Alles over energie en milieu in het dagelijks leven

Groente en fruit

Asperges in november en blauwe bessen in januari: ingevlogen groente en fruit belasten het milieu het zwaarst. Europese vollegronds-groente is juist wél een goede keuze, net als producten uit kassen met veel energiemaatregelen. Maar hoe zie je dat? De Groente- en fruitkalender helpt je om milieubewust te kiezen.

groente-en-fruitkalender-2012.jpg

Het verbouwen van groente en fruit, de verpakking en het vervoer: het kost allemaal veel energie en grondstoffen. Die energie komt vooral van fossiele brandstoffen (olie, kolen, gas). Daarbij komen broeikasgassen vrij. Dat leidt tot klimaatverandering.  Bovendien is er ruimte nodig voor de landbouwgrond: ruimte die soms ten koste gaat van de natuur. De teelt van dorstige gewassen in droge gebieden verergert de waterschaarste ter plekke.

Groente- en fruitkalender

Hoe milieuvriendelijk is de groente of het fruit dat jij wilt kopen? Zoek het op met de Groente- en fruitkalender!

Check je groente en fruit!

Tips groente en fruit kiezen

  • 1

    Gebruik de Groente- en fruitkalender om milieuvriendelijke groente en fruit uit te zoeken. Groente en fruit met milieuklasse A en B zijn een goede keuze.

  • 2

    Zet de app op je iphone of android en check je groente en fruit voortaan in de winkel!

  • 3

    De milieuklasse verschilt per maand en per land van herkomst. Het land van herkomst vind je op de verpakking of schapkaart in de winkel.

  • 4

    Groente van de volle grond is meestal beter voor het milieu dan groente uit een verwarmde kas. Uitzondering: als de kas verwarmd wordt met duurzame warmte, is er weinig verschil.

  • 5

    Voor het milieu is vervoer per vliegtuig beduidend slechter dan per vrachtwagen of boot. Dichterbij is niet altijd beter: het kost vaak meer energie om producten in een Nederlandse kas te kweken dan per vrachtwagen of boot uit warmere streken in te voeren.

  • 6

    Biologische producten zijn altijd geteeld zonder kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen. Toch kunnen ze een hoge milieubelasting hebben: als ze per vliegtuig zijn vervoerd, of zijn geteeld in een verwarmde kas.

  • 7

    Sommige keurmerken zoals Milieukeur en het Eko-keurmerk stellen extra duurzaamheidseisen Lees hierover meer op Keurmerkenwijzer.nl.

Milieuklassen in de groente- en fruitkalender

Elke groente- en fruitsoort in de kalender heeft een milieuklasse (A tot en met E). Daaraan kun je zien hoe milieuvriendelijk een bepaalde groente of fruit soort is, ten opzichte van andere soorten. Klasse A is het milieuvriendelijkst, klasse E het minst.

De volgende factoren bepalen de milieuklasse: de klimaatimpact van de teelt, het vervoer en de verpakking, het opraken van fossiele brandstoffen, en landgebruik.

Milieuklasse A

Dit zijn de milieuvriendelijkste producten:

  • Veel groente en fruit van Nederlandse akkers.
  • Bepaalde akkerproducten van buiten Nederland, die per vrachtwagen of schip vervoerd zijn. Bijvoorbeeld: banaan uit Zuid Amerika, meloen, en ronde tomaat uit Spanje en Marokko, pompoen Zuid-Europa en broccoli en bloemkool uit Frankrijk

Milieuklasse B

Deze producten hebben een 2 keer zo hoge milieubelasting als die in klasse A:

  • producten met een hóge opbrengst per hectare uit Nederlandse kassen mét milieubesparende maatregelen (WKK en/of aardwarmte). Bijvoorbeeld: vleestomaten, ronde tomaten en komkommer.
  • Bepaalde akkerproducten van buiten Nederland, die per vrachtwagen of schip vervoerd Bijvoorbeeld: kiwi Nieuw Zeeland en Italië, aubergine en mandarijn uit Spanje en sperziebonen uit Senegal.

Milieuklasse C

Deze product zijn 4 maal zo milieubelastend als die in klasse A:

  • producten met een hóge opbrengst per hectare uit Nederlandse kassen zónder milieubesparende maatregelen (WKK en/of duurzame energie).
  • producten met een relatief láge opbrengst per hectare uit Nederlandse kassen mét milieubesparende maatregelen (WKK en/of aardwarmte).
  • kwetsbaar Nederlands en Europees vollegrondsfruit dat in kleine plastic bakjes (Bijvoorbeeld: zomerse bramen en frambozen).
  • Minder milieuvriendelijke akkerproducten (bijvoorbeeld met lage opbrengst per hectare of met hoog watergebruik in droge gebieden) die over de weg vervoerd worden en sommige van de producten die per schip binnenkomen.

Milieuklasse D

Deze producten hebben een 8 keer zo hoge milieubelasting als de producten in klasse A:

  • Ingevlogen producten uit niet al te verre landen als Israël en Egypte.
  • Producten met een relatief láge opbrengst per hectare uit Nederlandse kassen zónder milieubesparende maatregelen (WKK en/of aardwarmte).

Milieuklasse E

Deze producten hebben een meer dan 8 keer zo hoge milieubelasting als de producten in klasse A:

  • Ingevlogen producten van ver (Oost-Afrika) of heel ver (Zuid- en Midden Amerika, Zuid Oost Azië en Nieuw Zeeland).
  • Nederlandse kasfruit.

Hierop let de Groente- en fruitkalender

Groente en fruit zorgen op verschillende manieren voor milieubelasting. De Groente en Fruitkalender neemt de volgende factoren mee:

  1. Bij teelt, het vervoer en voor de verpakking worden fossiele grondstoffen (olie, kolen, gas) gebruikt.
  2. Bij de verbranding van fossiele brandstoffen en bij de omzetting van natuur in landbouwgrond komen broeikasgassen vrij. Dat zorgt voor klimaatverandering. Het klimaat wordt ook belast door het gebruik van potgrond en substraat.
  3. Voor de productie van groente en fruit is landbouwgrond nodig. Die is schaars. Door een groeiende wereldbevolking en welvaartsniveau wordt steeds meer natuurgebied omgezet in landbouwgrond, waarbij diversiteit aan planten en dieren verloren gaat. Teelt die maar weinig kilo’s groente of fruit per hectare oplevert, is daarom belastender voor het milieu. 
  4. Watergebruik kan problematisch zijn. De teelt van dorstige gewassen in droge gebieden kan ten koste gaan van de lokale drinkwatervoorziening en de grondwatervoorraad kan worden uitgeput. 

Bestrijdingsmiddelen: niet in Groente- en fruitkalender

Het gebruik van bestrijdingsmiddelen zorgt voor lokale milieuverontreiniging en kan de gezondheid van de lokale bevolking schaden. Bestrijdingsmiddelen zijn (nog) geen factor in de Groente- en Fruitkalender (omdat voor buitenlandse producten betrouwbare gegevens ontbreken).

Biologisch: milieuvriendelijker of niet?

Biologische teelt scoort op verschillende milieu-aspecten beter dan reguliere landbouw: kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen zijn verboden en op de akker is meer biodiversiteit. Anderzijds heeft biologische teelt vaak een lagere opbrengst, waardoor er meer landbouwgrond nodig is. Over de vraag of biologische landbouw beter is voor het klimaat lopen de resultaten van onderzoeken uiteen. De Groente- en fruitkalender maakt daarom geen onderscheid tussen biologische en conventionele teelt.

Energieverbruik: klimaatbelasting

Hoeveel energie uit fossiele brandstoffen er nodig is voor de teelt, het vervoer en de verpakking van een kilo groente of fruit, verschilt per soort, land en seizoen, en daarmee ook de klimaatbelasting ervan.

Teelt

Teelt in de verwarmde kas kost meer energie dan teelt op de akker (vollegrond), doordat in de kas energie voor warmte en licht wordt gebruikt. Kasteelt veroorzaakt daardoor meer uitstoot van CO2 per kilo product. Zo'n 10 procent van al het Nederlandse gasverbruik gaat naar de verwarming van kassen.

De Nederlandse glastuinbouw wil in 2050 een volledig duurzame energievoorziening hebben. Daarom zet de sector onder meer in op energiebesparing, aardwarmte en warmte-krachtkoppeling (WKK). WKK maakt efficiënter warmte en elektriciteit uit aardgas waardoor er minder aardgas gebruikt wordt. Dankzij WKK en aardwarmte in de glastuinbouw komen producten als tomaten en komkommers in een betere milieuklasse terecht.

Vervoer: vliegtuig hoogste klimaatbelasting, dan schip en vrachtwagen

vrachtschip-282x212.jpg

Bederfelijke en kwetsbare producten van een ander continent (asperges, peultjes, zacht fruit) komen vaak per vliegtuig naar Nederland. Dat veroorzaakt veel uitstoot van broeikasgassen. Vervoer per schip is per kilometer het klimaatvriendelijkst. Daardoor belanden milieuvriendelijk geteelde groente en fruit die helemaal uit Zuid-Amerika per schip naar Nederland komen toch in milieuklasse A. De klimaatbelasting van vervoer per vrachtwagen zit per kilometer tussen die van het vliegtuig en het schip in.

Verpakking

Het maken van verpakkingen kost energie en grondstoffen. Het belast daarmee het klimaat. Een verpakking kan daarentegen ook milieuvoordeel hebben: het beschermt producten tegen beschadiging en bederf en voorkomt zo voedselverspilling. Doorgaans is de milieuwinst van het voorkomen van voedselverspilling veel groter dan de milieuschade van een verpakking. Kiezen voor los verkochte groente en fruit levert dus alleen milieuvoordeel op als je het snel opeet.
Gemiddeld vertegenwoordigt verpakking 10 procent van de milieubelasting van een product. Bij frambozen of bramen in kleine plastic bakjes ligt dat aandeel veel hoger.

Teelt op potgrond: hoge CO2-uitstoot

aardbeien kas - teelt potgrond 282x212.jpg

Producten die geteeld zijn op potgrond, zoals aardbeien en champignons, hebben een hoge CO2-uitstoot, doordat potgrond voor een groot deel uit veen bestaat. In veen ligt koolstof opgeslagen dat bij gebruik vrijkomt als het broeikasgas CO2.

Meer informatie

  • Milieubewust eten kan op vele manieren. Zie alle tips op een rij onder Voeding.
  • Bij het Voedingscentrum kun je terecht voor informatie over voedingswaarde, gezondheid, bewaren en bereiden van voedsel, hygiëne en voedselveiligheid.  
  • Bij het GroentenFruit Bureau vind je alles over groente en fruit.
Terug naar boven