkt ook dat kopers een huis met zonnepanelen aantrekkelijker vinden dan een huis zonder en bereid zijn om er meer geld voor te betalen. Een mogelijke verhuizing in de toekomst hoeft dus geen drempel te zijn voor de aanschaf van zonnepanelen.

Om te bepalen wat de zonnepanelen nog waard zijn op het moment van verhuizing (de restwaarde) zijn verschillende methodes mogelijk. Je kunt bijvoorbeeld rekenen met een lineaire afschrijving van 6 procent per jaar. In dat geval kun je, als je bijvoorbeeld voor 2.400 euro aan zonnepanelen hebt gekocht (exclusief installatie), deze na tien jaar verkopen voor 1.400 euro, of na vijftien jaar voor 1.000 euro. Mochten de prijzen van nieuwe zonnepanelen nog sterker zijn gedaald dan de restwaarde van de tweedehands zonnepanelen, dan moet daar uiteraard op worden gecorrigeerd. De verwachting is echter dat de prijs van zonnepanelen de komende tijd minder sterk zal dalen dan in de afgelopen jaren.

Koop je een huis waar al zonnepanelen op zijn geïnstalleerd binnen de garantieperiode van deze zonnepanelen? Dan is het raadzaam om contact op te nemen met de partij die de garantie biedt, om deze wijziging door te laten voeren op het garantiebewijs. Ook moet je deze wijziging doorgeven aan jouw netbeheerder en energieleverancier zodat de geleverde stroom correct wordt geregistreerd.

Verzekering: niet automatisch in opstal

Als je zonnepanelen laat installeren is het verstandig om dit te melden bij de verzekeraar bij wie jouw opstalverzekering loopt en te informeren of jouw panelen gedekt worden door de verzekering. Onder de opstalverzekering valt de woning zelf en alles wat niet zonder schade aan de woning kan worden verwijderd. Let wel: de opstalverzekering kent een beperkte dekking; de exacte dekking is afhankelijk van de polisvoorwaarden van jouw verzekeraar. Bij sommige verzekeraars vallen zonnepanelen niet onder de opstal verzekering. Kijk voor meer informatie bij de Consumentenbond. Zonnepanelen vallen meestal onder de opstal als ze nagelvast zijn vastgemaakt aan het huis. Een systeem dat heel eenvoudig los geklikt kan worden zal niet als nagelvast worden gezien. Er bestaan verzekeringsmaatschappijen die specifieke verzekeringspakketten hebben voor zonnepanelen.

Enkeltarief of dubbeltarief?

Als je jouw zonnestroom saldeert, dus tegen nettarief levert aan het stroomnet, kan het interessant zijn om te kiezen voor dubbeltarief in plaats van enkeltarief. Dit is afhankelijk van de verdeling van jouw stroomgebruik gedurende de dag en de manier waarop jouw energieleverancier jouw energienota uitrekent. Het voordeel zal doorgaans klein zijn, maar je kunt jouw energieleverancier vragen of in jouw situatie de moeite waard is.

Zonnepanelen wegdoen: milieustraat

Oude zonnepanelen kunnen goed gerecycled worden. Panelen op basis van kristallijn silicium bevatten ongeveer 80% glas en worden als afval verwerkt op een manier die vergelijkbaar is met die van afgedankt vlakglas. Bij het proces wordt 80% van het glas en ongeveer 85% van de metalen en kunststoffen teruggewonnen. Dunne film zonnecellen krijgen tijdens de verwerking als afval een chemische behandeling waarbij de verschillende componenten in de cellen (zoals Cadmium) teruggewonnen worden. Zo kan tot 95% van de grondstoffen in de modules na verwerking weer gebruikt worden.

Werkt jouw gemeente samen met Wecycle, dan kun je de zonnepanelen naar de milieustraat brengen (elektronica-afval). Daarnaast kunnen ze ook via de installatiebedrijven worden ingenomen. Op de website van PV CYCLE staat meer informatie over de inzameling, recyclage en verwerking van zonnepanelen.

Het is theoretisch mogelijk om (onderdelen van) zonnepanelen te hergebruiken. Maar op dit moment is dat economisch gezien nog niet haalbaar: zonnepanelen gaan lang mee en er zijn heel weinig zonnepanelen die weggedaan worden.

Terug naar boven