Alles over energie en milieu in het dagelijks leven

Antifouling: tips voor milieuvriendelijk bootonderhoud

Met een zeilboot of plezierjacht kun je heerlijk genieten van de natuur. Let bij het onderhoud van je boot op de impact op het milieu. Antifouling gaat aangroei van algen en schelpen tegen. Maar antifouling (verf) met koper of zink is giftig voor planten, dieren én mensen. Er zijn vaak milieuvriendelijke alternatieven.

Man onderhoudt boot met hogedrukreiniger .jpg

Vaar je alleen in zoet water? Dan kun je waarschijnlijk prima zónder antifouling met milieubelastende koper of zink. Gebruik harde non-stick coating of een milieuvriendelijke folie, en borstel of spuit je boot schoon. Kun je niet zonder antifouling in jouw situatie? Gebruik de verf dan verstandig. 

Tips voor milieuvriendelijk bootonderhoud

  • 1

    Is een nieuwe laag wel nodig? Bekijk na afloop van het vaarseizoen of het nodig is om een nieuwe laag antifouling aan te brengen. Heb je weinig aangroei, dan kan de oude laag misschien nog een jaar mee

  • 2

    Gebruik niet elk jaar hetzelfde product, maar kijk of er milieuvriendelijke alternatieven voor jou op de markt zijn.

  • 3

    Ligt je boot in zoet water en heb je weinig aangroei? Probeer dan eens verf zonder koper of zink. Kies bijvoorbeeld een harde verf of non-stick (foul release) coating die je goed schoon kunt spuiten of borstelen.

  • 4

    In plaats van verf kun je ook een folie of wrap op je boot laten aanbrengen die de aangroei tegen gaat. Dit blijft minimaal 5 jaar zitten waardoor je nog maar weinig onderhoud hebt. 

  • 5

    Je krijgt aangroei als je boot stilligt. Gebruik je je boot lange tijd niet, overweeg dan om hem boven water te stallen. Of leg hem in een donker boothuis, daar is de aangroei minder.

  • 6

    Maak de boot meteen schoon als hij na afloop van het vaarseizoen uit het water komt. De aangroei is makkelijker te verwijderen als ze nog vochtig is, dan wanneer ze is ingedroogd.

Varen zonder antifouling: wat kun jij doen?

 

Alternatieven voor antifouling(verf)

Antifouling teaser infographic.jpg

Antifouling is een speciale verf om aangroei van algen, wier en schelpen tegen te gaan. De meest gebruikte 'zelfslijpende' antifouling komt langzaam los tijdens het varen en bevat koperhoudende biociden. Ook als de boot stilligt komt er koper in het water terecht. Er is ook zelfslijpende verf met zink. Niet alleen de aangroei laat los, ook koper en zink eindigen in het water. Dit is giftig voor planten en dieren, en ook voor zwemmers. In veel Nederlandse plassen en rivieren zijn de concentraties koper en zink boven de wettelijke norm. Bekijk de infographic groot (jpg). 

Voor boten die in zoet water liggen zijn er oplossingen zonder antifouling (verf). Dat varieert van je boot uit het water halen tot andere verfsoorten gebruiken. Welk alternatief voor jou geschikt is, hangt af van je ligplaats, vaargebied, gebruik en jouw type boot. De aangroei verschilt per haven en vaargebied, en zelfs van jaar tot jaar. 

Non-stick of foul release coating

Non-stick of foul release coating is verf op basis van bijvoorbeeld epoxy (tweecomponentenlak) of siliconen met een hard en glad oppervlak, waardoor aangroei makkelijk verwijderd kan worden. Deze coating hoef je niet elk jaar te vervangen, waardoor de prijs lager uit kan vallen dan voor de traditionele antifouling coating die je elk jaar moet verversen. Een keer per jaar afspuiten wanneer je je boot uit het water haalt, is meestal voldoende. Op varendoejesamen.nl/antifouling vind je een overzicht van merken (scroll naar onderen en kijk bij 'Tips').

Check het etiket als je milieuvriendelijke alternatieven gaat kopen: 

  • Koop geen middelen met koper of zink.
  • Koop geen coating waar het woord biocide, aangroeiwerend, zelfslijpend, eroderend, polijstend of zelfschurend op staan.
  • Gebruik alleen middelen waarbij de tekst ‘voor niet-professioneel gebruik’ op het etiket staat.
  • Let op woorden als non-stick of foul release coating: deze zijn een goede aanwijzing dat het een milieuvriendelijk middel is. Maar let daarnaast ook op de punten hierboven en ga af op het etiket van het blik, niet op website-teksten.

Folie (of wrap) om je boot

Een relatief nieuw alternatief voor aangroeiwerende verf of antifouling is een zelfklevende folie met kleine stekeltjes erop (3 mm lang) dat als een ‘wrap’ om de romp van het schip wordt aangebracht. Schelpen en wat grotere algen kunnen zich daar niet aan vasthouden. De folie moet door een bedrijf aangebracht worden en de prijs is - doordat hij minimaal 5 jaar meegaat - vergelijkbaar met antifouling coating. Bovendien heb je na het aanbrengen van de folie minstens 5 jaar nauwelijks onderhoud aan je boot wat betreft het tegengaan van aangroei. Eén keer per jaar afspuiten wanneer je je boot uit het water haalt, is meestal voldoende. Er zijn verschillende folies of wraps op de markt. Zoek op 'antifouling folie' of 'antifouling wrapom een bedrijf te vinden.

Overige middelen

Er zijn de aflopen tijd een paar nieuwe middelen ontwikkeld zoals ultrasone antifouling (waarbij geluidsgolven ervoor zorgen dat er geen aangroei kan ontstaan) en chitosan, een natuurlijke stof die uit de resten van schaaldieren wordt gehaald en die bacteriën en schimmels doodt. De effectiviteit van deze middelen wordt op dit moment getest.

Blauwe Vaantje

Wil jij laten zien dat je vaart met aandacht voor het milieu en dat je je inzet voor behoud van onze natuurgebieden? Dan kun je het Blauwe Vaantje aan je mast vastmaken. Je moet wel een paar duurzame gedragsregels ondertekenen, onder andere dat je de meest milieuvriendelijke onderhoudsproducten gebruikt. Op de website van de Blauwe Vlag kan je de intentieverklaring ondertekenen en daarna krijg je het Blauwe Vaantje thuis gestuurd. 

Toch antifouling? Goed gebruiken

Kun je niet helemaal zonder antifouling, gebruik het dan op de juiste manier.

Tips voor verstandig gebruik antifouling

  • 1

    Gebruik alleen antifouling die bestemd is voor particulieren. Op Varendoejesamen.nl vind je een lijst met toegestane middelen. Of kijk op de verpakking: daar staat dan dat het middel voor ‘niet-professioneel’ gebruik is.

  • 2

    Koop alleen middelen in het buitenland of via buitenlandse websites als je zeker weet dat dit ook in Nederland is toegelaten voor niet-professioneel gebruik. Dit staat op de verpakking.

  • 3

    Gebruik je niet-toegestane middelen? Hier wordt op gecontroleerd. Je moet het er dan weer afhalen, en je riskeert een boete tot € 2.500.

  • 4

    Schuur antifoulingverf altijd nat, zodat je geen schadelijk schuurstof inademt en er geen schuurstof in het water komt.

  • 5

    Draag bij het schuren en aanbrengen van de verf handschoenen, een overall en beschermingsbril. De verf kan anders ook schadelijk zijn voor jouw gezondheid.

  • 6

    Schuren en schoonmaken doe je boven een dichte vloer, zodat er geen schuursel of aangroei in de bodem of het water terecht komt. Veeg het schuursel en de aangroei op en gooi die bij het restafval.

  • 7

    Zit er al verf met koper of zink op je boot? Borstel de aangroei niet weg als de boot in het water ligt. Je haalt dan ook een laagje verf weg, waardoor er extra veel koper of zink in het water komt.

Meer over antifouling en milieuvriendelijk bootonderhoud 

  • Neem een kijkje op de website van Varen doe je samen
  • Bel met Manon van Meer (Varen doe je samen) 020-7051485
Terug naar boven