In deze fase ben je extra gevoelig voor prikkels van buiten. Niet gek, want uit onderzoek blijkt dat je brein anders reageert en dat je zelfvertrouwen tijdelijk afneemt. En dat terwijl je verantwoordelijkheidsgevoel alleen maar groeit. Dat maakt het aantrekkelijk om houvast te zoeken in lijstjes, adviezen en spullen. Veel spullen. Want als je alles in huis hebt, dan zit je goed… toch?

Winkels, websites en reclames spelen in op de onzekerheden van nieuwe ouders en verzorgers. En ook op de behoefte aan controle en veiligheid. Bijvoorbeeld met het idee dat duurder beter is en dat je voorbereid moet zijn op alles. Maar voor je het weet koop je veel meer dan nodig, vaak al ruim vóór de geboorte.

Op deze pagina helpen we je om daar grip op te krijgen. Niet met nóg een lijstje, maar met praktische tips die je anders laten kijken. Zodat jij keuzes maakt die bij je passen en die beter zijn voor het milieu en je portemonnee.

Het eerlijke antwoord: dat verschilt per gezin. Wat voor de één onmisbaar is, blijft bij de ander ongebruikt in de kast liggen. Juist daarom is het verstandig om er zelf achter te komen wat je prettig vindt, in plaats van lijstjes van anderen te volgen.

Baby’s groeien snel en veel spullen gebruik je maar kort, of soms zelfs helemaal niet. Alles vooraf kopen voelt misschien veilig, maar vergroot ook de kans dat spullen ongebruikt in de kast blijven liggen. Het is slimmer om klein te beginnen en aan te vullen als dat nodig blijkt.

Tips voor jouw duurzame babyuitzet

Handige tips om te onthouden als je je babyuitzet samenstelt:

• Gebruik babylijstjes als inspiratie, niet als checklist. Kijk kritisch naar wie het lijstje heeft gemaakt en vraag jezelf af: heeft de maker er baat bij dat ik bepaalde spullen koop?
• Vraag naar ervaringen van je omgeving. Andere ouders en verzorgers weten vaak goed wat je echt nodig hebt.
• De spullen die je nodig hebt hoeven niet nieuw te zijn. Kies als dat kan voor tweedehands.
• Leen spullen of neem ze over van mensen om je heen. Heb je het niet meer nodig, geef of verkoop het dan zelf weer door. Zo blijven de spullen in gebruik en maak je het makkelijker voor anderen om ook tweedehands spullen te gebruiken.

Hoe richt ik een babykamer duurzaam in?

Door slimme keuzes te maken, zorg je voor een gezonde plek voor je baby én voorkom je dat je onnodig veel nieuwe spullen in huis haalt. Zo houd je de voetafdruk van je baby zo klein mogelijk.

Meubels en materialen

Kijk eerst wat er al is of wat je kunt overnemen. Tweedehands meubels zijn een goede optie, zolang ze veilig en stevig zijn. En kringloopwinkels brengen meubels vaak tegen een kleine vergoeding bij je thuis.

Koop je toch nieuw? Kies bij houten meubels dan voor hout met een keurmerk, zoals FSC of PEFC. Ga bij voorkeur voor meubels die lang meegaan en kunnen meegroeien met je kind. Zo blijven ze bruikbaar in verschillende levensfases en hoeven ze minder snel vervangen te worden. Trendgevoelige meubels zijn een minder handige keuze. Simpelweg omdat ze minder lang meegaan.

Vloeren

Moet er een nieuwe vloer komen in de kinderkamer? Ga dan voor materialen die lang meegaan en weinig impact hebben, zoals hout met keurmerk, bamboe of linoleum. Leg de vloer bij voorkeur zwevend, zodat je deze later opnieuw kunt gebruiken.

Verf en wandafwerking

Wil je de muur of een meubel een ander kleurtje geven? Gebruik dan verf op waterbasis met een milieukeurmerk. Die bevat vaak minder schadelijke stoffen dan verf op basis van oplosmiddelen. Let er ook bij behang op dat het een keurmerk heeft of is gemaakt van gerecycled materiaal. En kies zoveel mogelijk voor neutrale kleuren of prints, zodat die muur ook nog leuk is als je kind ouder wordt. Kijk voor meer tips over duurzaam klussen en verbouwen. Of je nou voor verf of behang gaat, zorg ervoor dat je goed lucht na de klus.

Hoeveel kleding heb je nodig?

Er is geen vast aantal, maar waarschijnlijk minder dan je denkt. Wat je nodig hebt en prettig vindt, merk je het beste in de praktijk. Koop je alles vooraf, dan koop je snel te veel. Zonde, want sommige babyspullen gebruik je niet of nauwelijks.

Luiers: wasbaar of wegwerp?

Als je alles meeweegt, dan winnen wasbare luiers het van wegwerpluiers. Ze zorgen voor veel minder afval en zijn minder schadelijk voor het milieu, ook als je het wassen meerekent. Maar wat je ook kiest: hoe eerder je kind zindelijk is, hoe beter het is voor het milieu.

Tips om je kind sneller zindelijk te maken:

• Laat je kind al vroeg kennismaken met het potje. Zet het in de woonkamer en laat je kind er meerdere keren per dag op.
• Zet je kind op vaste momenten op het potje, bijvoorbeeld na elke maaltijd en voor het slapengaan.
• Laat je kind in een rustige periode zonder luier lopen (dit is het makkelijkst in de zomer), dan is hij zich bewuster van een natte broek.

Lees verder over luiers en zindelijk worden.

Hoe kies ik een kinderwagen en autostoeltje?

Als je een kinderwagen of autostoeltje gaat kopen, is het logisch dat je vooral denkt aan comfort en veiligheid voor je kind. Tegelijk wil je misschien geen dure spullen kopen die je maar kort gebruikt. Veel ouders en verzorgers worstelen hiermee. En veel grootouders willen met alle liefde een dure nieuwe kinderwagen kopen voor hun aanstaande kleinkind. Maar je hoeft niet per se alles nieuw te kopen om het goed te doen. Vaak zijn er duurzamere opties die ook nog eens betaalbaarder zijn.

Kijk eerst of je iets kunt lenen of tweedehands kunt vinden, bijvoorbeeld via vrienden of familie. Zeker kinderwagens gaan vaak lang mee en zijn prima door meerdere kinderen te gebruiken. Bij autostoeltjes geldt: alleen tweedehands kopen als je zeker weet dat ze schadevrij zijn.

Als je iets toch liever nieuw koopt, kies dan voor een model dat lang meegaat en meegroeit met je kindje. Of dat je later makkelijk kunt doorverkopen. Let er ook op dat onderdelen vervangbaar zijn, zoals wielen of bekleding. Zo kan het langer gebruikt worden.

De meeste impact van babyspullen zit in het maken van nieuwe producten: grondstoffen, energie en transport. Door spullen langer te gebruiken, te delen of tweedehands te kopen, verklein je die impact flink. En mooi meegenomen: het scheelt vaak behoorlijk in de prijs.

Wat doe je met babyspullen na gebruik?

• (Uit)lenen
  Veel babyspullen, zoals een babybadje of wipstoel, kun je perfect (uit)lenen.
• Repareren
  Kapot is niet meteen afgedankt. Een kinderwagen of meubel is vaak prima te maken. Kom je er niet aan toe om dit te (laten) doen? Bied Ga naar een repair café of bied je item dan defect op bijvoorbeeld Marktplaats aan zodat iemand anders kan proberen om het te repareren.
• Verkopen of inleveren bij een kringloopwinkel
  Ken je niemand in je omgeving die je blij kunt maken met de babyspullen die jij niet meer gebruikt? Verkoop ze door of lever ze in bij een kringloopwinkel.
• Textielbak
  Is iets echt niet meer te gebruiken? Dan kun je het vaak nog recyclen. Check de Afvalscheidingswijzer voor wat waar hoort. Textiel mag in de textielbak als het schoon en droog is, ook als het versleten of gescheurd is. Denk aan kleding, maar ook aan hydrofieldoeken, spuugdoekjes en poetslappen groter dan 25 × 25 cm.

Afval: wat doe je met luiers en babydoekjes?

Met een baby heb je veel afval. Daarom is het goed om te weten hoe je luiers en babydoekjes weggooit en waar je kunt besparen.

Heb je een andere vraag over afval? Check de Afvalscheidingswijzer.

Flesjes voor flesvoeding: glas of plastic?

Bij plastic flesjes kunnen tijdens verwarmen en schudden micro- en nanoplastics vrijkomen. Onderzoek laat zien dat dit vooral gebeurt bij hoge temperaturen, zoals bij steriliseren of het bereiden van voeding met heet water. Baby’s die flesvoeding krijgen uit plastic flesjes, kunnen dagelijks miljoenen microplasticdeeltjes per liter binnenkrijgen. Wat dit precies betekent voor de gezondheid op de lange termijn, is nog niet duidelijk. Wil je de risico’s zoveel mogelijk beperken? Kies dan voor glazen flesjes. Die geven geen microplastics af. Gebruik je plastic flesjes, dan kun je het risico verkleinen door:

• geen kokend of zeer heet water in de fles te doen
• voeding buiten de fles te mengen en verwarmen en daarna over te schenken
• de fles niet te schudden met heet water erin
• de fles niet in de magnetron op te warmen
• aan de binnenkant beschadigde flesjes niet te gebruiken

Het Voedingscentrum zegt dat je in Nederland geen gekookt water hoeft te gebruiken voor flesvoeding. Je kunt het beste koud kraanwater gebruiken en het opwarmen. Voor schoonmaken hoef je ook geen kokend water te gebruiken. Een warm sopje met zeep of wassen in de vaatwasser is genoeg. Alleen voor het eerste gebruik is steriliseren nodig.

Kraamcadeaus: denk verder dan spullen en kleding

Veel mensen willen niet met lege handen aankomen bij een kraambezoek. Maar koop je bijvoorbeeld een knuffel, sokjes of mutsje, dan ben je waarschijnlijk niet de enige en is de kans groot dat je cadeau ongebruikt in de kast blijft liggen. Tip: vraag waar de ontvanger blij van wordt. Of denk eens aan iets anders dan spullen, bijvoorbeeld:

• Kook een paar maaltijden voor tijdens de kraamtijd
• Bied een oppasbeurt aan, zodat ouder(s) en verzorger(s) even kunnen opladen
• Geef een ervaring cadeau voor na de kraamtijd, zoals een etentje of uitje
• Help praktisch: schoonmaken, boodschappen doen of een wasje draaien
• Leen of geef tweedehands babyspullen die nog goed zijn
• Meer tips vind je in de Groene Geefgids van Milieu Centraal.

Ben je zelf ontvanger? Help mensen dan om geen nieuwe spullen voor je te kopen, bijvoorbeeld door op het geboortekaartje te zetten: cadeaus niet nodig of tweedehands welkom.