Isolatiemateriaal kiezen

Goede woningisolatie bespaart veel meer energie dan het kost om het materiaal te maken. De energie die nodig is voor de productie heb je bijvoorbeeld al in één tot enkele jaren gecompenseerd. Verder gaat het niet alleen om de milieu-impact van het isolatiemateriaal, maar óók om wat past bij jouw woning. Een hoge isolatiewaarde en de juiste manier van aanbrengen zijn ook belangrijk.

Hoe kies je het juiste isolatiemateriaal?

Let bij het kiezen van isolatiemateriaal op de eigenschappen. Die moeten namelijk bij jouw situatie passen. Heb je bijvoorbeeld een betonnen vloer of een houten vloer? Is je kruipruimte vochtig en moet het materiaal daartegen kunnen? Wil je op het platte dak kunnen lopen en moet het materiaal drukvast zijn? Heb je maar weinig ruimte en wil je dun materiaal dat toch goed isoleert? Afhankelijk van de plek van de isolatie (vloer, bodem, dak, spouwmuur, of buitenmuren) vallen bepaalde materialen af of zijn ze juist heel geschikt.

Milieuscore isolatiematerialen: van best tot afrader

Ieder materiaal heeft zijn eigen voor- en nadelen als je kijkt naar dingen als broeikasgassen, transport, gifstoffen en invloed op de natuur. Als je dit allemaal bij elkaar optelt, weet je wat de milieukosten add van het materiaal zijn. Milieu Centraal vergelijkt deze milieukosten met de milieuwinst van isolatie (doordat je energie bespaart). Hoelang duurt het voordat de milieukosten van het materiaal zijn gecompenseerd door de milieuwinst?

Milieu Centraal maakt een indeling in 5 scores: best, goed, gemiddeld, matig en afrader. Als het minder dan een jaar duurt om de milieukosten te compenseren, krijgt het materiaal de score 'best'. Tussen de 1 en 3 jaar geeft de score 'goed'. En bij meer dan 20 jaar is het materiaal een afrader. Meer weten over de indeling? Kijk hierna bij 'Over de beoordeling en scores' hieronder.

Afrader: schapenwol

Er is 1 echte afrader als isolatiemateriaal: schapenwol. Dat kun je beter niet nemen. Waarom is dat?

Schapenwol heeft een veel grotere milieu-impact dan andere isolatiematerialen. De uitstoot van broeikasgassen (CO2, methaan) is 20 keer zo hoog als die van steenwol of glaswol en 4 keer zo hoog als die van kunststof hardschuim isolatiemateriaal (PIR, PUR) met dezelfde Rd-waarde. Het kost veel meer dan 20 jaar voordat de milieu-impact van schapenwol wordt gecompenseerd door de hoeveelheid CO2 die je bespaart met deze isolatie.

Bovendien zorgt de mest van schapen voor meer stikstof in de bodem, waardoor de biodiversiteit afneemt. En in de schapenvacht wordt veel gif gebruikt tegen ongedierte. Over de hele levenscyclus heeft schapenwol dus een veel slechtere milieuscore dan de andere materialen.

Er is één uitzondering: schapenwolisolatie van de Oostenrijkse fabrikant Isolena is geen afrader. Deze fabrikant maakt uitsluitend gebruik van wol van biologisch gehouden schapen, die grazen in natuurgebieden in de bergen en hooi eten uit die natuurgebieden. In de natuurgebieden worden geen chemische middelen zoals kunstmest gebruikt en de wol wordt niet met bestrijdingsmiddelen behandeld. Milieu Centraal kan nog niet uitrekenen welke score deze schapenwol precies heeft.

Binnenkant dampremmender dan buitenkant

Als je gaat isoleren moet je er in principe voor zorgen dat de binnenkant van de constructie dampremmender is dan de buitenkant. Dat heeft met vocht te maken. ’s Winters is de lucht in huis warmer dan buiten. Warme lucht bevat meer vocht dan koude lucht. Je zou kunnen zeggen dat het vocht in je huis dan ‘naar buiten wil’. Als de binnenkant van de constructie niet dampremmender is dan de buitenkant trekt het vocht in het isolatiemateriaal en de constructie, en blijft daar opgesloten. Daardoor ontstaat er schimmel en wordt de levensduur van de constructie bekort. Dit voorkom je door aan de binnenkant een dampremmend materiaal te kiezen of daar een dampremmende folie aan te brengen.

Wat zijn alternatieven voor UF-schuim in je spouw?

Wil je een spouwmuur isoleren of opnieuw laten vullen? Dan kun je kiezen voor materialen zoals:

• Hr++ EPS-parels (grijs)
• EPS-parels (wit)
• Biofoam EPS-parels
• Inblaasglaswol

Laat spouwmuurisolatie altijd uitvoeren door een deskundig bedrijf. 

Kun je gezondheidsklachten krijgen door PUR?

Een aantal mensen heeft melding gemaakt van gezondheidsklachten nadat in hun huis PUR-schuim werd gebruikt voor vloerisolatie. Zij kregen bijvoorbeeld last van astmatische klachten, rode ogen, huiduitslag of van hun ademhaling. Het vermoeden is dat dit komt doordat er fouten zijn gemaakt bij de uitvoering. Bij vloerisolatie met PUR worden namelijk ter plekke twee vloeistoffen gemengd. Daarna wordt het PUR-schuim tegen de onderzijde van de vloer gespoten en meestal ook tegen een deel van de kruipruimtewand. Als de verhouding tussen de twee vloeistoffen niet helemaal goed is, kan er te veel gas vrijkomen. Het vermoeden bestaat dat dit de klachten veroorzaakte.

Onderzoeksbureau TNO stelt dat de kans op gezondheidsklachten bij het aanbrengen van PUR-schuim-vloerisolatie klein is, maar niet volledig uit te sluiten. Volgens de Gezondheidsraad is de kans dat je als bewoner klachten krijgt bij gespoten PUR-schuim vloerisolatie onwaarschijnlijk als het op de juiste manier wordt aangebracht. Je komt dan namelijk niet in contact met gevaarlijke stoffen.

Er zijn ook alternatieven voor gespoten PUR met een betere milieuscore:

Voor de spouw:

• Biofoam EPS-parels
• Glaswolvlokken
• Hr++ EPS-parels (grijs)
• EPS-parels (wit)

Voor een schuin dak:

• Vlasplaten
• Gerecyclede kleding
• Thermosheets (warmtereflecterende folie)

Voor de vloer:

• Thermoskussens
• Vlasplaten

Wil je toch isoleren met gespoten PUR? Kies dan altijd voor een gecertificeerd isolatiebedrijf. Deze volgen de wettelijke voorschriften van het Besluit Bouwwerken Leefomgevingopen_in_new en worden daar ook op gecontroleerd.