Alles over energie en milieu in het dagelijks leven

Groene stroom

Niet alle groene stroom is wat je ervan verwacht. Je kunt daadwerkelijk bijdragen aan vergroening van de energieproductie door te kiezen voor groene stroom uit Nederlandse wind, zon of biomassa uit afvalstromen, of door groene stroom te kopen bij een bedrijf dat investeert in duurzame energieopwekking. Milieu Centraal zet alles voor jou op een rij.

bigstock-Wild-flowers-along-a-canal-in--65149705-400x300.jpg

Uit alle Nederlandse stopcontacten komt dezelfde 230 volt. Maar die identieke stroom wordt op verschillende manieren opgewekt. Duurzame energiebronnen als waterkracht, windenergie, zonne-energie en biomassa dragen minder bij aan klimaatverandering dan 'grijze' bronnen van stroom: kolen-, gas- en kerncentrales. Om elektriciteit als groene stroom te mogen verkopen moet een leverancier er genoeg GvOs (Garantie van Oorsprong) voor hebben. Eén garantie verzekert dat er ergens in Europa duizend kWh uit een duurzame energiebron is opgewekt.

In Nederland is de vraag naar groene stroom veel groter dan de productie van duurzame elektriciteit. Begin 2015 betaalde 58 procent van de huishoudens voor groene stroom, wat ongeveer gelijk staat aan 112 procent van de in Nederland duurzaam opgewekte elektriciteit. Tegelijkertijd zijn er in Europa nog maar weinig landen waar consumenten en bedrijven kiezen voor een speciaal product als groene stroom. Daardoor is het aanbod van groengaranties veel groter dan de vraag ernaar en zijn de garanties erg goedkoop. Veel groene stroom op de Nederlandse markt heeft een goedkope buitenlandse GvOs (Garantie van Oorsprong) - vooral van Scandinavische waterkrachtcentrales. Deze centrales bestonden allang; een keuze voor deze stroom zorgt niet voor nieuwe investeringen in duurzame energiebronnen. Als je hoopt met jouw keuze voor groene stroom te zorgen voor meer opwekking van duurzame energie kun je het beste kiezen voor Nederlandse wind- of zonne-energie, of voor groene stroom van een energiebedrijf dat veel investeert in groene energiebronnen.

Tips groene stroom

  • 1

    Wil je met jouw stroomkeuze duurzame energieopwekking stimuleren? Dan kun je kiezen voor groene stroom van een 'groen bedrijf' of voor groene stroom die grotendeels in Nederland is opgewekt. De eerste vind je met een overzicht van onder meer de Consumentenbond en Greenpeace, de tweede met de Groene Stroom Checker.

  • 2

    Op het stroometiket zie je precies wat de herkomst van jouw stroom is. Dit etiket krijg je ieder jaar na 1 mei van jouw energiebedrijf bij de jaarrekening. Je kunt het ook op de website van het desbetreffende energiebedrijf opzoeken.

  • 3

    Maak zelf groene stroom: schaf zonnepanelen aan. Zie: Zonnepanelen

  • 4

    Investeer direct in groene elektriciteit: word mede-eigenaar van een windmolen of mede-investeerder in een windpark. Zie: Windenergie.

  • 5

    Minder stroom gebruiken levert het grootste voordeel op voor het milieu. Blijf besparen, ook al heb je groene stroom. Op Apparaten en verlichting kun je lezen hoe.

GvO (Garantie van Oorsprong)

elektr-mast-lucht.jpg

De elektriciteit uit jouw stopcontact is altijd hetzelfde of je nu groene of grijze stroom koopt. Het enige verschil tussen grijze en groene stroom is de bron die is gebruikt om de elektriciteit mee op te wekken. 'Groene stroom' komt gegarandeerd uit waterkracht, windenergie, zonne-energie of biomassa. Grijze stroom wordt gemaakt uit fossiele brandstoffen (gas en steenkool) en kernenergie. Groene stroom komt uit duurzame bronnen.

Om te garanderen dat de groene stroom die je koopt opgewekt is uit duurzame bronnen, is er een Europees systeem voor erkende groene stroom: de GvO (Garantie van Oorsprong).

Een producent van groene stroom (de eigenaar van een windpark bijvoorbeeld) krijgt één groengarantie voor elke duizend kWh groene stroom die hij opwekt. Groene stroom voor een gemiddeld huishouden vereist dus drie en een halve groengarantie. GvOs kunnen, net als de stroom zelf, verhandeld worden.

Om aan consumenten groene stroom te mogen aanbieden is een energiebedrijf verplicht daarvoor voldoende GvOs te bezitten. Zulke GvOs kan een energieleverancier in Nederland kopen, maar ook importeren uit landen met een overschot aan GvOs, zoals Noorwegen of IJsland.

Weinig groene stroom, veel GvOs

In 2015 had 58 procent van de Nederlandse huishoudens een contract voor groene stroom. Het grootste deel van de GvOs (Garantie van Oorsprong) daarvoor kwam van Scandinavische waterkracht. 

Het afsluiten van een groen stroomcontract is in Nederland populair, maar in veel andere Europese landen niet. In veel andere landen geven energiebedrijven hun klanten de keuze tussen groene en grijze stroomcontracten, maar op een andere manier dan in Nederland.

Dit zorgt voor een tegenstrijdige situatie. Er is in Europa nog te weinig groene stroom: de Europese doelstellingen voor het opwekken van duurzame energie zijn nog niet gehaald. Tegelijkertijd is er in Europa een overschot aan GvOs.

Waterkracht uit Noorwegen

Zo kunnen bijvoorbeeld Nederlandse energiebedrijven met een kolencentrale bij een Noorse waterkrachtcentrale GvOs kopen, om jouw stroom 'groen' te mogen noemen. Op papier krijg je daarmee stroom van een Noorse waterkrachtcentrale, terwijl een Noors huishouden Nederlandse grijze stroom krijgt.

Het overschot komt vooral door het enorme aanbod aan waterkrachtcentrales uit Scandinavië: zo'n negentig procent van de afgeboekte GvOs in Europa is afkomstig van waterkrachtcentrales. De Scandinavische waterkrachtcentrales staan er al tientallen jaren. Hun bouw heeft niets te maken gehad met de vergrote vraag naar groene stroom en GvOs.

Duurzame energie stimuleren

Het punt waarop de GvOs schaars zijn, is nog ver weg. En als een product (groene stroom) nog op voorraad is, gaat de leverancier niet investeren in de productie. Meer vraag naar groene stroom leidt dus vooralsnog niet tot meer aanbod van duurzame energieopwekking in Nederland. Specifieke vraag naar schaarse wind- of zonne-energie doet het aanbod daarvan wél toenemen.

Kies groene stroom van een groen energiebedrijf

Als je opwekking van duurzame energie wilt stimuleren kun je naar het beleid van een energiebedrijf kijken. Welk aandeel van de stroom van het bedrijf is 'echt groen'? Hoeveel investeert het in de opwekking van nieuwe duurzame energie?

De Consumentenbond, Greenpeace, Natuur & Milieu, Hivos, WISE, Vereniging Eigen Huis en het Wereld Natuur Fonds hebben alle energiebedrijven op de Nederlandse markt beoordeeld op enerzijds hun investeringen in energieopwekking tussen 2010 en 2013 en anderzijds de productie, aankoop en levering van stroom. Je kunt de ranglijst van groene leveranciers hier vinden: Consumentenbond.

Stroometiket

Op het stroometiket zie je precies wat de herkomst van jouw stroom is. Dit etiket krijg je ieder jaar na 1 mei van jouw energiebedrijf bij jouw jaarrekening. Je kunt het ook op de website van jouw energiebedrijf opzoeken.

Of kies Nederlandse groene stroom

In Nederland is ongeveer twaalf procent van de stroomproductie duurzaam, zodat er niet veel GvOs (Garantie van Oorsprong) van Nederlandse installaties voor duurzame energie zijn. Als je kiest voor een groen stroomproduct van Nederlandse bodem (voornamelijk windenergie en biomassa) worden deze GvOs nog schaarser en de kans dat er nieuwe investeringen in duurzame energie komen groter.

De organisatie HIER heeft met haar Groene Stroom Checker een overzicht gemaakt van groene stroomproducten. HIER noemt een stroomproduct pas 'echt groen' als tenminste tachtig procent in Nederland is opgewekt. Zie HIER.nu.

Groene stroom met Milieukeur

milieukeur-duurz-keuze-110x110.png

Er bestaat ook groene stroom met Milieukeur. Milieukeur stelt extra kwaliteitseisen aan de opwekking van groene stroom. Een belangrijk criterium daarbij is dat de stroom moet zijn opgewekt in relatief nieuwe installaties. Verschillende producten met Nederlandse wind en zon hebben Milieukeur. Onafhankelijke instellingen controleren of de groene stroom aan de criteria van Milieukeur voldoen.

Energiebesparing is altijd belangrijk

In Nederland is ongeveer 12 procent van de gebruikte elektriciteit uit Nederlandse duurzame bronnen opgewekt (2012). Weliswaar belast duurzame energie het milieu veel minder dan kolen, aardgas of kernenergie, ook de bouw van bijvoorbeeld windmolens of zonnepanelen veroorzaakt milieubelasting. Het milieuprofiel van Biomassa is omstreden. Dus zelfs al zou alle stroom in Nederland uit duurzame energiebronnen komen, dan nog blijft energie besparen de milieuvriendelijkste optie. Voor tips zie Apparaten en verlichting.

Kosten van groene stroom

Groene stroom is niet of nauwelijks duurder dan grijze stroom. Tussen energieleveranciers zijn er verschillen in prijs. Het loont om prijzen te vergelijken. De prijs van groene stroom op basis van Nederlandse windenergie en biomassa kan hoger zijn dan de prijs van groene stroom op basis van waterkracht uit Scandinavië.

Overstappen kost weinig moeite. Dat kan bij jouw huidige leverancier, of bij een ander energiebedrijf naar keuze. De eventuele nieuwe energieleverancier regelt de afmelding bij jouw oude leverancier.

De Energievergelijker van de Consumentenbond geeft per stroomproduct een groene score (selecteer op 'Duurzaam' en kies voor 'Volledig overzicht'). Op Stroomsterren bieden Natuur & Milieu, Greenpeace, Hivos en WISE een overstapservice naar louter de best scorende energieleveranciers uit het onderzoek dat de organisaties samen met de Consumentenbond, WNF en VEH begin 2014 hebben verricht.

Meer informatie

  • De Consumentenbond en andere organisaties hebben een overzicht van energiebedrijven gemaakt, met daarin het aandeel groene stroom van het totaal aan geleverde stroom, op Consumentenbond.
  • Alle groene stroom producten staan in de Groene Stroom Checker van HIER op HIER.nu.
  • Groene stroom met Milieukeur voldoet aan strengere eisen dan gewone groene stroom: SMK.
  • Op energieopwek.nl kun je per dag volgen hoeveel energie in Nederland wordt opgewekt.
Terug naar boven