Energieverbruik heeft op verschillende manieren invloed op het milieu: zowel op het moment dat je het gebruikt, als de momenten daarvoor. De energie die je verbruikt, moet altijd ergens vandaan komen. Denk aan aardolie die eerst uit de grond moet worden gehaald. Vervolgens wordt de energie verwerkt en getransporteerd, en levert het afval op. Dit heeft allemaal milieu-impact, ook bij energie uit een duurzame bron.

De meeste impact zit hem in het verbruik. Het grootste deel van de energie die huishoudens verbruiken voor stroom, verwarming en vervoer is afkomstig uit fossiele bronnen, zoals aardolie en steenkool. Bij het verbranden van fossiele bronnen komt CO2 vrij. Dit veroorzaakt het broeikaseffect en zorgt ervoor dat de aarde opwarmt.

Bij het verbruik van energie spelen verschillende milieuproblemen. Het belangrijkste probleem is klimaatverandering door de CO2-uitstoot. Doordat er meer CO2 in de lucht komt, warmt de aarde op door het broeikaseffect. Deze opwarming veroorzaakt extremer weer en heeft gevolgen voor mens en natuur.

Wegverkeer, huishoudens, de industrie, elektriciteitscentrales en de landbouw zijn in ons land de belangrijkste bronnen van luchtvervuiling. De belangrijkste oorzaken van deze vervuiling door huishoudens zijn de verbranding van aardgas voor warmte, elektriciteitsopwekking en verbranding van benzine, diesel en lpg.

Een ander belangrijk milieuprobleem is de uitputting van grondstoffen. Fossiele brandstoffen zoals aardolie, aardgas en kolen zijn niet-hernieuwbare energiebronnen. Door ze te gebruiken worden ze steeds minder beschikbaar voor toekomstige generaties, als energiebron of grondstof voor producten. Andere grondstoffen die steeds schaarser worden, zijn koper, uranium en staal. Deze worden gebruikt bij de winning en transport van brandstoffen en voor de bouw van energiecentrales, productie en bouw van windturbines, zonnepanelen en elektriciteitsnetten.

Milieuproblemen bij alternatieve energiebronnen

Alternatieve duurzame energiebronnen zoals zon, wind en waterkracht hebben veel minder invloed op het milieu dan fossiele brandstoffen, maar toch kunnen ze milieu-impact maken door ruimtebeslag en schade aan de natuur. Windturbines kunnen leefgebieden of trekroutes van vogels en vleermuizen verstoren of leiden tot botsingen. Waterkrachtcentrales kunnen natuurgebieden verstoren en vissterfte veroorzaken. Voor de verzwaring van elektriciteitsnetten of het maken van batterijen zijn energie en schaarse grondstoffen nodig.

Er zijn ook alternatieve energiebronnen die minder duurzaam zijn:

• Bij de verbranding van biomassa is er discussie over hoe duurzaam het is en hoeveel de bijdrage is aan klimaatverandering: zo is er discussie over het CO2-effect na verloop van tijd, of het zorgt voor schade aan de natuur, of de duurzaamheidsregels wel goed worden nageleefd en of het gebruik van biomassa wel nodig is om de energievoorziening duurzaam te maken.
• Kerncentrales produceren radioactief afval dat veilig moet worden opgeslagen om schade aan de gezondheid van mens en dier te voorkomen. Daarnaast veroorzaakt kernenergie CO2-uitstoot en vervuiling bij de winning van uranium en bij de bouw van de centrales, maar de totale CO2-uitstoot is wel veel minder dan bij het gebruik van fossiele brandstoffen.
• Verbranding van hout in open haarden, houtkachels en vuurkorven is niet duurzaam. Het is een belangrijke bron van fijnstof en rookoverlast. Van alle ongezonde deeltjes in de lucht veroorzaken fijnstof, stikstofdioxide (NO2) en ozon (zomersmog) de meeste schade aan de gezondheid. Vooral stikstofdioxide is ook slecht voor de natuur en de bodem.

Kies voor schone energie

Schone energie gebruiken is beter voor het milieu. Denk aan kiezen voor groene stroom, of je eigen elektriciteit opwekken met zonnepanelen. Stem dan je verbruik af op de opwekking.

Minder energie verbruiken

Een groot deel van je energierekening gaat op aan verwarmingskosten voor de verwarming en je warme water. Het is daarom slim om over te stappen op duurzame verwarming zoals een warmtepomp. Afraders zijn houtstook (vanwege de uitstoot van schadelijke stoffen) en de elektrische kachel, elektrische vloerverwarming en elektrische CV-ketel, omdat ze erg veel energie verspillen.

Ook je huis isoleren is een belangrijke stap, omdat je dan minder hoeft te stoken en te koelen. Er zijn subsidies en leningen om te helpen met de kosten. Naden en kieren dichtmaken zorgt er ook voor dat je huis makkelijker comfortabel warm wordt. Door slim te ventileren, houd je de lucht in huis gezond en spaar je energie.

Ten slotte zijn er allerlei slimme manieren om jezelf warm te houden, zodat de verwarming weer een graadje lager kan. Gebruik bijvoorbeeld een kruik of warmtekussen. Denk er ook aan om je warmwatergebruik te verminderen. Bijvoorbeeld door korter te douchen.

Ook kun je verschillende dingen doen om minder elektriciteit te verbruiken. Gebruik elk apparaat efficiënt: ga bijvoorbeeld zuinig om met je wasmachine en droger. Zorg er verder voor dat je echte energieslurpers (zoals een oude koelkast) de deur uit doet.

Kies voor vervoermiddelen die energie besparen en het milieu minder belasten. Kies bijvoorbeeld voor de fiets of het openbaar vervoer in plaats van de auto.