Alles over energie en milieu in het dagelijks leven

Plastic

Plastic verpakkingen hebben een slecht milieu-imago, maar ze zijn wel degelijk zinvol voor zover ze bederf en beschadiging van voedsel voorkomen. Je kunt in de meeste gemeenten plastic verpakkingen gescheiden inleveren samen met Metalen verpakkingen en Drankenkartons (PMD).

Kunststof

Kunststof verpakkingen hebben meer milieuvoordelen dan -nadelen voor zover ze voedingsmiddelen langer vers houden of beschermen tijdens transport. De milieubelasting van voedselverlies is namelijk groter dan die van verpakkingen (zie Verpakkingen).

Niet al het kunststof verpakkingsmateriaal dat bij het huishoudafval belandt, gaat verloren in de afvalverbrandingsoven. Bij sommige installaties wordt kunststof uit de afvalberg geblazen, waarna het hergebruikt wordt als bijvoorbeeld steigerelementen of bermpaaltjes.

Tips

  • 1

    Lever huishoudelijke kunststofverpakkingen zoveel mogelijk apart (en schoon) in. In de meeste gemeentes kan dat als PMD (Plastic en Metalen verpakkingen en Drankenkartons).

  • 2

    Neem een boodschappentas mee en neem zo weinig mogelijk plastic tasjes aan bij het winkelen, om plastic restafval te vermijden.

  • 3

    Lever schone en hele plastic tassen in bij een Tassenbol in de winkel; dan kunnen andere klanten die gebruiken.

  • 4

    Gebruik kleine kunststof PET-flesjes vaker, bijvoorbeeld voor drankjes onderweg. Maak ze voor hergebruik eventueel schoon met sop en lauw water.

Plastic verpakking en milieu

Verbeterde productiemethoden hebben verpakkingen steeds dunner en lichter gemaakt. Plastic verpakkingen zijn daardoor de afgelopen tien jaar 25 procent lichter geworden. Toch verdwijnt er jaarlijks bijna 450 miljoen kilo plastic verpakkingen bij het afval. Meer dan de helft daarvan wordt weer gerecycled.

Uitdaging: recyclen

De milieubelasting van plastic verpakkingen zit in de productie, het (beperkte) hergebruik en de verbranding. De grondstof van plastic verpakkingen is aardolie, en dat is een eindige en daarmee niet duurzame bron. De productie en transport van het materiaal kosten energie, voornamelijk in de vorm van fossiele brandstoffen. Daarbij ontstaat het broeikasgas CO2.

Plastic verpakkingen recyclen is technisch goed mogelijk, maar was voorheen niet haalbaar met huishoudelijk afval. Vanaf 2010 moeten alle gemeenten plastic verpakkingsafval scheiden. In sommige gemeenten kunnen inwoners plastic verpakkingsafval naar een speciale afvalbak in de buurt brengen (bijvoorbeeld een Plastic Heroes-bak). Andere gemeenten halen plastic verpakkingsafval op aan huis. Er zijn ook gemeenten die kiezen voor scheiden achteraf: daar kun je het bij het restafval gooien.

In de infographic zie je hoe het plastic wordt ingezameld en wat ervan wordt gemaakt.

Deel van de infographic over plastic verpakkingsafval. Wat gebeurt er met het plastic?

Klik voor de volledige afbeelding of download de pdf.

Plastic tas vaker gebruiken

Je kunt plastic tassen en tasjes sowieso een tweede leven geven: in de Tassenbol. Dit is een verzamelbak voor schone (en hele) plastic tasjes. De Tassenbol staat in supermarkten, scholen en bibliotheken. Andere klanten kunnen de plastic tas dan opnieuw gebruiken. 

Voordeel van plastic

Verpakkingen van kunststof zijn licht en er is weinig materiaal nodig voor de productie. Een wegwerp PET-verpakking levert bijvoorbeeld minder milieubelasting op dan een glazen wegwerpvariant zodra hij minder dan zes keer zo zwaar is.

Niet alles kan ingezameld worden

Veel kunststof verpakkingsmateriaal is geschikt voor recycling, zoals flessen en flacons voor dranken en schoonmaakmiddelen, plastic tasjes, deksels van pindakaaspotten en folies om tijdschriften. Niet alles is echter welkom bij de inzameling: het moet om verpakkingen gaan (dus geen plastic speelgoed), de verpakking moet leeg zijn, uit één soort materiaal bestaan (dus geen doordrukstrips met papieren achterkant of chipszakken met metalen binnenlaagje) en geen giftige stoffen bevat hebben. Zie voor een volledig overzicht van wat wel en niet mag Welk afval waar - Plastic verpakkingen.

Slimme verpakking levert milieuvoordeel

Eieren

Een kunststofverpakking is gunstiger voor het milieu dan geen verpakking, zodra een goed ontworpen omhulsel verspilling voorkomt. Kunststof verpakkingen kunnen de houdbaarheid verlengen van voedingsmiddelen, bieden bescherming tijdens transport, en maken hersluitbare verpakkingen mogelijk. Daarom zit er een velletje plastic om de komkommer, en ventilerende folie rondom voorbewerkte groente. Deze producten blijven langer houdbaar, doordat in de verpakking een evenwicht ontstaat tussen kooldioxide en zuurstof.

Composteerbare kunststof verpakking

Composteerbare verpakkingen zijn relatief nieuw. Ze zijn gemaakt van plantaardig materiaal of van aardolie.

Een composteerbare verpakking uit een hernieuwbare grondstof, zoals maïszetmeel, is klimaatvriendelijker dan een variant van gewoon plastic. Het milieuvoordeel zit dan niet in de composteerbaarheid, maar in de grondstof: die veroorzaakt minder uitstoot van broeikasgassen. Zie Composteerbaar kunststof.

Composteerbare verpakkingen zijn herkenbaar aan het Kiemplantlogo of OK Compost keurmerk: bekijk ze in de Keurmerkenwijzer.

Wel plantaardig, niet composteerbaar

Er zijn ook plastic verpakkingen die wel gemaakt zijn van een plantaardige grondstof, maar niet composteerbaar zijn. Dat zijn bijvoorbeeld PET-flessen die deels geproduceerd zijn met ethanol gemaakt uit suikerriet. Vergeleken met PET-flessen die zijn gemaakt van aardolie hebben deze verpakkingen minder invloed op het milieu, maar de productie vereist meer landbouwgrond en dat is een milieunadeel. De fles kan zonder problemen gerecycled worden als PET via de plasticinzameling. Zie ook het logo Plantbottle in de Keurmerkenwijzer.

Blijft statiegeld op PET-fles behouden?

Fles_top

Op grote PET-flessen voor frisdrank en water zit statiegeld. De ingezamelde flessen worden sinds 2006 niet opnieuw gevuld, maar gerecycled tot nieuwe PET-flessen en fleecetruien. Het bedrijfsleven wil geen statiegeld op PET-flessen, omdat ze het een duur en omslachtig systeem vinden. Als aan bepaalde voorwaarden voldaan wordt, mag het bedrijfsleven stoppen met dit statiegeldsysteem. Dit staat in de tweede Raamovereenkomst: bindende afspraken tussen de overheid, het bedrijfsleven en de Vereniging van Nederlandse Gemeentes (zie voor deze voorwaarden 'Beleidsregels voor verpakkingen' onderaan deze pagina). Er was een tijd sprake van dat het statiegeld in 2016 zou verdwijnen. Maar in 2014 en in 2015 lukte het het bedrijfsleven niet om aan alle voorwaarden te voldoen. Met name het uitbannen van PVC-verpakkingen blijkt problemen op te leveren. Daarom blijft het statiegeld op grote PET-flessen voorlopig nog behouden. Statiegeld op bierflesjes en op glazen limonade- en waterflesjes in de horeca blijft gewoon bestaan, maar dit is op initiatief van de brouwers en de horeca zelf en is niet in de wet vastgelegd.

Keurmerken en labels

Kunststof_recycling

Op producten en verpakkingen van kunststof staat vaak een symbool dat bestaat uit drie pijltjes, met een cijfer erin. Dat cijfer komt overeen met een specifiek soort kunststof. In landen waar kunststof gescheiden wordt ingezameld, verbetert dit symbool de sortering en recycling. Het beeld betekent niet dat de verpakking uit gerecycled materiaal bestaat. Zie voor meer informatie de Keurmerkenwijzer.

In de tabel staat aangegeven voor welke soort kunststof welk cijfers staat, en waar dat materiaal wordt toegepast.

Cijfer en afkorting Volledige naam Toepassing
1 PET polyetheen- tereftalaat Frisdrank, mineraalwater; reinigingsmiddelen en vloeibare farmaceutische producten; kokers en blisterverpakkingen (voor kleine enkele of bulkproducten zoals spijkers)
2 HDPE hoge dichtheid polyetheen Vruchtensappen, melk, vaten, jerrycans, kratten en bakken; folie voor afvalzakken
3 PVC polyvinyl- chloride Blister- en doordrukverpakkingen voor geneesmiddelen; bouwmarktartikelen
4 LDPE lage dichtheid polyetheen Folie, brood- groente en fruit zakken, draagtasjes en tijdschriftwikkels
5 PP polypropeen Emmers, kratten, dozen, sluitingen van flessen/flacons, transparante verpakking voor bloemen
6 PS polystyreen Wegwerpservies, bakjes en schaaltjes voor vleeswaren en groente; dozen voor bijvoorbeeld ijs
6 EPS (piepschuim) expanded polystyreen Bufferverpakking voor huishoudelijke apparaten en elektronica
7 PC polycarbonaat Meermalig hervulbare melkflessen en bepaalde (meermalige) verpakkingen voor andere vloeistoffen

Overheid: fabrikant moet zorgen voor hergebruik

Producenten en importeurs van verpakkingen op de Nederlandse markt zijn sinds 2006 verantwoordelijk voor het halen van de streefpercentages van gescheiden inzameling, hergebruik en andere nuttige toepassingen. Dit is vastgelegd in het overheidsbesluit Beheer Verpakkingen en Papier en Karton.

Voor kunststof verpakkingen zijn het bedrijfsleven, de overheid en de gemeentes in 2012 in de tweede Raamovereenkomst oplopende streefpercentages voor hergebruik overeengekomen van 43 procent in 2013 tot 52 procent in 2022. Met 51 procent gescheiden ingezameld kunststofafval in 2011 leek het einddoel al bereikt, maar in 2013 was het weer teruggezakt naar 46 procent van zowel consumentenplastic als plastic bedrijfsverpakkingen.

Meer informatie

  • Benieuwd waar de Tassenbollen staan? Kijk op de website van Tassenbol.
  • Vereniging Milieubeheer Kunststofverpakkingen maakt zich sterk voor (her)gebruik van kunststof producten en geeft hierover uitgebreide informatie. De VMK is een brancheorganisatie voor de kunststofverpakkingsindustrie. 
  • Kijk op de website van Nedvang om te zien of jouw gemeente kunststof al apart inzamelt: Plastic Heroes.
  • Het Recycling Netwerk heeft leden als Greenpeace Nederland, Stichting Natuur en Milieu en Vereniging Milieudefensie. De coalitie zet zich in voor een beter milieu via een goed verpakkingenbeleid dat aandacht heeft voor statiegeld en hervulbare verpakkingen.
Terug naar boven