Praktisch over duurzaam

Papier

Kringlooppapier is beter voor het milieu dan nieuw papier, maar het verschil in milieubelasting is klein. Minder papier gebruiken levert meer milieuvoordeel op.

papier en boeken.jpg

Per persoon gebruiken we gemiddeld 80 kilo papier per jaar. Of het nu gaat om een boek of wc-papier: je bespaart waardevolle grondstoffen door minder papier te gebruiken. Dat kan bijvoorbeeld door slimmer te printen op kantoor en thuis reclamedrukwerk te weigeren. 

Ga voor de milieuvriendelijkste papiersoort en kies kringlooppapier op basis van het keurmerk. Lever oudpapier & karton gescheiden in, zodat het gerecycled kan worden. Wist je dat een papieren verpakking of tas niet per se milieuvriendelijker is dan een plastic verpakking of tas?

Tips milieuvriendelijk papier gebruiken

  • 1

    Print alleen iets uit als het echt nodig is. Deze slimme printtips helpen je om minder te printen op kantoor. 

  • 2

    Plak een nee/ja- of nee/nee-sticker op je brievenbus. Dan ontvang je geen reclamedrukwerk meer. 

  • 3

    Kies voor kringlooppapier en let hiervoor op de keurmerken op de verpakking. De Keurmerkenwijzer checkt alle keurmerken op papier.

  • 4

    Gooi oud papier en karton in de juiste afvalbak. Bekijk wat wel of niet in de papierbak hoort. 

  • 5

    Leen boeken bij de bibliotheek of koop ze tweedehands

  • 6

    Het is niet bekend of digitaal lezen beter is voor het milieu dan lezen van papier. Lees je van een scherm? Ga zuinig om met apparaten en probeer dataverkeer te beperken. 

  • 7

    Kies een milieuvriendelijke verpakking. Een papieren verpakking is niet per se milieuvriendelijker dan een plastic verpakking. 

Milieuvriendelijk papier kiezen: kringloop

Het milieu is het meest geholpen als je zo min mogelijk papier gebruikt. En als je papier gebruikt, kies dan voor kringlooppapier: dit is minder milieubelastend dan nieuw papier. Voor het maken van kringlooppapier is minder water nodig dan voor nieuw papier, maar het kost evenveel energie. Voor kringlooppapier is ook minder hout nodig. Nederlands papier wordt vaak voor ongeveer 75 procent uit oud papier en karton gemaakt. 

55 procent van het papier in Nederland wordt gebruikt voor kranten, tijdschriften, kopieerpapier, wc-papier enzovoort. 45 procent is voor papieren- en kartonnen verpakkingen. 

Papier als verpakking

45 procent van het papier in Nederland wordt gebruikt als verpakkingsmateriaal. Omdat papier van een hernieuwbare grondstof gemaakt is, namelijk hout, heeft het minder klimaatverandering tot gevolg dan plastic. Voor de productie van plastic is aardolie nodig, een eindige grondstof. Maar doordat papier minder sterk is dan plastic, is er soms meer van nodig voor het verpakken van een product. Bovendien kan niet alles in papier worden verpakt, zoals vloeistoffen. Een plastic verpakking biedt dan uitkomst. Het is dus niet zomaar te zeggen of papier milieuvriendelijker is dan plastic.

Keurmerken en logo's

Sommige keurmerken voor papier stellen eisen aan duurzaam beheer van het productiebos, dat de bron is van papiervezels, zoals FSC en PEFC. Andere keurmerken stellen eisen aan het soort oudpapier dat hergebruikt wordt, of aan het ontinkten en bleken tijdens de productie. Het Blauer Engel-keurmerk is hiervoor het strengst. Het meeste papier met dit keurmerk bestaat voor honderd procent uit oudpapier. Naast het Blauer Engel-keurmerk zijn ook het Europees Ecolabel, Ecologo en Nordic Ecolabel betrouwbare milieukeurmerken voor een lagere milieubelasting tijdens de productie van papier. Lees meer in de Keurmerkenwijzer.

Kringloopsymbool is geen keurmerk

Er zijn veel variaties van het kringloopsymbool in omloop, die of alleen iets zeggen over het afdanken, of over de productie van papier.

Logo Kringlooppapier.jpg

Het volgende kringloopsymbool zegt iets over het gebruik van oudpapier: het betekent dat een groot deel van het papier uit hergebruikte vezels bestaat. Er is geen controle op en er zijn vele varianten van dit soort logo's in omloop. Het is geen officieel keurmerk. 

Het vergelijkbare papier-karton-kringlooplogo betekent dat de verpakking na gebruik bij het oud papier kan. Het is geen keurmerk en het geeft geen informatie over het materiaal waarvan het product of de verpakking is gemaakt. Lees meer in de Keurmerkenwijzer.

Nieuw papier: 'houtvrij'

Bijna driekwart van het papier op de hele wereld is ´houtvrij´ geproduceerd. Houtvrij is een misleidende term. Het staat terecht op producten van bamboe en plastic, maar onterecht op veel papiersoorten. Het zegt alleen dat de houtstof, het lignine, ontbreekt. Er is wel degelijk hout nodig voor 'houtvrij' papier.

'Houtvrij' kost juist veel hout

Houtvrij papier maakt zelfs minder efficiënt gebruik van hout dan houthoudend papier: voor de productie wordt alleen het cellulose uit het hout gebruikt, en niet de houtstof lignine. Het verwijderen van lignine levert bovendien extra milieuvervuiling op, vanwege het chemische productieproces. Houtvrij papier is wel sterk door de lange vezels en daardoor zeer geschikt voor recycling. 

Nieuw: steenpapier

Steenpapier is gemaakt van calciumcarbonaat (krijt, 80 procent) en plastic (gerecycled polyethyleen, HDPE, 20 procent). Het voelt gladder en luxer aan dan 'gewoon' papier van hout. Steenpapier is waterproof en scheurt niet snel, en wordt daarom bijvoorbeeld gebruikt voor fiets- en routekaarten. Steenpapier hoort niet bij het oud papier of plastic afval, maar moet bij het restafval. Het wordt op dit moment niet gerecycled.

Wc-papier is van oud papier

Per persoon gebruiken we elke week een rol wc-papier. Dit is 3 procent van al ons papiergebruik. Wc-papier is na gebruik vies en kan dus niet gerecycled worden. Daarom is het belangrijk dat het van kringloopvezels gemaakt wordt die niet sterk genoeg zijn om daarna nog eens gerecycled te worden. Maar wc-papier kan niet alleen maar uit de kortste, zwakste vezels bestaan: dan zou het meteen uit elkaar vallen, zeker als het nat wordt. Daarom bestaat zelfs kringloop wc-papier uit een mix van korte en iets langere vezels. Er is ook wc-papier van nieuwe vezels op de markt. In de praktijk blijkt het wc-papier dat in Nederland verkocht wordt voor iets meer dan de helft uit oudpapiervezels te bestaan en voor de rest uit nieuwe papiervezels. 

Papier versus digitaal: milieuvergelijking onbeslist

Wat is beter voor het milieu: papier of digitaal? Die vraag is niet zo eenvoudig te beantwoorden: beide hebben voor- en nadelen.

Papier

Hout is een hernieuwbare grondstof die het klimaat weinig belast. Maar voor zowel productie als transport is veel energie nodig. Bovendien vergt de productie van een papieren boek, krant of rapport zowel land, water als chemicaliën.

Digitaal

Lezen via een desktop, laptop, tablet of e-reader is milieubelastend. Je verbruikt zo energie: behalve voor de productie en het gebruik van het apparaat is ook veel energie nodig voor dataverkeer. Wereldwijd verbruiken dataservers een enorme hoeveelheid elektriciteit. Bovendien zijn voor de productie van het apparaat chemicaliën en materialen nodig, zoals kunststoffen en schaarse metalen. Schaarse metalen worden vaak gewonnen in landen waar milieubescherming gebrekkig is.

Oudpapier hergebruiken: goed scheiden

Je kunt zelf helpen de kwaliteit van het oudpapier goed te houden door gebruikt papier in de oudpapierbak te gooien. Sommige verpakkingen horen niet in de papierbak thuis, zoals drinkpakken en pizzadozen met etensresten. Lees meer over Papier en karton afdanken of check de Afvalscheidingswijzer

Vind de juiste bak voor papier en karton

Waar laat je oude kranten, enveloppen of een pizzadoos? Check het met de Afvalscheidingswijzer.

Vind de juiste bak

Milieubelasting van nieuw en kringlooppapier

Nieuw papier wordt gemaakt van cellulose (pulp), een belangrijk bestanddeel van hout. Zowel gerecycled papier als nieuw papier heeft water en energie nodig voor de productie. Dat zorgt voor milieubelasting. Het kost evenveel energie om papier te maken van oudpapier als van hout. Er is wel een verschil in water- en landgebruik.

Watergebruik

De productie van kringlooppapier kost minder water dan het maken van nieuw papier. Voor het maken van papier uit gerecyclede vezels is slechts tien tot vijftien liter water per kilo nodig, voor nieuw papier minimaal 25 liter. Het watergebruik hangt ook af van het milieubeleid van de fabriek: als het afvalwater gezuiverd en hergebruikt wordt, is er minder (schoon) water nodig.

Meer natuur met kringlooppapier

Kringlooppapier heeft het milieuvoordeel dat het geen landbouwgrond nodig heeft voor de productie van bomen. Bij gebruik van gerecyclede vezels kan de grond ingezet worden voor bijvoorbeeld de teelt van voedingsgewassen of gewassen voor biobrandstof. Dit spaart uiteindelijk natuurgebieden. Maar: na zes of zeven keer hergebruik zijn de papiervezels zo kort dat ze niet meer bruikbaar zijn. Er blijven daarom altijd bomen nodig om deze onbruikbare vezels te vervangen. Het beste is dan om deze uit duurzaam beheerde bossen te halen.

Duurzaam bosbeheer

Voor de productie van papier is wereldwijd veel hout nodig: een zevende van het jaarlijks gekapte hout wordt voor papierproductie gebruikt. Het meeste hout voor Nederlands papier komt uit Scandinavië. Houtkap of aanleg van productiebos gaat soms ten koste van de oorspronkelijke bossen. Dit leidt tot verlies aan diversiteit van planten en dieren en dus voor aantasting van de natuur. Gelukkig groeit de hoeveelheid goed beheerd productiebos. Je herkent papier uit duurzaam beheerde bossen aan de betrouwbare FSC- of PEFC-keurmerken.

Meer informatie

  • Het Wereld Natuur Fonds heeft een Check Your Paper database opgezet waarin je kunt zoeken naar papiersoorten met en zonder keurmerk. Per merk kun je zien hoe het scoort voor watergebruik, hoeveel nieuw papier is gebruikt, hoe het zit met de CO2-uitstoot en het gebruik van vervuilende stoffen. Zie Check your paper.
  • Wil je iets doen tegen ongevraagde post en reclame? Kijk op Reclamedrukwerk
  • Het Informatiecentrum Papier en Karton heeft diverse brochures en informatiepakketten, te bestellen via Papier en karton
  • Bekijk alle keurmerken voor papier en karton in de Keurmerkenwijzer.
Terug naar boven

Deze site gebruikt alleen cookies om te meten, je bezoek is dus anoniem.