Alles over energie en milieu in het dagelijks leven

Afval scheiden: nut en fabels

Afval scheiden levert veel op. Materialen als papier, glas, plastic en batterijen kunnen voor een groot deel hergebruikt worden. Dat bespaart nieuwe grondstoffen, energie en geld.

Waarom wordt het ene afval gescheiden ingezameld en het andere niet? Uitgangspunt bij gescheiden inzameling is dat er waardevolle materialen in het afval zitten die hergebruikt kunnen worden. Hierdoor zijn er minder nieuwe grondstoffen, energie en geld nodig om nieuwe materialen te maken. Dat is niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor jouw portemonnee: de afvalstoffenheffing van de gemeente kan omlaag.

Tips om afval goed te scheiden

  • 1

    Wees zorgvuldig bij het scheiden van je afval. Gooi bijvoorbeeld geen gloeilampen in de glasbak en geen plastic bij het gft. En haal folders uit het plasticfolie voordat je ze bij het oud papier doet. Alleen dan kan jouw afval goed worden verwerkt.

  • 2

    Gebruik een doorzichtige vuilniszak om je plastic, blikken en drinkpakken in te verzamelen. Zo kan de afvalverwerker beter zien of er geen afval bij zit dat er niet in thuishoort.

  • 3

    Wat mag in welke bak? In de Afvalscheidingswijzer vind je het antwoord! 

Beter recyclen dan verbranden

Afval recyclen heeft 4 grote voordelen boven verbranden:

  1. Het spaart grondstoffen uit: bijvoorbeeld bomen voor papier, aardolie voor plastic, (zeldzame) metalen voor apparaten en blik.
  2. Landbouwgrond kan dan gebruikt worden om voedsel te verbouwen.
  3. Recyclen kost meestal (veel) minder energie dan het winnen van grondstoffen en maken van nieuwe materialen. Voor nieuw aluminium is bijvoorbeeld 20 keer zoveel energie nodig als voor het omsmelten van oud aluminium. De kwaliteit van gerecyclede materialen is meestal net zo goed.
  4. Recyclen zorgt voor minder broeikasgassen.

Wat gebeurt er met het gescheiden afval?

Nederlanders zijn goed in afval scheiden, zeker vergeleken met landen om ons heen. Toch weten veel mensen niet wat er gebeurt met al het gescheiden afval. Er zijn wel geruchten dat het apart ingezamelde afval alsnog op een grote hoop belandt. Dat is niet waar (lees de Fabels). Glas, papier en karton, groente, fruit en tuinafval (gft), klein chemisch afval, plastic, blik, drinkpakken, elektrische apparaten, grof tuinafval, bouwafval, textiel en restafval worden allemaal apart verwerkt. Gescheiden afval dat erg vervuild is (daarmee bedoelen we: waar erg veel dingen bij zitten die er niet bij horen), kan noodgedwongen alsnog verbrand worden.

Afval = waardevol

Afval bevat veel waardevolle materialen die opnieuw te gebruiken zijn. Soms kun je iets in zijn geheel hergebruiken, zoals tweedehands kleding of meubels. Andere soorten afval worden uit elkaar gehaald zodat de materialen apart hergebruikt kunnen worden. Het zink uit oude batterijen wordt bijvoorbeeld gebruikt om zinken dakgoten van te maken. Wil je weten wat er met een bepaald soort afval gebeurt? Kijk dan bij die afvalsoort op Welk afval waar.

Het afval dat niet gerecycled kan worden, gaat bijna allemaal naar de verbrandingsoven. De verbranding levert energie op voor stroom of stadsverwarming. De restjes die overblijven na verbranding (dat noemen we 'slakken') kunnen voor een deel gebruikt worden voor de aanleg van wegen. Nog geen halve procent van het huishoudelijk afval (bijvoorbeeld niet-recyclebaar bouw- en sloopafval) wordt gestort; dat gebeurt op een verantwoorde manier.

Voorwaarde: zuiver afval

Om gescheiden afval echt opnieuw te kunnen gebruiken, mogen er niet te veel dingen bij zitten die er niet bij horen (dat noemen we 'vervuiling'). Het lukt bijvoorbeeld niet om papier te recyclen als er veel plastic tussen zit, of als het papier vet is (daarom mogen dozen van afhaalpizza's niet bij het oud papier). Het recyclebedrijf moet dus eerst de vervuiling uit het gescheiden ingezamelde afval halen, voordat ze het afval kunnen verwerken. Dat kost tijd en geld.

Als gescheiden afval te veel vervuild is, kan het niet hergebruikt worden en belandt het alsnog in de verbrandingsoven. Daarom is het belangrijk dat je zorgvuldig te werk gaat bij het scheiden van afval. Op Welk afval waar staat voor elke afvalsoort wat er wel en niet bij mag, van gft tot de glasbak. Of zoek het op in de Afvalscheidingswijzer.

10 Fabels over afval scheiden

Er zijn nogal wat fabels over afval scheiden: het afval zou toch allemaal weer op één hoop komen, met het gft wordt niks gedaan, en thuis scheiden is duurder dan achteraf scheiden. Milieu Centraal zocht van een aantal fabels uit: wat is waar en wat niet?

  • Na gescheiden inzameling gaat al het afval weer op een hoop

    Nee, dit is een fabeltje. Het is namelijk goedkoper om gescheiden afval te verwerken, dan één hoop gemengd afval.

    Heel soms worden partijen apart ingezameld afval wel afgekeurd, maar dat is dan omdat er te veel afval bij zit dat er niet in hoort. Dat afval kan dan niet meer gescheiden worden verwerkt. Daarom is het belangrijk om je afval zorgvuldig te scheiden: gooi bijvoorbeeld geen plastic bij het oudpapier of in de gft-bak.

    Lees meer op Welk afval waar.

  • Afval scheiden in huis is een druppel op de gloeiende plaat

    Het idee dat gezinnen maar een klein beetje afval produceren vergeleken met bedrijven en kantoren, klopt niet. Thuis afval scheiden maakt wel degelijk verschil! Want wist je dat het niet-gerecyclede afval van de bouw, industrie en landbouw bij elkaar minder is dan het niet-gerecyclede afval in huis? 

    In 2015 waren huishoudens goed voor ruim 8.200 miljoen kilo afval. Hoe je dat weggooit maakt absoluut uit: hier is nog veel winst te behalen. Natuurlijk heeft het ook zin om op je werk afval te scheiden. Vraag je baas om aparte bakken neer te zetten voor plastic, gft, glas en papier.

    Wil je weten welk afval in welke bak hoort? Kijk op Welk afval waar.

  • Gft scheiden is flauwekul

    Dit is niet juist. Soms is het groente- fruit- en tuinafval (gft) te vervuild om gescheiden te worden verwerkt (er zit bijvoorbeeld veel plastic in). Of er is bijna geen gft-afval (omdat bewoners geen tuin hebben bijvoorbeeld). Maar dat betekent niet dat de inzameling overal zinloos is.

    Zeker in dorpen en wijken met vrijstaande huizen of rijtjeshuizen is gft-inzameling een groot succes. Een flink deel wordt eerst vergist, om er biogas uit te maken. Composteerbedrijven maken er daarna schone compost van, die onder meer gebruikt wordt voor het verbeteren van de grond in plantsoenen. Lees wat er allemaal bij het gft mag en wat er met het afval gebeurt.

  • Gft scheiden is helemaal niet beter voor het milieu

    Dit is wel én niet waar. Het is niet mogelijk om vast te stellen wat beter is voor het klimaat: het verbranden of composteren van gft-afval. Toch zijn er goede redenen om gft gescheiden in te zamelen:

    • Gft gescheiden inzamelen en composteren is goedkoper dan het samen met het restafval verwerken. Dit scheelt weer in de gemeentebelasting die jij betaalt voor het ophalen en verwerken van huisvuil (de afvalstoffenheffing).
    • Steeds meer gft-afval wordt vergist. Dit levert biogas op: dat is duurzame energie.
    • Van gft-afval kan goede compost gemaakt worden. Boeren, tuinders en de gemeente gebruiken dit om de bodem te verbeteren (bijvoorbeeld om groente of fruit op te telen of voor plantsoenen). Compost is beter voor het milieu dan kunstmest en potgrond of tuinaarde (dat wordt van veen gemaakt). Lees hier meer over op Goede bemesting.
    • Als het gft-afval bij het gewone afval zou komen, komt Nederland afvalverbrandingsinstallaties (AVI's) tekort.

    Lees meer over wat er wel en niet bij het gft mag.

  • Gft-bakken zijn schadelijk voor de gezondheid

    Uit onderzoek blijkt dat de schimmels in een gft-bak geen risico vormen, als je de gft-emmer (of je gft-bakje) in huis minstens één keer per week leegt en schoonmaakt. Het risico is natuurlijk nog kleiner als de gft-bak buiten staat.

    Lees wat er allemaal in je gft-bak mag.

  • Afval scheiden kost meer dan het oplevert

    Afval scheiden is waardevol. Niet alleen voor het milieu, maar vaak ook voor onze portemonnee. Ingezameld papier, glas, metaal en textiel leveren geld op: daarmee gaan de kosten van het inzamelen en verwerken naar beneden. Het inzamelen en recyclen van gft tot compost en andere bioproducten is (nog) niet kostendekkend, maar wel goedkoper dan verbranden.

    Bij plastic is het iets ingewikkelder: door de lage olieprijs is nieuw plastic namelijk goedkoper dan gerecycled plastic. Maar omdat de producenten van plastic verpakkingen meebetalen aan de recycling, is het gescheiden inzamelen en sorteren van plastic toch kostendekkend. Voor het milieu is recyclen in elk geval altijd beter dan verbranden! Lees wat er allemaal bij het plastic afval mag.

  • Gescheiden inzamelen is juist slechter voor het milieu

    Je zou misschien denken dat losse ritjes voor al die verschillende afvalsoorten meer CO2-uitstoot veroorzaken dan wanneer je alles tegelijk ophaalt en verbrandt. Niet juist! Afval gescheiden inzamelen en recyclen is aantoonbaar veel beter voor het milieu dan alles bij elkaar inzamelen en verbranden. Afzonderlijk transport levert nauwelijks extra CO2-uitstoot op. En afvalverbranding levert weliswaar energie, maar zorgt per saldo voor extra CO2-uitstoot en verlies van grondstoffen. 

  • Waarom zit ik zo moeilijk te doen met allerlei bakken? Ze kunnen het afval toch net zo goed achteraf scheiden?

    Nascheiding is niet voor elke afvalsoort de oplossing. Papier, gft, textiel en glas kan alleen gerecycled worden als het gescheiden is ingezameld. Papier en textiel dat bij het huisvuil zit, wordt bijvoorbeeld nat en vies: daar kan het recyclebedrijf niets meer mee. Groente, fruit en etensresten in het restafval plakken vast aan ander afval en zijn daardoor slecht te scheiden, bovendien zit er veel ‘vervuiling’ tussen (bijvoorbeeld kleine stukjes plastic). Apart inzamelen is daarom nodig.

    IJzer (blikjes, schroeven) kan wel goed met magneten uit het restafval gevist worden. Maar voor aluminium blikjes is dat veel moeilijker (zie de volgende fabel). Omdat je als consument niet altijd weet van welk materiaal je blik of schaaltje gemaakt is, is het goed om al je metalen verpakkingen gescheiden in te leveren.

    Alleen voor plastic verpakkingen en drinkpakken maakt het niet zoveel uit of het gescheiden ingezameld wordt of samen met het restafval. Toch kan jouw gemeente goede redenen hebben om dit gescheiden in te zamelen, bijvoorbeeld omdat ze geen nascheidingsinstallatie hebben. Elke gemeente mag zelf kiezen hoe zij huisvuil inzamelt. Daarbij kijkt de gemeente bijvoorbeeld naar het soort woningen (veel flats of juist laagbouw) en of veel mensen een tuin of plaatsje hebben.

    Wat ook meespeelt, is dat er in Nederland niet genoeg sorteermachines zijn om al ons afval achteraf te scheiden. En het kost veel geld om zulke machines te bouwen. Gemeentes moeten daar dus in investeren. Nascheiden is een welkome achtervang voor situaties waarin gescheiden inzamelen lastig is.

    Welk afval mag in welke bak? Je vindt het in de Afvalscheidingswijzer.

  • Blikken hoef je niet apart in te zamelen, die halen ze wel uit de verbrandingsresten met magneten

    Voor stalen blikken klopt dit inderdaad: die kunnen ze voor 95% uit het huisvuil vissen. Bij aluminium blikken, schaaltjes en folie (30% van alle metalen verpakkingen) gaat dat minder goed, aluminium is namelijk niet magnetisch. Het lukt bij nieuwe installaties steeds beter, maar nog niet elke afvaloven heeft hier al in geïnvesteerd, plus dat dunne stukken aluminium alsnog verbranden. Zonde, want de recycling van aluminium geeft juist heel veel milieuwinst. Doe voor de zekerheid jouw blikken, blikjes en aluminium schaaltjes en folie dus bij het plastic en de drinkpakken. Check wel even of jouw gemeente blik samen met plastic en drinkpakken inzamelt, dit lees je op de website van je gemeente.

    Lees meer over het inzamelen van blikken en spuitbussen.

  • De gemeente verdient aan afvalscheiding, terwijl ik al het werk doe

    Niet waar. Jouw gemeente mag niet verdienen op de afvalstoffenheffing. Als de gemeente geld overhoudt, dan moet ze dat het jaar daarna verrekenen. Clubs of organisaties kunnen soms wel wat verdienen aan afvalinzameling: denk aan kerken, scholen en sportverenigingen die oud papier ophalen. 

Check de Afvalscheidingswijzer

Welk afval mag in welke bak? Check het met de Afvalscheidingswijzer.

Vind de juiste bak
Terug naar boven